Ustawa z 20 grudnia 1996 r. o gospodarce komunalnej (cz. 2)

Przypisy publikujemy na str. 8

Gospodarka komunalna może być prowadzona przez jednostki samorządu terytorialnego w szczególności w formach samorządowego zakładu budżetowego lub spółek prawa handlowego.

Samorządowe instytucje kultury (c.d.)

●Zgodnie z art. 18 ust. 1 u.o.p.d.k. organizator może dokonać połączenia instytucji kultury, w tym instytucji kultury prowadzących działalność w różnych formach lub podziału instytucji kultury. W myśl art. 18 ust. 3 u.o.p.d.k. organizator jest zobowiązany na trzy miesiące przed wydaniem aktu o podziale lub połączeniu podać do publicznej wiadomości informację o zamiarze i przyczynach takiej decyzji. Jak wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w wyroku z 15 maja 2015 r.[1], treść art. 18 u.o.p.d.k. oznacza, że gmina może podjąć decyzję o połączeniu takich instytucji kultury, jak np. dom kultury, biblioteka lub świetlica. Stosownie zaś do art. 19 ust. 1 u.o.p.d.k. połączenie instytucji kultury polega na utworzeniu jednej instytucji kultury, w skład której wchodzą załogi i mienie należące do instytucji kultury podlegających połączeniu. Połączenie instytucji kultury następuje w drodze aktu, (jego treść określa art. 19 ust. 3 u.o.p.d.k.)o połączeniu tych jednostek organizacyjnych, wydanego przez organizatora. Kielecki sąd administracyjny podkreślił, że połączenie biblioteki z innymi instytucjami kultury wymaga zachowania przez organizatora szczególnego trybu postępowania określonego w u.b. I tak na mocy art. 13 ust. 2 u.b. organizator jest zobowiązany na 6 miesięcy przed wydaniem aktu o połączeniu biblioteki podać do publicznej wiadomości informację o swoim zamiarze wraz z uzasadnieniem. Połączenie biblioteki publicznej z innymi instytucjami kultury wymaga zasięgnięcia opinii wojewódzkiej biblioteki publicznej oraz Krajowej Rady Bibliotecznej działającej przy ministrze właściwym do spraw kultury i dziedzictwa narodowego, a także zgody tego ministra (art. 13 ust. 8 u.b.). WSA w Kielcach stwierdził również, że z mocy art. 13 ust. 7 u.b. biblioteki publiczne mogą być łączone jedynie z innymi instytucjami kultury. Procedurę połączenia instytucji kultury (jeśli jedną z nich jest biblioteka) określają przepisy u.b. oraz u.o.p.d.k. Uchwała o zamiarze połączenia biblioteki z inną instytucją kultury powinna określić podstawowe informacje o samym zamiarze połączenia, a także nazwę instytucji kultury po połączeniu oraz planowaną (zamierzoną) datę połączenia. Uchwała ta powinna ponadto zawierać uzasadnienie zamiaru połączenia oraz ocenę wpływu połączenia na wykonywanie dotychczasowych zadań biblioteki, jak również odnosić się do wymagań organizacyjnych stawianych poszczególnym bibliotekom publicznym. Trzeba również zwrócić uwagę, że informacja o zamiarze połączenia wraz z uzasadnieniem powinna być podana do publicznej wiadomości na sześć miesięcy przed dniem wydania aktu o połączeniu instytucji (na co wskazuje art. 13 ust. 2 u.b.). Data podania do publicznej wiadomości informacji ma istotne znaczenie dla obliczania sześciomiesięcznego terminu, który musi upłynąć przed dniem wydania aktu o połączeniu. Dochowanie tego wymogu formalnego, jak i terminu, warunkuje prawidłowość procedury. [przykład 1]

PRZYKŁAD 1

Ośrodek sportowo-wypoczynkowy nie jest instytucją kultury

Rada gminy podjęła uchwałę intencyjną w sprawie zamiaru połączenia instytucji kultury w jednostkę organizacyjną o nazwie Centrum Kultury i Rekreacji. W jej skład miały wejść:

- gminny ośrodek kultury,

- gminna biblioteka publiczna,

- gminny ośrodek sportowo-wypoczynkowy.

Wojewoda stwierdził nieważność tej uchwały. W uzasadnieniu podał, że rada gminy postanowiła o zamiarze połączenia określonych instytucji kultury. Jednak z tych jednostek tylko dwie (gminny ośrodek kultury oraz gminna biblioteka publiczna) są instytucjami kultury. Trzecią jednostką organizacyjną wskazaną w uchwale jest gminny ośrodek sportowo-wypoczynkowy, który nie jest instytucją kultury, a zatem nie może być objęty procedurą łączenia określoną w uchwale. Ze statutu tego ośrodka wynikało, że jest to jednostka organizacyjna gminy prowadzona w formie jednostki budżetowej. Wojewoda zaznaczył, że jeśli chodzi o zasady łączenia tych jednostek, to są one określone w art. 12 u.f.p. Ośrodek sportowo-wypoczynkowy mógłby być zatem połączony z inną gminną jednostką organizacyjną funkcjonującą w takiej samej formie organizacyjno-prawnej, czyli z jednostką budżetową. Nie jest natomiast możliwe - zdaniem organu nadzoru - połączenie gminnego ośrodka sportowo-wypoczynkowego z gminnym ośrodkiem kultury oraz z gminną biblioteką publiczną z uwagi na ich odmienną formę organizacyjno-prawną.

●Istotną wątpliwość rozstrzygnął Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w wyroku z 8 sierpnia 2014 r.[2]. Sprawa dotyczyła zamiaru połączenia przez radę gminy dwóch jednostek, tj. gminnego ośrodka kultury i gminnej biblioteki publicznej. Jako podstawę prawną podjętej uchwały rada podała m.in. art. 13 u.b. oraz art. 9 ust. 1 i 2 u.o.p.d.k. Problem polegał jednak na tym, że podmioty te działały w formie jednostek budżetowych, a nie samorządowych instytucji kultury. Uchwała została zakwestionowana przez regionalną izbę obrachunkową, która jednoznacznie stwierdziła, że gminny ośrodek kultury oraz gminna biblioteka nakazały gminie podjąć czynności zmierzające do przekształcenia ich w instytucje kultury. Rada postanowiła wykonać to zalecenie w ten sposób, że połączy te dwie jednostki w instytucję kultury. Takie działanie jest jednak niedopuszczalne, gdyż, jak zauważył łódzki sąd administracyjny, biblioteka może być połączona wyłącznie z instytucją kultury, a takiej formy organizacyjnej nie miał gminny ośrodek kultury (był jednostką budżetową). Z tego powodu rada gminy nie otrzymała niezbędnych opinii. Z opisu sytuacji wynika, że najpierw gminny ośrodek kultury powinien zostać przekształcony w samorządową instytucję kultury. Inaczej nie było możliwe połączenie z nim biblioteki publicznej.

●Oprócz omówionych wyżej form będących jednostkami sektora finansów publicznych, do prowadzenia gospodarki komunalnej JST mogą wykorzystywać jeszcze inne formy. Wśród nich podstawową rolę odgrywają bez wątpienia kapitałowe spółki handlowe, czyli spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oraz spółki akcyjne. Są one tworzone przez jednostki samorządu terytorialnego i funkcjonują na podstawie przepisów k.s.h., z zastrzeżeniem obowiązku równoczesnego stosowania w tej mierze określonych, mających charakter lex specialis względem tego kodeksu, przepisów komentowanej u.g.k. (zwłaszcza art. 10, 10a, 10b, 12 i 13) oraz przepisów ustaw ustrojowych[3].

●Stosowanie przepisów komentowanej ustawy, a także ustaw regulujących funkcjonowanie poszczególnych JST wymaga ustalenia znaczenia pojęcia samorządowych (gminnych, powiatowych, wojewódzkich) osób prawnych. Tym podmiotom będzie możliwe powierzenie wykonywania zadań w drodze uchwały, ale także wobec nich JST mogą władczo kształtować ich politykę czy możliwość korzystania z należącego do tych podmiotów mienia. Ustawodawca w przepisach posługuje się zarówno pojęciem samorządowych jednostek organizacyjnych, jak i samorządowych osób prawnych. Pierwsza kategoria obejmuje te wszystkie podmioty, które nie posiadają odrębnej od JST osobowości prawnej. Natomiast komunalną osobą prawną są jednostki organizacyjne wyposażone w odrębną od JST osobowość prawną, związane z jednostką więzami zależności mającymi charakter funkcjonalny, organizacyjny i majątkowy. Samorządowymi osobami prawnymi są więc samodzielne publiczne zakłady opieki zdrowotnej bądź samorządowe instytucje kultury. W odniesieniu do spółek gminną osobą prawną jest tylko taka spółka, której 100 proc. kapitału zakładowego należy do gminy. W takiej sytuacji gmina ma pełne prawo do samodzielnego decydowania o losach tej jednostki. Wraz ze zbyciem choćby jednego udziału lub akcji spółka przestaje być gminną osobą prawną, stając się spółką z udziałem JST, w której wspólnik, jakim jest dana JST, musi się liczyć innymi udziałowcami[4]. W orzecznictwie pogląd ten potwierdza uchwała Sądu Najwyższego z 14 marca 1995 r.[5].

●JST mogą ponadto tworzyć wspólnie z innymi podmiotami spółdzielnie oraz przystępować w charakterze członka do spółdzielni już istniejących. Gminy mogą tworzyć spółdzielnie oraz przystępować do spółdzielni już istniejących jedynie wówczas, gdy dana jednostka będzie wykonywała lub wykonuje wyłącznie działalność polegającą na realizacji zadań publicznych gminy (własnych bądź zleconych) w sferze użyteczności publicznej. Wykluczone jest natomiast uczestnictwo w spółdzielniach prowadzących działalność poza sferą użyteczności publicznej, chociażby nawet były to działania w sferze zadań publicznych gminy. Również powiaty i samorządowe województwa mogą uczestniczyć w spółdzielniach (tj. tworzyć je i przystępować do już istniejących) jedynie wtedy, gdy spółdzielnie te prowadzą wyłącznie działalność w zakresie zadań publicznych, odpowiednio powiatu lub samorządowego województwa, w sferze użyteczności publicznej[6].

Stowarzyszenia

●Inne formy organizacyjno-prawne wykonywania gospodarki komunalnej, które mogą być wykorzystywane przez jednostki samorządu terytorialnego, to stowarzyszenia oraz związki stowarzyszeń. Gminy, powiaty i województwa, będąc osobami prawnymi, mogą być jedynie członkami wspierającymi stowarzyszeń. Nie mogą natomiast posiadać w nich statusu zwykłych członków[7]. Nie mogą również tworzyć stowarzyszeń, ponieważ prawo takie przysługuje jedynie osobom fizycznym. Ustawa z 7 kwietnia 1989 r. - Prawo o stowarzyszeniach[8] nie definiuje i nie wyjaśnia bliżej pojęcia członka wspierającego, nie określa też jego praw i obowiązków. Pozycję takiego członka w danym stowarzyszeniu powinien zatem określać statut stowarzyszenia[9]. Nazwa tej kategorii członka wskazuje, że ma on obowiązek wspierania stowarzyszenia, co może przybierać różne formy. Najczęściej będzie chodziło o określone wsparcie materialne polegające na darowiźnie pewnych kwot pieniężnych, użyczaniu lokalu, środków transportu lub też innego rodzaju sprzętu. Postaci tego wsparcia powinny być określone w statucie konkretnego stowarzyszenia.

●Gminy oraz samorządowe województwa mogą uzyskiwać status członków wspierających poszczególnych stowarzyszeń jedynie wówczas, gdy dane stowarzyszenie prowadzi wyłącznie działalność w zakresie realizacji zadań publicznych (własnych bądź zleconych) odpowiednio gminy lub województwa w sferze użyteczności publicznej. Z kolei powiaty mogą uczestniczyć w charakterze członków wspierających w stowarzyszeniach prowadzących działalność w zakresie zadań publicznych powiatu (własnych lub zleconych) zarówno w sferze użyteczności publicznej, jak też poza tą sferą. Warunkiem jest jedynie to, by stowarzyszenia, w których powiat chce uzyskać status członka wspierającego, i które prowadzą działalność w zakresie zadań publicznych powiatu poza sferą użyteczności publicznej, nie prowadziły tam równocześnie działalności gospodarczej, gdyż w takim przypadku również sam powiat prowadziłby poza sferą użyteczności publicznej działalność gospodarczą, czego nie wolno mu czynić z uwagi na zakaz zawarty w art. 6 ust. 2 u.s.p. Poszczególne JST, będąc osobami prawnymi, mają prawo być założycielami i członkami związków stowarzyszeń. Należy jednak przyjąć, że gminy, powiaty i samorządowe województwa nie są osobami prawnymi mającymi cele zarobkowe. Dlatego mogą być one założycielami i zwykłymi członkami związków stowarzyszeń, a nie tylko ich członkami wspierającymi. Czymś zupełnie innym niż możliwość uzyskiwania przez jednostki samorządu terytorialnego statusu członka wspierającego stowarzyszeń oraz statusu założyciela i członka zwykłego związków stowarzyszeń jest możliwość tworzenia przez jednostki samorządu terytorialnego stowarzyszeń JST, na warunkach określonych w ustawach ustrojowych. Zgodnie z art. 84 u.s.g. w celu wspierania idei samorządu terytorialnego oraz obrony wspólnych interesów gminy mogą tworzyć stowarzyszenia, w tym również z powiatami i województwami. Organizację, zadania oraz tryb pracy stowarzyszenia określa zawsze jego statut. Do stowarzyszeń gmin stosuje się odpowiednio przepisy prawa o stowarzyszeniach, z tym że do założenia stowarzyszenia wymaganych jest co najmniej trzech założycieli. Zgodnie z art. 75 u.s.p. również powiaty mogą tworzyć stowarzyszenia, w tym także z gminami i województwami. Do stowarzyszeń tych stosuje się odpowiednio przepisy prawa o stowarzyszeniach, z tym że do założenia stowarzyszenia wymaganych jest co najmniej trzech założycieli. Analogicznie art. 8b u.s.w. stanowi, że województwa mogą tworzyć stowarzyszenia, w tym również z gminami i powiatami. Do stowarzyszeń tych stosuje się odpowiednio przepisy prawa o stowarzyszeniach, a do założenia stowarzyszenia wymaganych jest co najmniej trzech założycieli[10].

●W zakresie wykorzystania wymienionych form realizacji zadań własnych, w tym zadań należących do gospodarki komunalnej, należy zauważyć, że nie zawsze JST będzie mogła swobodnie decydować o wyborze jednej z nich. W dużej mierze wybór formy będzie uzależniony nie tylko od rodzaju realizowanego zadania, ale także ograniczeń, jakie nakłada na JST ustawodawca[11].

Fundacje

●W związku z art. 45 u.f.p. JST nie mogą powoływać fundacji[12]. Przepis ten wprowadza bowiem zakaz tworzenia fundacji ze środków publicznych. W porównaniu ze stanem prawnym obowiązującym na podstawie ustawy o finansach publicznych z 2005 r. ustawodawca doprecyzował powyższy zakaz, stanowiąc, że ze środków publicznych nie można tworzyć fundacji na podstawie ustawy o fundacjach, nie jest natomiast wykluczone ich tworzenie na podstawie przepisów odrębnych. Wynikający z art. 45 zakaz oznacza niedopuszczalność tworzenia fundacji przez JST. Uzasadnieniem dla wprowadzenia powyższej reguły było wykorzystywanie i nadużywanie przez organy państwowe formy fundacji do realizowania przez nie zadań publicznych. Zadania publiczne powinny być realizowane przez organy administracji i w ramach ich budżetu, a wyręczanie się przez nie jest niedopuszczalne jako naruszające ustawowy i kompetencyjny ład i odpowiedzialność. Prawna forma fundacji tworzy z jednej strony uprzywilejowane warunki prowadzenia działalności, także gospodarczej, co istotnie narusza zasady równej i uczciwej konkurencji, a z drugiej strony utrudnia kontrolę nad angażowanymi środkami publicznymi[13].

1. Jednostki samorządu terytorialnego w drodze umowy mogą powierzać wykonywanie zadań z zakresu gospodarki komunalnej osobom fizycznym, osobom prawnym lub jednostkom organizacyjnym nieposiadającym osobowości prawnej, z uwzględnieniem przepisów ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. Nr 157, poz. 1240, z późn. zm.), w trybie przepisów ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o partnerstwie publiczno-prywatnym (Dz.U. z 2009 r. Nr 19, poz. 100 oraz z 2010 r. Nr 106, poz. 675), przepisów ustawy z dnia 9 stycznia 2009 r. o koncesji na roboty budowlane lub usługi (Dz.U. Nr 19, poz. 101, z późn. zm.), przepisów ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. - Prawo zamówień publicznych (Dz.U. z 2010 r. Nr 113, poz. 759, z późn. zm.), przepisów ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (Dz.U. z 2010 r. Nr 234, poz. 1536) i ustawy z dnia 16 grudnia 2010 r. o publicznym transporcie zbiorowym (Dz.U. z 2011 r. Nr 5, poz. 13) albo na zasadach ogólnych.

2. Jeżeli do prowadzenia danego rodzaju działalności na podstawie innych ustaw jest wymagane uzyskanie zezwolenia, jednostki samorządu terytorialnego mogą powierzyć wykonywanie zadań wyłącznie podmiotowi posiadającemu wymagane zezwolenie.

●Komentowany przepis stanowi wyraźne ustawowe upoważnienie umożliwiające przeniesienie zadań publicznych na podmiot spoza systemu administracji publicznej[14]. Artykuł ten przewiduje bowiem możliwość zawierania przez JST umów z podmiotami zewnętrznymi, tj. osobami fizycznymi, osobami prawnymi i jednostkami organizacyjnymi nieposiadającymi osobowości prawnej (por. art. 33[1] k.c.) w celu powierzenia im wykonywania zadań publicznych z zakresu gospodarki komunalnej. Prawidłowe zastosowanie tych przepisów wymaga zastrzeżenia, że dopuszczalne jest wyłącznie powierzenie poszczególnych elementów (zadań) z zakresu gospodarki komunalnej, natomiast powierzenie całości gospodarki komunalnej podmiotom zewnętrznym jest sprzeczne z normami u.g.k. i przepisami ustrojowymi samorządu terytorialnego[15]. W wyniku zawarcia umowy z JST podmiot prowadzi gospodarkę komunalną na zasadach zbliżonych do innych uprawnionych jednostek, niemniej jednak nie obowiązują go niektóre ograniczenia ustawowe, np. w zakresie terytorialności wykonywania innych niż zlecone zadań, czy zakresu prowadzonej działalności w przypadku, gdy realizowane zadanie jest jednym z rodzajów działalności prowadzonej przez podmiot prywatny[16].

●Konieczne jest zastrzeżenie, że podmiotem, któremu powierzone zostają zadania na podstawie art. 3 ust. 1 u.g.k., nie może być inna JST. Jest to jednak dopuszczalne np. w trybie porozumienia międzygminnego na zasadzie art. 74 ust. 1 u.s.g., który stanowi, że gminy mogą zawierać porozumienia międzygminne w sprawie powierzenia jednej z nich określonych przez nie zadań publicznych. Dopuszcza się w takim przypadku możliwość, że upoważniona w ten sposób JST dokona dalszego przekazania realizacji zadania z zakresu gospodarki komunalnej swojej jednostce[17]. Przyjmuje się bowiem, że JST może na podstawie art. 3 u.g.k. zawierać umowy cywilnoprawne również z własną, utworzoną przez siebie jednostką organizacyjną - np. spółką prawa handlowego[18]. Należy wyjaśnić, że JST mogą wykonywać zadania własne w formie własnej jednostki organizacyjnej (np. samorządowy zakład budżetowy czy jednostka budżetowa), w formie utworzonej przez siebie spółki prawa handlowego oraz przez powierzenie wykonania określonych zadań osobom trzecim na podstawie umowy. Za osoby trzecie w tym znaczeniu powinno się uznawać również spółki zależne od JST[19]. Podstawą prawną zawierania takich umów będzie art. 9 ust. 1 u.s.g. i art. 3 ust. 1 u.g.k.[20]. Istotne jest to, by zadania były powierzane podmiotom posiadającym osobowość prawną, które mogą samodzielnie funkcjonować w obrocie prawnym. W związku z tym JST nie może skutecznie zawrzeć umowy z powołanym przez siebie zakładem budżetowym[21].

●Termin "powierzenie" powinien być rozumiany możliwie szeroko, jako obejmujący powierzenie zadań sensu stricto (tj. ich pierwotne przekazanie), jak również wsparcie wykonywania pewnych zadań wraz z udzieleniem na ten cel stosownej dotacji (jak np. w przypadkach przewidzianych w u.d.p.p.w.)[22]. Powierzenie wykonywania zadań odbywa się w drodze umowy o charakterze cywilnoprawnym[23] zawieranej przede wszystkim na zasadach określonych w przepisach ustaw szczególnych wymienionych w art. 3 ust. 1 u.g.k. Cechą charakterystyczną tych kontraktów jest to, że JST nie korzysta z pełnej swobody umów, na którą składa się swoboda wyboru kontrahenta, swoboda kształtowania treści umowy, swoboda wyboru jej formy oraz swoboda zadecydowania o zawarciu umowy[24]. Choć JST ma pełną swobodę decydowania o tym, czy chce zawierać umowę cywilnoprawną na podstawie art. 3 u.g.k., to jednak podlega restrykcjom przewidzianym w odpowiednich przepisach, określającym np. obligatoryjne elementy umowy (por. art. 150 lub art. 151 u.f.p.) [^25]. Swoboda kontraktowania może być również ograniczona treścią uchwał rady gminy (art. 40 ust. 2 pkt 3 i 4 u.s.g.), rady powiatu (art. 12 pkt 8 lit. a oraz e u.s.p.) i sejmiku województwa (art. 18 pkt 1 lit. b u.s.w.). Uchwały te, normując zasady gospodarowania mieniem JST, zawierają przepisy powszechnie obowiązujące[26].

●Ograniczeniom został poddany również sposób wyboru podmiotu, któremu zostanie przekazane wykonywanie zadań z zakresu gospodarki komunalnej. W pierwszej kolejności JST są bowiem zobowiązane stosować przepisy ustaw szczególnych wymienionych w art. 3 ust. 1 u.g.k., tak więc przykładowo JST jest zobowiązana kierować się określonymi w u.p.z.p. kryteriami wyboru najkorzystniejszej oferty. Natomiast sięgnięcie do zasad ogólnych przewidzianych m.in. w k.c. będzie możliwe, jeśli ustawa wprost odsyła do tych zasad lub jeśli ustawa nie wyczerpuje danej kwestii[27].

●Należy wyjaśnić, że JST przy zawieraniu umów na podstawie art. 3 u.g.k. są reprezentowane przez swe organy wykonawcze, czyli w przypadku gmin - przez wójta/burmistrza/prezydenta miasta (art. 46 u.s.g.); w przypadku powiatów - przez dwóch członków zarządu lub jednego członka zarządu i osobę upoważnioną przez zarząd (art. 48 ust. 1 u.s.p.), zaś w przypadku województw - co do zasady przez marszałka województwa wraz z członkiem zarządu województwa (art. 57 ust. 1 u.s.w.). Są to podmioty ustawowo upoważnione do składania oświadczeń woli w imieniu reprezentowanej JST. Natomiast czynność prawna, z której wynika zobowiązanie pieniężne, wymaga do jej skuteczności kontrasygnaty odpowiednio - skarbnika gminy, skarbnika powiatu lub głównego księgowego budżetu województwa albo osób przez nich upoważnionych. Niemniej jednak zgodnie z poglądem Sądu Najwyższego wyrażonym w wyroku z 27 marca 2000 r.[28] po spełnieniu przez kontrahenta gminy świadczeń z umowy wzajemnej powoływanie się tej jednostki samorządu terytorialnego na brak kontrasygnaty skarbnika jako przyczynę odmowy zapłaty jest bezskuteczne.

Rodzaje umów

●Artykuł 3 ust. 1 u.g.k. nie precyzuje, jakiego rodzaju umowy mogą być zawierane na tej podstawie. Termin zastosowany w przepisie jest zatem pewnego rodzaju kategorią zbiorczą, zawierającą w sobie bardzo różne typy umów, których cechą wspólną jest przede wszystkim to, że jedną ze stron umowy będzie zawsze JST, a drugą - inny odrębny podmiot prawa cywilnego. Przedmiotem umowy zawsze też będzie powierzenie wykonywania zadań z zakresu gospodarki komunalnej. Zróżnicowany będzie natomiast rodzaj i forma zawieranej umowy, gdyż będzie to zależało od tego, jakiego typu zadania zostaną objęte treścią umowy, a także szczegółowe uregulowania ustawowe[29].

●

Istotne cechy umów

Przedmiotem umów zawieranych na podstawie art. 3 u.g.k. będzie wykonywanie zadań z zakresu gospodarki komunalnej, co wpływa na ich specyfikę. Przyjmuje się, że istotnymi zagadnieniami, jakie należy rozważyć przy zawieraniu umowy, są:

● rodzaj i zakres prowadzonej działalności,

● obszar, na którym działalność będzie prowadzona,

● warunki wykonywania usług, ze szczególnym uwzględnieniem potrzeby zapewnienia ciągłości i dostępności świadczeń na rzecz wspólnoty,

● określenie składników mienia komunalnego udostępnionych kontrahentowi przez JST ze wskazaniem podstawy prawnej i ewentualnych odpłatności z tytułu udostępnienia tych składników,

● kwestia dofinansowania przedsięwzięcia przez samorząd,

● zasady dokonywania inwestycji przez kontrahenta ^[30].

Odpowiedzialność za wykonywanie zadań

● Należy podkreślić, że w wyniku zawarcia umowy JST nie zwalnia się całkowicie z odpowiedzialności za prawidłowe wykonywanie swych zadań z zakresu gospodarki komunalnej. Nawet jeśli są one realizowane przez podmioty prywatne, to nie tracą charakteru zadań publicznych[31]. W związku z tym JST powinny podejmować kroki w celu zobowiązania podmiotów zewnętrznych do zapewnienia ciągłości i powszechności usług świadczonych na rzecz społeczności lokalnej. Stosunki cywilnoprawne powstałe na gruncie komentowanego przepisu powinny się charakteryzować następującymi cechami:

- organy JST powinny mieć zapewnione prawo wglądu w działalność kontrahenta w zakresie wykonywania zadań JST,

- w umowach powinny być określone formy zabezpieczenia na wypadek nienależytego wykonania usług (np. kaucja, kary umowne, prawo odstąpienia),

- postanowienia umowy powinny zapewnić zwrot wykorzystywanego mienia samorządu we właściwym stanie (niepogorszonym),

- umowa powinna zapewniać możliwość wcześniejszego (niż w przewidywanym terminie) wygaśnięcia stosunku prawnego, jeżeli zadania nie są realizowane w należyty sposób,

- umowy powinny zawierać postanowienia dotyczące zasad i trybu ewentualnej zmiany cen świadczonych usług[32].

Wybór kontrahenta

●JST dokonuje wyboru podmiotu, z którym zostanie zawarta umowa, na podstawie przepisów ustaw wymienionych w art. 3 ust. 1 u.g.k. z uwzględnieniem przepisów u.f.g. Regionalna komisja orzekająca w swym orzeczeniu z 26 czerwca 2009 r.[33] wyjaśniła pojawiające się wątpliwości, uznając, że sformułowanie "z uwzględnieniem" oznacza konieczność stosowania przepisów u.f.p. w całości, a nie jedynie odpowiednio. W związku z tym wybór kontrahenta może nastąpić:

1) w trybie przepisów u.p.p.,

2) w trybie przepisów u.k.r.b.u.,

3) w trybie przepisów p.z.p.,

4) w trybie przepisów u.d.p.p.w.,

5) w trybie przepisów u.p.t.z.,

6) na zasadach ogólnych.

Komentowany przepis stanowi lex generalis, w związku z czym sposób zawarcia umowy, jej treść, a nawet kwestia dopuszczalności jej zawarcia będą warunkowane przepisami szczególnymi wskazanymi powyżej. Równie istotnymi czynnikami będą przedmiot działalności kontrahenta lub jego status [34].

Partnerstwo publiczno-prywatne

●Artykuł 3 ust. 1 u.g.k. odwołuje się do instytucji partnerstwa publiczno-prywatnego, regulowanego przepisami u.p.p. Ustawa ta w art. 4 przewiduje, że jeżeli wynagrodzeniem partnera prywatnego jest prawo do pobierania pożytków z przedmiotu partnerstwa publiczno-prywatnego albo przede wszystkim to prawo wraz z zapłatą sumy pieniężnej - do wyboru partnera prywatnego i umowy o partnerstwie publiczno-prywatnym stosuje się przepisy u.k.r.b.u. w zakresie nieuregulowanym w u.p.p. W innych przypadkach do wyboru partnera prywatnego i umowy stosuje się przepisy p.z.p. w zakresie nieuregulowanym w u.p.p. Natomiast w przypadkach, w których nie znajdą zastosowania ani przepisy u.k.r.b.u., ani przepisy p.z.p., wybór partnera prywatnego następuje w sposób gwarantujący zachowanie uczciwej i wolnej konkurencji oraz przestrzeganie zasad równego traktowania, przejrzystości i proporcjonalności, przy odpowiednim uwzględnieniu przepisów u.p.p., a w razie wniesienia przez partnera publicznego wkładu własnego będącego nieruchomością - także przepisów u.g.n. Ustawodawca tworzy więc możliwość wyboru trybu w zależności od określenia sposobu wynagrodzenia partnera prywatnego lub pozostawia swobodę co do wyboru trybu w przypadkach, do których nie będą miały zastosowania powyższe akty prawne[35].

●Na zasadach określonych w u.k.r.b.u. dokonuje się wyboru koncesjonariusza lub ewentualnie partnera prywatnego. Partner prywatny może być również wybrany na zasadach określonych w p.z.p. Procedura wyboru partnera prywatnego zależy od sposobu wynagrodzenia. Przepisy p.z.p. stosuje się wtedy, gdy wynagrodzenie partnera prywatnego w całości będą stanowić środki finansowe przekazane przez jednostkę samorządu terytorialnego. Natomiast w przypadku, gdy wynagrodzeniem partnera prywatnego jest prawo do pobierania pożytków z przedmiotu partnerstwa publiczno-prywatnego (świadczonych usług, eksploatacji powstałych obiektów itp.) albo przede wszystkim to prawo wraz z zapłatą sumy pieniężnej, wyboru partnera prywatnego dokonuje się, stosując przepisy ustawy o koncesji na roboty budowlane i usługi[36].

Przebieg postępowania

●Pierwszym etapem wyboru partnera prywatnego lub koncesjonariusza na zasadach określonych w u.k.r.b.u. jest przygotowanie przez JST opisu przedsięwzięcia w sposób umożliwiający zainteresowanym partnerom prywatnym (koncesjonariuszom) jednakowy dostęp do realizacji przedsięwzięcia bez ograniczeń. Zgodnie z art. 7 ust. 2 u.k.r.b.u opis przedmiotu przedsięwzięcia zawiera następujące elementy:

1) odniesienie do specyfikacji technicznej,

2) charakterystykę lub wymagania w zakresie funkcjonalności, pod warunkiem że opis taki umożliwia zainteresowanym podmiotom ustalenie przedmiotu przedsięwzięcia albo

3) częściowe odniesienie się do specyfikacji technicznej, o której mowa w pkt 1, oraz częściowe odniesienie się do charakterystyki lub wymagań w zakresie funkcjonalności, o których mowa w pkt 2.

●W specyfikacji technicznej powinny być zawarte odniesienia do norm europejskich, europejskich aprobat technicznych, wspólnych specyfikacji technicznych, norm międzynarodowych, innych systemów referencji technicznych ustanowionych przez europejskie organy normalizacyjne lub w przypadku ich braku - do norm krajowych, krajowych aprobat technicznych lub krajowych specyfikacji technicznych odnoszących się do projektowania, obliczania, realizacji prac i usług, a także wykorzystania produktów. Specyfikacja powinna też zawierać przyjętą procedurę oceny zgodności oferty z wymaganiami JST. Dodatkowo:

- w przypadku robót budowlanych - powinna dotyczyć całości zaleceń technicznych, które określają wymagane cechy materiału lub dostawy, w szczególności poziomu oddziaływania na środowisko, dostosowania do potrzeb wszystkich użytkowników, funkcjonalności, bezpieczeństwa, wymiarów, procedury dotyczącej zapewnienia jakości, metod produkcji, jak również zasad dotyczących projektowania i kosztorysowania, warunków testowania, kontroli i odbioru obiektów budowlanych, metod i technik budowy oraz innych warunków technicznych,

- w przypadku innych usług - powinna dotyczyć wymaganych cech usługi, w szczególności jakości, oddziaływania na środowisko, dostosowania do potrzeb użytkowników[37].

Wartość przedsięwzięcia

●JST ustala szacunkową wartość przedsięwzięcia na dwa sposoby. Wartość dotyczącą robót budowlanych określa się jako kwotę niezawierającą podatku od towarów i usług, odpowiadającą szacunkowym kosztom robót budowlanych oraz szacunkowej całkowitej wartości dostaw niezbędnych do ich wykonania oddanych przez podmiot publiczny do dyspozycji partnera prywatnego (koncesjonariusza), bez względu na planowany sposób zapłaty wynagrodzenia partnerowi prywatnemu (koncesjonariuszowi). Natomiast w przypadku usług wartość ta odpowiada kwocie niezawierającej podatku od towarów i usług, uwzględniającej przy tym szacunkowy koszt świadczonych usług, bez względu na planowany sposób zapłaty wynagrodzenia partnerowi prywatnemu (koncesjonariuszowi)[38].

●Ogłoszenie o partnerstwie publiczno-prywatnym (koncesji) powinno zawierać w szczególności informacje wymienione w art. 11 u.k.r.b.u., przy czym nie wszystkie z tych informacji koniecznie muszą się znaleźć w ogłoszeniu. Po zamieszczeniu ogłoszenia zainteresowane podmioty mogą składać wnioski o zawarcie umowy o partnerstwo publiczno-prywatne (koncesji). Wniosek zawiera oświadczenie o zgłoszeniu udziału w postępowaniu oraz oświadczenie o spełnianiu opisanych w ogłoszeniu o partnerstwie publiczno-prywatnym (koncesji) warunków udziału, które są określone w art. 13 u.k.r.b.u. Wniosek ten podlega kontroli formalnej, w związku z czym jeżeli nie spełnia wymagań określonych w ogłoszeniu, JST informuje zainteresowany podmiot o nieprzyjęciu wniosku.

●Następnym etapem jest zaproszenie przez JST kandydatów na partnerów prywatnych (koncesjonariuszy), którzy złożyli wnioski, do udziału w negocjacjach. Rokowania służą wstępnemu poznaniu warunków, na jakich partnerzy prywatni (koncesjonariusze) byliby zainteresowani realizacją przedsięwzięcia w ramach partnerstwa (koncesji). Po zakończonych negocjacjach JST sporządza protokół i informuje o tym wszystkich kandydatów. Skonfrontowanie oczekiwań JST i kandydatów może doprowadzić do zmiany wymagań przedstawionych w ogłoszeniu, co się wiąże z ponownym zaproszeniem do składania ofert potencjalnych partnerów prywatnych (koncesjonariuszy) spośród tych, którzy uczestniczyli w negocjacjach. Wraz z zaproszeniem przesyła się opis warunków partnerstwa publiczno-prywatnego (koncesji). W terminie wyznaczonym przez JST następuje zgłaszanie ofert. JST może zażądać od danego oferenta wyjaśnień, sprecyzowania lub dopracowania oferty, jednak nie może to prowadzić do zmiany oferty lub warunków zawartych w opisie warunków partnerstwa publiczno-prywatnego. Następnie JST dokonuje wyboru najkorzystniejszej oferty spełniającej stawiane przez nią wymagania i kryteria. Należy podkreślić, że nawet jeśli została zgłoszona tylko jedna oferta, to JST nie jest przez to zwolniona z dokonania jej oceny pod kątem ustalonych wcześniej kryteriów.

●Ostatnim etapem będzie poinformowanie kandydatów o dokonanym wyborze wraz z uzasadnieniem oraz powodami niedopuszczenia ofert do oceny i porównania, jeżeli takie wystąpiły. Wybrany oferent składa wymagane dokumenty dotyczące m.in. szczególnych uprawnień koniecznych do realizacji zadań. Jeżeli kandydat będzie się posiłkował działaniami innych podmiotów, np. podwykonawców, niezbędne jest przedłożenie również dokumentów potwierdzających gotowość do tej współpracy.

●Przebieg całego postępowania jest opisany w sporządzanym przez JST protokole, który zawiera informacje wymienione w art. 20 u.k.r.b.u.

Zamówienia publiczne

●Jeżeli w partnerstwie publiczno-prywatnym wynagrodzeniem partnera prywatnego jest zapłata sumy pieniężnej, wybór oferty następuje na zasadach określonych w p.z.p. Przewidziane są następujące tryby udzielenia zamówienia: przetarg nieograniczony, przetarg ograniczony, negocjacje z ogłoszeniami, dialog konkurencyjny, negocjacje bez ogłoszenia, zamówienia z wolnej ręki, zapytania o cenę[39]. Zawarcie umowy na podstawie procedury przewidzianej w p.z.p. będzie stanowić udzielenie przez JST zamówienia publicznego, które zgodnie z art. 2 pkt 13 p.z.p. jest odpłatną umową zawieraną między zamawiającym a wykonawcą, której przedmiotem są usługi, dostawy lub roboty budowlane. Z uwagi na ustawową definicję gospodarki komunalnej (zob. uwagi do art. 1 u.g.k.) w trybie udzielenia zamówienia publicznego zawierane będą przede wszystkim umowy, których przedmiotem będzie świadczenie pewnych usług użyteczności publicznej, czyli np. dostarczanie wody i odprowadzanie ścieków, zaopatrywanie wspólnoty samorządowej w energię elektryczną, paliwa gazowe lub ciepło, odbieranie odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, opróżnianie zbiorników bezodpływowych i transport nieczystości ciekłych, ochrona przed bezdomnymi zwierzętami, prowadzenie schronisk dla bezdomnych zwierząt, wykonywanie transportu zbiorowego, utrzymanie cmentarzy komunalnych lub zieleni miejskiej, budowa i remonty dróg publicznych itp.[40] [przykład 2, wzór 1 - umowa, str. C5]

PRZYKŁAD 2

Powierzenie zadania zagospodarowania odpadów bez przetargu

Rada miasta w drodze uchwały przekazała utworzonej uprzednio przez siebie spółce z ograniczoną odpowiedzialnością wykonywanie zadań własnych gminy z zakresu odzysku i unieszkodliwiania odpadów komunalnych oraz utrzymania czystości i porządku na terenie miasta na okres do 31 grudnia 2015 r. W tej sytuacji nie było konieczne ogłoszenie przez gminę przetargu na tego rodzaju usługi, gdyż art. 6d ust. 1 u.u.cz.p.g. nie przewiduje takiego obowiązku. Burmistrz byłby zobowiązany zorganizować przetarg na odbieranie odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości albo przetarg na odbieranie i zagospodarowanie tych odpadów. Obowiązek ten nie obejmuje natomiast usług polegających wyłącznie na zagospodarowaniu odpadów (bez odbierania ich z posesji mieszkańców). Władze gminy mają swobodę co do tego, jaki zakres usług ma być powierzony innym podmiotom, dlatego było dopuszczalne ograniczenie tego zakresu wyłącznie do usługi polegającej na zagospodarowaniu odpadów. Jeżeli zaś władze gminy widziałyby potrzebę zlecenia ponadto odbioru odpadów, wdrożenie procedury przetargowej byłoby konieczne. Z tych względów powierzenie tego rodzaju usługi w drodze uchwały rady miasta nie było niezgodne z prawem. Należy natomiast zastrzec, że w przypadku usługi polegającej wyłącznie na odbiorze odpadów powierzenie jej wykonania spółce utworzonej przez gminę lub spółce, do której gmina przystąpiła, jest możliwe wyłącznie wtedy, gdy spółka ta została wybrana w drodze przetargu. Oznacza to, że przeprowadzenie przetargu w takiej sytuacji byłoby obowiązkowe⁴¹.

Organizacje pożytku publicznego

●W art. 5 ust. 4 u.d.p.p.w. przewidziane są dwie zasadnicze formy zlecania organizacjom pozarządowym zadań pożytku publicznego w zakresie zadań własnych JST:

- powierzanie wykonywania zadań publicznych wraz z udzieleniem dotacji na finansowanie ich realizacji,

- wspieranie takich zadań wraz z udzieleniem dotacji na dofinansowanie ich realizacji.

●JST mogą powierzać organizacjom pozarządowym wykonywanie zadań pożytku publicznego w sposób pierwotny, czyli przekazując organizacjom wykonywanie zadania nieobjętego dotychczas działalnością statutową organizacji wraz z jednoczesnym udzieleniem dotacji na finansowanie takiego zadania. Alternatywnym sposobem jest zaś wspomaganie (poprzez udzielenie stosownej dotacji) wykonywania przez daną organizację pozarządową pewnego zadania pożytku publicznego, jeśli ta organizacja zajmuje się już jego wykonywaniem, gdyż należy to do jej zadań statutowych[42]. Zgodnie z art. 11-15 u.d.p.p.w. następuje to w wyniku przeprowadzonego przez JST otwartego konkursu ofert, w którym podlegają ocenie zarówno możliwości realizacji określonego zadania przez daną organizację pozarządową, jak i przedstawiona przez daną organizację kalkulacja kosztów realizacji zadania. Na tej podstawie dokonuje się wyboru najlepszej oferty, konsekwencją czego jest zawarcie przez JST z wybraną organizacją pozarządową stosownej umowy cywilnoprawnej, której przedmiotem jest albo powierzenie wykonywania określonego zadania, albo wsparcie realizacji określonego zadania. W obu przypadkach wiąże się to z udzieleniem odpowiedniej dotacji. Wyjaśnić należy, że także druga z wymienionych umów, tj. dotycząca wsparcia organizacji pozarządowej, będzie się mieścić w kategorii umów, o których mowa w art. 3 ust. 1 u.g.k. Choć ten typ umowy nie stanowi powierzenia zadań sensu stricto, to przyjmuje się, że powierzenie powinno być rozumiane możliwie szeroko, jako obejmujące także wsparcie wykonywania pewnych zadań wraz z udzieleniem na ten cel stosownej dotacji[43]. [przykład 3]

PRZYKŁAD 3.

Jedyna oferta w konkursie

Organ gminy zdecydował się powierzyć zadanie z zakresu opieki społecznej organizacji pozarządowej. Do konkursu ofert zgłosił się jednak tylko jeden zainteresowany podmiot. W takiej sytuacji wciąż obowiązuje konkursowy tryb wyboru ofert, pomimo że została zgłoszona tylko jedna oferta. Przepisem szczególnym przewidującym możliwość powierzenia zadań z tej dziedziny jest art. 25 u.p.s., który w ust. 1 stanowi, że odbywa się to w drodze udzielenia dotacji na finansowanie lub dofinansowanie realizacji zleconego zadania organizacjom pozarządowym. Natomiast ust. 4 przewiduje, że zlecenie realizacji zadania z zakresu pomocy społecznej odbywa się po uprzednim przeprowadzeniu konkursu ofert. Przepis w ust. 5 odwołuje się wprost do regulacji u.d.p.p.w. dotyczących zlecania zadań organizacjom pozarządowym. Po stronie organu JST obowiązkowe jest ogłoszenie otwartego konkursu ofert. Termin do składania ofert nie może być krótszy niż 21 dni od ukazania się ostatniego ogłoszenia (art. 13 u.d.p.p.w.). Po upływie terminu zgłoszenia ofert organ przystępuje do przeprowadzenia oceny możliwości realizacji zadania publicznego przez daną organizację, przedstawionej kalkulacji kosztów oraz proponowanej jakości wykonania zadania, jak i kwalifikacji osób, przy udziale których zadanie będzie realizowane. Ocenie podlega także uwzględniony wkład rzeczowy organizacji oraz analiza i ocena realizacji zleconych zadań publicznych w przypadku organizacji, która w latach poprzednich realizowała takie zadania (art. 15 ust. 1 u.d.p.p.w.). Fakt, że po ogłoszeniu konkursu została złożona tylko jedna oferta jednej organizacji, nie przesądza o tym, że tryb zlecenia realizacji zadań samorządu nie jest już trybem konkursowym. Świadczy o tym wyraźne zastrzeżenie zawarte w art. 15, stanowiące, że przeprowadzenie oceny według ww. kryteriów jest obowiązkowe także wtedy, gdy w wyniku ogłoszenia otwartego konkursu ofert została zgłoszona jedna oferta. To powoduje, że organ JST nie jest zwolniony z rozpatrzenia podczas badania jedynej oferty wszystkich wymaganych kryteriów i przedstawienia pełnego uzasadnienia wskazującego na spełnienie zarówno formalnych, jak i materialnych wymagań ustawowych stawianych zainteresowanym organizacjom. Jest to o tyle istotne, że przeprowadzenie konkursu jest jedyną możliwą procedurą powierzenia zadań z tego zakresu. Niedopuszczalne będzie w związku z tym zawarcie umowy o partnerstwie publiczno-prywatnym. ^[44]

Koncesje i zezwolenia

●Artykuł 3 ust. 2 u.g.k. stanowi, że jeżeli do prowadzenia danego rodzaju działalności na podstawie innych ustaw szczególnych wymagane jest uzyskanie zezwolenia, JST mogą powierzyć wykonywanie zadań wyłącznie podmiotowi posiadającemu wymagane zezwolenie. W większości przypadków uprzednie dysponowanie stosownym zezwoleniem jest jednym z wymogów stawianych przez JST potencjalnym kontrahentom. Wynika to z tego, że zgodnie z art. 14 ust. 5 u.s.d.g. rozpoczęcie działalności jest możliwe po uzyskaniu przez przedsiębiorcę koncesji lub zezwolenia. Przepis ten wymienia rodzaje działalności podlegających obowiązkowemu uzyskaniu koncesji. Natomiast w art. 75 ust. 1 u.s.d.g. znajduje się wyliczenie rodzajów działalności, co do których konieczne jest uzyskanie zezwolenia.

●W zakresie gospodarki komunalnej wymagane jest uzyskanie zezwolenia na działalność dotyczącą:

1) opróżniania zbiorników bezodpływowych i transportu nieczystości ciekłych, ochrony przed bezdomnymi zwierzętami, a także prowadzenia dla nich schronisk oraz grzebowisk i spalarni zwłok zwierzęcych i ich części (art. 7 ust. 1 u.u.cz.p.g.),

2) prowadzenia zbiorowego zaopatrzenia w wodę lub zbiorowego odprowadzania ścieków (art. 16 ust. 1 u.z.z.w.z.o.ś.),

3) wykonywania przewozów regularnych i przewozów regularnych specjalnych na liniach komunikacyjnych na obszarze właściwych JST (art. 18 ust. 1 pkt 1 u.t.d.),

4) przesyłania lub dystrybucji paliw lub energii oraz obrotu paliwami lub energią (art. 32 ust. 1 p.e.).

●Zezwolenie jest udzielane w formie decyzji administracyjnej wydawanej przez właściwe organy wykonawcze JST. W przypadku ostatniej z wymienionych działalności wymagane jest uzyskanie koncesji, którą wydaje prezes Urzędu Regulacji Energetyki (URE) zgodnie z art. 23 ust. 2 pkt 1 p.e.[45].

1. Jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej, organy stanowiące jednostek samorządu terytorialnego postanawiają o:

1) wyborze sposobu prowadzenia i form gospodarki komunalnej;

2) wysokości cen i opłat albo o sposobie ustalania cen i opłat za usługi komunalne o charakterze użyteczności publicznej oraz za korzystanie z obiektów i urządzeń użyteczności publicznej jednostek samorządu terytorialnego.

2. Uprawnienia, o których mowa w ust. 1 pkt 2, organy stanowiące jednostek samorządu terytorialnego mogą powierzyć organom wykonawczym tych jednostek.

●Komentowany przepis potwierdza generalną zasadę, że to organy stanowiące JST (rada gminy, rada powiatu, sejmik województwa) są uprawnione do podejmowania decyzji dotyczących wyboru zarówno sposobu, jak i formy prowadzenia gospodarki komunalnej[46]. Kompetencje te mają charakter dodatkowy w stosunku do tych, które zostały ukształtowane przepisami ustaw ustrojowych (tj. u.s.g., u.s.p. oraz u.s.w.), aczkolwiek mogą być przez organy samorządowe wykonywane - w takim kształcie, jaki wynika z art. 4 u.s.g. - jedynie wówczas, gdy przepisy ustaw odrębnych nie stanowią inaczej i nie regulują omawianych zagadnień w sposób szczególny[47]. Dotyczy to w szczególności sposobu ustalania cen i opłat, które np. w przypadku cen energii cieplnej (taryfy) są ustalane zgodnie z przepisami u.p.e, czy cen dostarczania wody i odbioru ścieków (taryf) ustalanych na podstawie przepisów u.z.z.w.z.o.ś.

Forma gospodarki komunalnej

●Pierwszym uprawnieniem przyznanym organom stanowiącym JST w art. 4 u.g.k. jest wybór sposobu prowadzenia i form gospodarki komunalnej. Organ musi przesądzić, czy dane zadanie z zakresu gospodarki komunalnej będzie realizowane samodzielnie przez JST, czy zostanie powierzone podmiotowi, o którym mowa w art. 3 u.g.k. W ostatnim z wymienionych przypadków konieczne będzie podjęcie działań wskazanych w przywołanym przepisie. Natomiast wybór samodzielnej realizacji zadań z zakresu gospodarki komunalnej będzie się wiązał z podjęciem kolejnej decyzji, w jaki sposób i w jakiej formie to zadanie będzie realizowane. Możliwe jest bowiem przyjęcie, że będzie ono wykonywane przez organ wykonawczy (a w zasadzie poprzez jednostkę pomocniczą, jaką jest urząd gminy, starostwo powiatowe czy urząd marszałkowski) lub przy wykorzystaniu form wymienionych w u.g.k. (np. poprzez samorządowy zakład budżetowy lub spółkę wymienioną w art. 9 u.g.k.)[48].

●Wybór określonej formy prowadzenia zadania wiąże się z koniecznością podjęcia wielu czynności faktycznych i prawnych. W przypadku jednostki pomocniczej należy zmienić jej regulamin organizacyjny, a w przypadku samorządowego zakładu budżetowego konieczne jest podjęcie uchwały powołującej ten zakład oraz uchwalenie jego statutu. Możliwe jest powierzenie zadania funkcjonującemu zakładowi. Jednak w tym przypadku wymaga to zmiany jego statutu w zakresie wykonywanych zadań oraz przeznaczenia środków na jego realizację (co wiąże się ze zmianą planu finansowego i budżetu JST). W przypadku wyboru prowadzenia danego zadania komunalnego poprzez spółkę samorządową konieczne jest przygotowanie statutu lub aktu założycielskiego oraz powołanie spółki w trybie przepisów k.s.h. W konsekwencji uznania za samorządowe osoby prawne spółek ze 100-proc. udziałem danej JST dopuszczalne jest powierzenie jej realizacji zadań własnych w zakresie określonym w u.g.k. według art. 4, tj. na podstawie uchwały bez konieczności zawierania dodatkowej umowy[49].

●Choć gospodarka komunalna może być prowadzona w różnych formach prawno-organizacyjnych, to jednak należy pamiętać, że na mocy szczególnego przepisu możliwość wykonywania niektórych zadań w danej formie może być ograniczona lub wyłączona. Dla przykładu w formie samorządowego zakładu budżetowego wykonywane będą tylko zadania wymienione w art. 14 u.f.p. W ogóle wyłączona jest możliwość wykonywania w tej formie zadań wykraczających poza sferę użyteczności publicznej. Ponadto należy także zauważyć, że własnym jednostkom organizacyjnym nieposiadającym osobowości prawnej, w tym własnym samorządowym zakładom budżetowym, nie można przekazać realizacji zadań na podstawie art. 3 ust. 1 u.g.k., gdyż nie można z tymi podmiotami zawrzeć skutecznej prawnie umowy. Potwierdzenia istnienia takiego modelu gospodarki komunalnej możemy się doszukać w szczególności w samorządowych ustawach ustrojowych, które zarówno dopuszczają tworzenie własnych jednostek organizacyjnych, jak i umożliwiają zawieranie umów z innymi podmiotami. W odniesieniu do województwa samorządowego można nawet postawić tezę, że preferowanym sposobem prowadzenia gospodarki komunalnej jest tworzenie własnych samorządowych jednostek organizacyjnych, a zawieranie umów z innymi podmiotami jest tylko możliwością prawną (art. 8 ust. 1 u.s.w.)[50].

Podmioty wewnętrzne

●Dopuszczalne jest także skorzystanie z art. 4 u.g.k. w przypadku podmiotów wewnętrznych. Za taki podmiot oprócz samorządowych osób prawnych (jednoosobowych spółek JST) należy uznać również te spółki, których jedynymi uczestnikami są JST. Powołanie takiej spółki jest jedną z form współdziałania JST. Podstawą tego typu działań może być np. art. 10 ust. 1 u.s.g., a także przepisy u.g.k. o spółkach z udziałem JST. Spółce takiej można powierzyć realizację określonych zadań wskazanych w uchwale o jej powołaniu, a także przekazaniu do realizacji określonych zadań własnych. Podjęcie tego rodzaju rozstrzygnięcia mogłoby następować na podstawie art. 4 u.g.k. Z uwagi na to, że byłaby to spółka z wyłącznym uczestnictwem JST, można byłoby ją uznać za podmiot wewnętrzny (w rozumieniu orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości UE), dla którego każda z gmin stanowiłaby gminę macierzystą, uprawnioną do przekazania realizacji zadania z zakresu gospodarki komunalnej. Doktryna[51] precyzuje, w jakich okolicznościach spółkę można uznać za podmiot wewnętrzny, co skutkuje możliwością powierzenia jej zadań z pominięciem przepisów u.p.z.p.

Podmiotem wewnętrznym są spółki, które:

1) choć posiadają odrębną osobowość prawną, to są poddane kontroli podmiotu, który je utworzył (gmina, powiat, województwo), analogicznej do tej, jaką sprawuje on nad swoimi wydziałami,

2) wykonują większą część swojej działalności na rzecz zamawiających, którzy je kontrolują.

Takim podmiotom JST mogą powierzyć zadania w drodze uchwały z pominięciem procedur wskazanych w art. 3 u.g.k. Nie wyklucza to natomiast możliwości zawarcia umowy normującej stosunki pomiędzy spółką a JST. Powyższe nie oznacza, że nie może nastąpić zawarcie z podmiotem wewnętrznym umowy regulującej jej stosunki z macierzystą gminą (jest to szczególnie istotne w przypadku spółek z udziałem większej liczby JST). Umowa wykonawcza mogłaby uregulować kwestie finansowania spółki (tj. zobowiązanie wspólników do wnoszenia wkładów na pokrycie kapitału zakładowego, dopłat czy finansowanie w innej formie deficytu powstałego w związku z realizacją zadań przekazanych przez JST)[52].

●Organ stanowiący może zadecydować, że dane zadanie własne będzie powierzone (zlecone) odrębnemu podmiotowi, który zostanie wybrany (wyłoniony) w drodze stosownej (uregulowanej przez prawo procedury), a więc po zastosowaniu odpowiedniego postępowania. Może nim być:

1) otwarty konkurs ofert, o którym mowa w art.  11-15 u.d.p.p.w, o ile w danym przypadku jednostka samorządu terytorialnego będzie miała zamiar zlecić odrębnemu podmiotowi wykonywanie takich zadań własnych, które równocześnie mają status zadań pożytku publicznego,

2) postępowanie ustalone samodzielnie przez organ stanowiący JST w trybie art. 176 ust. 3 u.f.p., o ile będzie ona miała zamiar zlecić dane zadanie (niebędące zadaniem pożytku publicznego) podmiotowi niezaliczanemu do sektora finansów publicznych i niedziałającemu w celu osiągnięcia zysku,

3) postępowanie o udzielenie zamówienia publicznego uregulowane w przepisach u.p.z.p.,

4) postępowanie w sprawie wyboru partnera prywatnego, uregulowane w ustawie o partnerstwie publiczno-prywatnym oraz równocześnie (na zasadzie odesłania) w prawie zamówień publicznych.

Rozstrzygnięcie przez organ stanowiący, w ramach jakiego rodzaju postępowania ma być wyłoniony ten odrębny podmiot (mający wykonywać dane zadanie własne JST), w naturalny sposób będzie się również wiązało z wyborem stosownego reżimu prawnego, w ramach którego dane zadanie będzie wykonywane. W przypadku wyboru przez organ stanowiący w podjętej przez siebie uchwale któregoś z tych postępowań organ stanowiący nie jest rzecz jasna w stanie przesądzić, czy wyłonionym w ten sposób podmiotem będzie podmiot komunalny (np. samorządowa osoba prawna), czy też podmiot samorządowo-prywatny, względnie też podmiot prywatny. Tego się w podejmowanej uchwale z góry przesądzić nie da, gdyż każde ze wspomnianych wyżej postępowań jest w swoim założeniu ukierunkowane na wyłonienie podmiotu, który przedłoży najbardziej korzystną z punktu widzenia jednostki samorządowej ofertę i który będzie dawał w związku z tym rękojmię jak najlepszego wykonywania danego zadania[53].

Powierzenie zadań bez przetargu

●Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 9 lipca 2015 r.[54] wskazał, że ustawodawca dopuszcza dwa tryby realizacji zadań użyteczności publicznej przez gminy. Wykonanie tych zadań może zostać powierzone podmiotowi, który jest niezależny organizacyjnie, gospodarczo i majątkowo od JST. Oznacza to, że zadania te są realizowane na zasadach ogólnych z wykorzystaniem umowy cywilnoprawnej, na mocy której następuje powierzenie wykonywania tego rodzaju gminnych zadań. W takim przypadku zgodnie z art. 3 ust. 1 u.g.k. konieczne jest uwzględnienie przepisów u.f.p. i u.p.z.p. Zdaniem NSA ustawodawca zezwala także na realizację przez gminę zadań komunalnych we własnym zakresie, a więc przez utworzoną w tym celu własną jednostkę organizacyjną. Oznacza to, że w celu powierzenia realizacji tych zadań konieczny jest w takiej sytuacji akt organu gminy tworzący tę jednostkę i określający przedmiotowy zakres jej działania. W takim przypadku nie stosuje się przepisów u.p.z.p., a ponadto nie jest konieczne zawarcie przez gminę z własną jednostką organizacyjną umowy cywilnoprawnej na realizację tych zadań, dla których gmina powołała tę jednostkę. [przykład 4]

PRZYKŁAD 4

Spółka - wspólne przedsięwzięcie JST

Rada gminy powierzyła Międzygminnemu Przedsiębiorstwu Gospodarki Odpadami spółka z o.o. zadania własne w zakresie gospodarki odpadami komunalnymi. Wyraziła także zgodę na zawarcie przez gminę umowy wykonawczej (umowy o świadczenie usług publicznych) niezbędnej dla realizacji zadań o charakterze użyteczności publicznej, polegających na zagospodarowaniu i unieszkodliwianiu odpadów komunalnych. Spółka jest wspólnym przedsięwzięciem JST, bez udziału w jej kapitale podmiotów zewnętrznych. Dlatego nie było obowiązku wyboru podmiotu do realizacji tych konkretnych zadań w trybie przetargu. Tryb ten nie ma bowiem zastosowania w przypadku powierzenia przez gminę świadczenia usług własnej jednostce organizacyjnej, traktowanej jako podmiot wewnętrzny utworzony w celu wykonania określonego zadania publicznego.

Podobnie orzekł Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w wyroku z 22 sierpnia 2013 r. [55]. Szczeciński sąd wskazał, że jeżeli dla realizacji wspólnego przedsięwzięcia jednostek samorządu terytorialnego polegającego na zagospodarowaniu i unieszkodliwianiu odpadów komunalnych z terenów tych jednostek zostaje utworzona z majątków wymienionych jednostek spółka prawa handlowego, bez udziału w kapitale spółki podmiotów zewnętrznych, to nie ma obowiązku wyboru podmiotu do realizacji tych konkretnych zadań w trybie przetargu.

● Zgodnie z wyrokiem WSA we Wrocławiu z 30 września 2014 r.[56] z art. 4 ust.1 pkt 1 u.g.k. wynika, że rada może jedynie określić sposób i formę prowadzenia gospodarki (przez osobę prawną, fizyczną, gminną jednostkę organizacyjną). W żaden natomiast sposób nie można wysnuć z przytoczonej normy kompetencyjnej upoważnienia dla rady wskazywania imiennie oznaczonego podmiotu wykonującego to zadanie, bowiem w myśl art. 30 ust. 2 pkt 3 u.s.g. do zadań wójta należy w szczególności gospodarowanie mieniem komunalnym. Tym samym wybór konkretnego podmiotu należy do kompetencji wójta jako organu gminy gospodarującego mieniem komunalnym. Nie może ona natomiast subdelegować przyznanej mu kompetencji na organ stanowiący. Podobnie orzekł wojewoda dolnośląski w rozstrzygnięciu nadzorczym z 22 października 2013 r.[57]. Zdaniem tego organu żaden przepis nie daje kompetencji radzie gminy do upoważniania kogokolwiek do pełnienia funkcji opiekuna lub administratora świetlicy. Wykonawcą uchwały jest wójt i to on może ewentualnie wyznaczyć osobę odpowiedzialną za wykonanie powierzanych mu zadań. Ponadto to wyłącznie jego kompetencją jest gospodarowanie mieniem komunalnym. Powierzenie innemu podmiotowi zadań w tym zakresie jest jego suwerenną decyzją i rada gminy wobec braku przepisu kompetencyjnego w tej materii nie może mu tego narzucać zapisami w uchwale. Oznacza to, że rada gminy może jedynie określić sposób i formę prowadzenia gospodarki komunalnej (np. przez osobę fizyczną, gminną jednostkę organizacyjną), a nie wskazywać oznaczony podmiot wykonujący te zadania.

●Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku z 11 czerwca 2014 r.[58] zauważył, że zgodnie z art. 4 ust. 1 u.g.k. JST stanowią o wyborze sposobu i form gospodarki komunalnej, jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej. W odniesieniu do zbiorowego zaopatrzenia w wodę i odprowadzania ścieków istnieje taka właśnie odrębna regulacja wprowadzająca szczególne rozwiązania. Przepisy u.z.z.w.z.o.ś. przewidują, że zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków odbywa się na podstawie umowy zawartej między przedsiębiorstwem wodociągowo-kanalizacyjnym a odbiorcą usług. Zdaniem gliwickiego sądu administracyjnego przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne jest formą wskazaną przez ustawodawcę, w której gmina będzie wykonywać swoje zadania określone w art. 7 ust. 1 pkt 3 u.s.g. Zgodnie z treścią art. 2 pkt 4 u.z.z.w.z.o.ś. przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne oznacza przedsiębiorcę w rozumieniu przepisów o swobodzie działalności gospodarczej, jeżeli prowadzi działalność gospodarczą w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wodę lub zbiorowego odprowadzania ścieków, oraz gminne jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, prowadzące tego rodzaju działalność. Przedsiębiorcą może być również sama gmina, która prowadząc faktycznie działalność usługową w zakresie dostarczania wody oraz odprowadzania ścieków, posiadając osobowość prawną z mocy art. 2 ust. 2 u.s.g., pozostaje w takiej samej sytuacji, jak każdy inny dostawca prowadzący działalność w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wodę w rozumieniu art. 2 pkt 4 u.z.z.w.z.o.ś.

Ustalanie cen i opłat za usługi

●Kolejne uprawnienia organów stanowiących JST zostały wskazane w art. 4 ust. 1 pkt 2 u.g.k. Zgodnie z tym przepisem można wyodrębnić dwa uprawnienia do określenia:

1) wysokości cen i opłat za usługi komunalne o charakterze użyteczności publicznej oraz za korzystanie z obiektów i urządzeń użyteczności publicznej,

2) sposobu ustalenia wysokości cen i opłat za usługi komunalne o charakterze użyteczności publicznej oraz za korzystanie z obiektów i urządzeń użyteczności publicznej[59].

●W pierwszym z wymienionych uprawnień organ stanowiący określa wprost wysokość obowiązujących cen, natomiast w drugim przypadku ustala jedynie sposób, w jaki będzie ona ustalana przez podmiot realizujący zadanie z zakresu gospodarki komunalnej[60].

●Komentowany przepis nie definiuje pojęć "cena, opłata". To pierwsze pojęcie zostało natomiast zdefiniowane w art. 3 ust. 1 pkt 1 u.i.c.t.u. Cena to wartość wyrażona w jednostkach pieniężnych, którą kupujący jest zobowiązany zapłacić przedsiębiorcy za towar lub usługę. Jeżeli chodzi o drugie pojęcie "opłata", to w prawie polskim brak jest jego ogólnej, tj. mającej generalne zastosowanie definicji. Występują natomiast konkretne rodzaje rozmaitych opłat, normowanych przepisami ustaw szczególnych (np. opłaty targowe, miejscowe i uzdrowiskowe, o których jest mowa w u.p.o.l.). Zdaniem M. Szydło[61] zarówno ceny, jak i opłaty za usługi komunalne o charakterze użyteczności publicznej oraz za korzystanie z obiektów i urządzeń użyteczności publicznej JST należałoby definiować jako wartości wyrażone w jednostkach pieniężnych (tj. w złotych i groszach), które usługobiorca (kupujący) jest zobowiązany zapłacić za daną usługę. Wysokość tych cen i opłat albo też sposób ich ustalania określa organ stanowiący JST, podejmując w tym zakresie stosowną uchwałę.

●Ustawodawca w art. 4 ust. 1 pkt 2 u.g.k. określił, że ceny i opłaty mogą być ustalane za usługi komunalne o charakterze użyteczności publicznej oraz za korzystanie z obiektów i urządzeń użyteczności publicznej. Pojęcie usług komunalnych o charakterze użyteczności publicznej należy interpretować zgodnie z treścią art. 1 u.g.k. jako te zadania własne JST, których celem jest bieżące i nieprzerwane zaspokajanie zbiorowych potrzeb ludności w drodze świadczenia usług powszechnie dostępnych[62]. Podobne stanowisko odnośnie do treści pojęcia "usług komunalnych" zajął wojewoda śląski w rozstrzygnięciu nadzorczym z 16 grudnia 2009 r.[63]. Zgodnie z nim "usługami komunalnymi o charakterze użyteczności publicznej" są usługi powszechnie dostępne (czyli mające charakter niewykluczalny albo też gwarantowane wszystkim osobom przepisami prawa), zaspokajające w sposób bieżący i nieprzerwany szczególne i kwalifikowane potrzeby ludności, tj. potrzeby o charakterze użyteczności publicznej (a więc potrzeby elementarne, absolutne, podstawowe i występujące powszechnie).

●JST może w drodze uchwały określać opłaty za usługi komunalne użyteczności publicznej lub opłaty związane z korzystaniem z obiektów i urządzeń tylko wówczas, gdy zarządza tymi urządzeniami komunalnymi albo świadczy usługi komunalne (bezpośrednio lub pośrednio), tzn. przynajmniej na zasadach umownych (art. 3 ust. 1 u.g.k.), a więc w takim zakresie, w jakim - w takiej czy innej formie - wiąże się z zaangażowaniem środków publicznych [zobacz wzory 2-4]. Jeżeli usługi świadczy podmiot prywatny, względnie też taki, w którym dana JST w żaden sposób nie uczestniczy, wyłącza to kwalifikację do komunalnej usługi użyteczności publicznej, a tym samym wyłącza kompetencję organu stanowiącego do podjęcia uchwały na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 2 u.g.k.[64].

●JST ustala ponadto opłaty za usługi użyteczności publicznej także wówczas, gdy takie uprawnienie przyznaje władzom samorządowym ustawa szczególna. Wówczas art. 4 ust. 1 pkt 2 u.g.k. nie znajduje w tym wypadku w sposób oczywisty zastosowania. Przykładem regulacji szczególnej jest art. 6 ust. 2 u.u.cz.p.g., który mówi, że rada gminy może ustalać górne stawki opłat ponoszonych przez właścicieli nieruchomości za usługi w zakresie usuwania i unieszkodliwiania odpadów komunalnych niezależnie od tego, kto wykonuje te usługi [65].

●Pojęcie obiektów i urządzeń użyteczności publicznej należy interpretować jako wszelkie rzeczy w znaczeniu cywilnoprawnym (zarówno ruchomości, jak i nieruchomości), których właścicielem jest dana JST. W szczególności treść powyższego pojęcia dotyczy obiektów budowlanych oraz budowli i innych urządzeń służących do bieżącego i nieprzerwanego zaspokajania zbiorowych potrzeb ludności w drodze świadczenia usług powszechnie dostępnych. Jako przykład takich obiektów można wymienić np. baseny i inne obiekty sportowe. W orzecznictwie wyrażono pogląd, że pojęcie gminnych obiektów nie może być zawężane do znaczenia nadanego w przepisach prawa budowlanego[66]. Z tego też powodu WSA w Gorzowie Wielkopolskim w wyroku z 27 stycznia 2010 r.[67] dopuścił możliwość ustalenia zasad i trybu korzystania z lasu miejskiego.

●Zdaniem M. Szydło[68]kompetencja cenotwórcza może być wykonywana przez daną JST (działającą poprzez swój organ stanowiący) jedynie wobec tych obiektów i urządzeń użyteczności publicznej, które są jej własnością w znaczeniu prawnym. Nie jest natomiast możliwe wykonywanie przez organy stanowiące omawianej tutaj kompetencji cenotwórczej - a przynajmniej nie w oparciu o art. 4 ust. 1 pkt 2 u.g.k. - wobec takich obiektów i urządzeń użyteczności publicznej, których właścicielami są odrębne od danej JST podmioty prawa, nawet jeżeli podmiotami tymi (tj. właścicielami) są samorządowe osoby prawne. W ocenie M. Szydło wynika to z art. 40 ust. 2 pkt 4 u.s.g., zgodnie z którym organy gminy mogą wydawać akty prawa miejscowego w zakresie zasad i trybu korzystania z gminnych obiektów i urządzeń użyteczności publicznej. Odniesienie się przez ustawodawcę do gminnych obiektów, a nie mienia gminy oznacza w ocenie M. Szydło, że uprawnienia organów stanowiących nie obejmują mienia tych gminnych osób prawnych. Przy czym dochodzi do wniosku, że jest to dopuszczalne jedynie w przypadku powiatowych i wojewódzkich osób prawnych. Odmienne stanowisko formułuje J. Zięty[69]. Jego zdaniem możliwość ustalenia cen i opłat za korzystanie z usług komunalnych oraz obiektów i urządzeń należących do samorządowych osób prawnych mieści się w kompetencjach określonych w art. 4 u.g.k.

Wątpliwości dotyczące charakteru prawnego uchwał

●Akty podejmowane na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 2 u.g.k. w doktrynie są uznawane tak jak uchwały wydawane na podstawie art. 40 ust. 2 pkt 3 i 4 u.s.g., art. 40 ust. 2 pkt 3 i 4 u.s.p. i art. 18 pkt 1 lit. b i c u.s.w.[70], za przepisy prawa miejscowego zawierające normy wiążące na terytorium danej JST[71]. Podobnie w orzecznictwie[72] wskazuje się, że art. 4 ust. 1 pkt 2 u.g.k. nie mówi wprost o charakterze prawnym uchwał podejmowanych na jego podstawie, tak jak przesądzono o charakterze uchwał jako aktu prawa miejscowego w wielu regulacjach ustawowych. To jednak, że brak jest takiej regulacji w tym artykule, nie przesądza o odmowie nadania charakteru aktu prawa miejscowego podejmowanym na jego podstawie uchwałom. Przepis ten zawiera normę prawną upoważniającą organ stanowiący samorządu terytorialnego do podjęcia aktu prawa miejscowego. Zawiera wszystkie elementy delegacji ustawowej do wydania aktu prawa miejscowego. Uchwałą tą jest związany każdy usługobiorca, który jest zobowiązany ponosić opłaty za usługi komunalne o charakterze użyteczności publicznej oraz za korzystanie z obiektów i urządzeń użyteczności publicznej jednostek samorządu terytorialnego w wysokości określonej w uchwale. [przykład 5]

PRZYKŁAD 5

Akt prawa miejscowego

Rady miejska podjęła uchwałę w sprawie ustalenia opłat za korzystanie z cmentarza komunalnego. Wojewoda wniósł do sądu skargę o stwierdzenie jej nieważności. W uzasadnieniu stwierdził, że uchwała ta nie jest aktem prawa miejscowego, ponieważ nie ustanawia przepisów powszechnie obowiązujących. Z oceną tą nie zgadzała się rada. Według rady uchwała ustanawia przepisy powszechnie obowiązujące, o charakterze generalnym i abstrakcyjnym. Adresowana jest do podmiotów niepowiązanych organizacyjnie z JST. Ponadto rada przywołała treść art. 40 ust. 2 pkt 4 u.g.k. powołanego w podstawie prawnej uchwały i wskazała, że cmentarz komunalny jest gminnym obiektem użyteczności publicznej, zatem zasady korzystania z niego być mogą ustalone jedynie w formie aktu prawa miejscowego. Sąd administracyjny zgodził się ze stanowiskiem rady. Oddalił skargę, wskazując w uzasadnieniu wyroku, że uchwała odnosi się potencjalnie do każdego mieszkańca tej gminy. Nie jest bowiem skierowana imiennie do konkretnie oznaczonych podmiotów i określa stałe opłaty nie w konkretnie oznaczonej sytuacji, ale wobec zaistnienia określonej kategorii zdarzeń. Zdaniem sądu jest zatem aktem prawa miejscowego.

Podobny pogląd wyraził WSA we Wrocławiu w wyroku z 8 maja 2013 r.[73]. Stwierdził on, że uchwała w sprawie ustalenia opłat za korzystanie z cmentarza komunalnego jest aktem prawa miejscowego. Odnosi się bowiem potencjalnie do każdego mieszkańca tej gminy. Nie jest skierowana imiennie do konkretnie oznaczonych podmiotów i określa stałe opłaty nie w konkretnie oznaczonej sytuacji, ale wobec zaistnienia określonej kategorii zdarzeń.

Odmienne stanowisko wyraził wojewoda śląski w rozstrzygnięciu nadzorczym z 10 kwietnia 2014 r.[74]. Uznał on, że uchwały podjętej na podstawie art. 4 u.g.k. nie można zaliczyć do kategorii aktów prawa miejscowego ze względu na brak przymiotu powszechnego obowiązywania jej norm. Jej postanowienia są skierowane do podporządkowanych gminie jednostek organizacyjnych. Jest ona tzw. aktem kierownictwa wewnętrznego, gdyż wiąże jedynie podmioty znajdujące się w strukturze organizacyjnej, w której akt został wydany. Nie rozstrzyga natomiast bezpośrednio o prawach i obowiązkach podmiotów tworzących wspólnotę samorządową, będących w badanym przypadku usługobiorcami usług komunalnych. Podmioty te uiszczają opłaty w wysokości i na podstawie umowy cywilnoprawnej zawartej z właściwą gminną jednostką organizacyjną lub bezpośrednio z wójtem gminy. Rozstrzygnięcie to dotyczyło uchwały rady gminy w sprawie ustalenia opłaty za udostępnienie sal lekcyjnych na zajęcia edukacyjne dla uczniów i dorosłych, jak również ustalenia czynszu za wynajem powierzchni pod ustawienie automatu do sprzedaży oraz wynajmu lokali na prowadzenie sklepików szkolnych.

Podobnie stwierdził wojewoda wielkopolski, który w rozstrzygnięciu nadzorczym z 24 kwietnia 2014 r.[75] uznał, że rada gminy ma kompetencje do uregulowania wysokości cen i opłat za usługi komunalne o charakterze użyteczności publicznej oraz za korzystanie z obiektów i urządzeń użyteczności publicznej jednostek samorządu terytorialnego, ale jest to akt kierownictwa wewnętrznego, a nie akt prawa miejscowego. Rozstrzygnięcie to dotyczyło uchwały rady gminy w sprawie ustalenia zasad i trybu oraz regulaminu korzystania ze świetlic wiejskich. Taką opinię wyraził wojewoda dolnośląski, który w rozstrzygnięciu nadzorczym z 1 marca 2013 r.[76] podkreślił, że art. 4 ust. 1 pkt 2 u.g.k. nie stanowi podstawy do podjęcia uchwały o charakterze aktu prawa miejscowego. Orzeczenie to z kolei dotyczyło uchwały rady gminy w sprawie określenia zasad korzystania z hal sportowych gminy oraz cennika opłat.

Omawianą linię orzeczniczą zaprezentował także WSA w Łodzi w wyroku z 19 marca 2013 r.[77]. Stwierdził, że ustalenie opłat za korzystanie z gminnych urządzeń zaopatrzenia w wodę i odprowadzanie ścieków nie jest przepisem gminnym powszechnie obowiązującym. Jest natomiast aktem tzw. kierownictwa wewnętrznego, wiążącego wprost tylko organ gminy, a nie podmioty prawa, z którymi wchodzi ona w stosunki prawne. Akt prawa miejscowego, będąc źródłem prawa powszechnie obowiązującego, jest aktem o charakterze generalnym i abstrakcyjnym, musi więc zawierać wypowiedzi wyznaczające adresatom pewien sposób zachowania, ogólne wytyczne i reguły. Pojęcia "zasady i tryb korzystania z gminnych obiektów i urządzeń użyteczności publicznej" oraz "zasady i tryb korzystania z gminnych urządzeń zaopatrzenia w wodę" są właśnie takimi ogólnymi pojęciami, przez które należy rozumieć ogólne wytyczne i reguły bez konkretyzacji uprawnień czy obowiązków, w tym bez określania ścisłej wysokości opłat.

Stanowisko, że art. 4 ust. 1 pkt 2 u.g.k. nie stanowi podstawy prawnej do wydawania przez organy gminy przepisów powszechnie obowiązujących (aktów prawa miejscowego), które dotyczyłyby cen i opłat, wyraził WSA w Krakowie w wyroku z 28 stycznia 2011 r.[78].

Opłaty dodatkowe

●Zakres podejmowanych uchwał na podstawie komentowanego przepisu jest doprecyzowywany przez orzecznictwo. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 8 października 2013 r.[79] stwierdził, że rada może w regulaminu parkingów określić zarówno opłatę parkingową za jedną dobę parkingową, jak i opłatę podwyższoną za zagubienie biletu parkingowego oraz opłaty za pozostawienie pojazdu na terenie parkingu po upływie doby, opłaty za pozostawienie pojazdu poza miejscem wyznaczonym do parkowania oraz opłaty za niezastosowanie się do polecenia osób kontrolujących lub obsługi parkingu. Zdaniem NSA, mimo że rada w regulaminie posłużyła się pojęciem "kara", w istocie należy przyjąć, że jest to niestaranność legislatorów przygotowujących projekt uchwały. Zamiast pojęciem kary powinien był się posłużyć pojęciem opłaty bądź opłaty podwyższonej. Tego typu opłaty są należnościami za poszczególne sposoby (dozwolone bądź niedozwolone) korzystania z parkingu gminnego jako obiektu użyteczności publicznej. Takie posłużenie się niewłaściwym pojęciem, mimo że została zachowana istota każdej z tych opłat mających umocowanie w ustawie (art. 4 ust. 1 pkt 2 u.g.k.), nie jest istotnym naruszeniem prawa. NSA w orzeczeniu tym rozstrzygnął skargę rzecznika praw obywatelskich na uchwałę rady miasta w sprawie regulaminu parkingów. W jej uzasadnieniu RPO zarzucił radzie, że art. 4 ust. 1 pkt 2 u.g.k. nie stanowi podstawy prawnej do ustalenia wysokości kar umownych za naruszenie przepisów regulaminu. Zdaniem rzecznika kara umowna nie jest bowiem opłatą za korzystanie z gminnych obiektów użyteczności publicznej, lecz surogatem odszkodowania za niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania niepieniężnego, czyli oznaczonym świadczeniem pieniężnym, do którego wykonania dłużnik zobowiązuje się tytułem naprawienia szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania niepieniężnego jako świadczenia głównego. NSA nie zgodził się z tym stanowiskiem, dlatego oddalił skargę kasacyjną.

W analogicznej sprawie odmiennie orzekł WSA we Wrocławiu w wyroku z 23 stycznia 2013 r.[80]. Zdaniem tego sądu w kategorii opłat, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 2 u.g.k., nie mieszczą się opłaty dodatkowe, gdyż nie mają one cech opłat. Są to bowiem kary pieniężne wymierzane w granicach odpowiedzialności administracyjnej. W ocenie wrocławskiego sądu administracyjnego rada gminy nie jest upoważniona do wprowadzania opłat dodatkowych na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 2 u.g.k.

Podłączenie do sieci wodociągowej

●W orzecznictwie wielokrotnie podkreślano, że art. 4 ust. 1 pkt 2 u.g.k. nie daje radzie gminy uprawnienia do nakładania na obywateli obowiązku ponoszenia opłat za samą możliwość podłączenia do sieci wodociągowej lub kanalizacyjne [81]. Jak się podkreśla, opłata ta ma cechy jednostronnie narzuconej mieszkańcom daniny publicznej, ukrytej pod postacią udziału we wspólnej inwestycji. Jest ona wprowadzana przy wykorzystaniu władztwa publicznego gminy i jest pobierana w związku z samym faktem przyłączenia nieruchomości do urządzenia komunalnego. Nie można jej zatem traktować jako należności o charakterze cywilnoprawnym towarzyszącej świadczeniu usług na podstawie umowy zawieranej między dwiema równorzędnymi stronami korzystającymi z wolności kontraktowej. Zasady finansowego uczestnictwa właścicieli nieruchomości w budowie urządzeń infrastruktury technicznej zostały określone przez ustawodawcę przepisami u.g.n. Jak wynika z art. 144 u.g.n. właściciele nieruchomości uczestniczą w kosztach budowy tych urządzeń poprzez wnoszenie na rzecz gminy opłat adiacenckich[82].

Warto tu przedstawić także stanowisko wojewody lubuskiego, który w rozstrzygnięciu nadzorczym z 1 kwietnia 2011 r.[83] wyjaśnił, że do usług o charakterze użyteczności publicznej można zaliczyć dostarczanie wody i odprowadzenie ścieków. Takiego waloru nie można już przypisać poszczególnym czynnościom faktycznym sprowadzającym się do zakładania i naprawiania urządzeń pomiarowych, ich oplombowania i wynajmowania. Czynności te - zdaniem wojewody - nie zmierzają przecież do zaspokajania potrzeb wymagających zaspokojenia w skali całej wspólnoty samorządowej, lecz są ukierunkowane raczej na stworzenie zdolności technicznych pomiaru ilości świadczonych usług użytecznych publicznie oraz utrzymania tych zdolności przez okres tego świadczenia. Są to usługi jedynie towarzyszące usługom użytecznym publicznie. Podobnie jest z dojazdami pogotowia technicznego, otwieraniem i zamykaniem zasuw w przyłączach wodociągowych, dezynfekcją i czyszczeniem urządzeń technicznych wodno-kanalizacyjnych na zlecenie klientów. Rada gminy nie jest podmiotem kompetentnym do kształtowania cen za wykonanie takich usług na podstawie art. 4 ust. 2 u.g.k.

●Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z 24 maja 2012 r.[84] stwierdził, że umieszczenie reklam nie jest usługą komunalną. Oznacza to, że rada gminy może na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 2 u.g.k. określić jedynie ceny i opłaty albo sposób ich ustalania za korzystanie z obiektów i urządzeń użyteczności publicznej JTS, tj. z obiektów i urządzeń ogólnodostępnych służących zaspokajaniu określonych potrzeb mieszkańców. Wskazany przepis nie daje podstaw do ustalenia opłat za umieszczanie reklam na wszystkich obiektach, urządzeniach czy terenach stanowiących własność gminy, ale jedynie na obiektach i urządzeniach użyteczności publicznej. Wojewoda lubuski uznał natomiast w rozstrzygnięciu nadzorczym z 3 marca 2011 r.[85], że usługa polegająca na umieszczaniu reklam ma charakter usługi komercyjnej, a nie usługi komunalnej o charakterze użyteczności publicznej. Uregulowanie odpłatności za nią w akcie prawnym podejmowanym na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 2 u.g.k. jest pozbawione podstaw prawnych. Podobne stanowisko zajął wojewoda opolski w rozstrzygnięciu nadzorczym z 13 listopada 2013 r.[86]. [przykład 6]

PRZYKŁAD 6

Umieszczenie reklamy to nie usługa komunalna

Rada miasta podjęła uchwałę w sprawie ustalenia opłat za korzystanie z cmentarza komunalnego. W jednym z jej zapisów ustalono stawki za umieszczenie reklam na tablicy ogłoszeń położonej na terenie cmentarza. Wojewoda stwierdził nieważność tego aktu, gdyż jego zdaniem usługa polegająca na umieszczaniu reklam ma charakter usługi komercyjnej, a nie usługi komunalnej o charakterze użyteczności publicznej. Uregulowanie odpłatności za nią w akcie prawnym podejmowanym na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 2 u.g.k. w ocenie organu nadzoru było pozbawione podstaw prawnych.

●Wojewoda podkarpacki w rozstrzygnięciu nadzorczym z 9 września 2013 r.[87] uznał, że nie jest możliwe wprowadzenie odpłatności za rezerwację stanowisk handlowych w drodze aktu prawa miejscowego, czyli na podstawie uchwały w sprawie opłat za korzystanie z gminnych urządzeń użyteczności publicznych. [przykład 7]

PRZYKŁAD 7

Opłata rezerwacyjna

Rada gminy podjęła uchwałę w sprawie opłat za korzystanie z gminnych urządzeń użyteczności publicznej. W jej treści ustalono jednorazową opłatę rezerwacyjną, stałą za każdy dzień handlowy, w wysokości 2,00 zł za 18 mkw. zarezerwowanego miejsca na targowisku gminnym. Zostało wszczęte postępowanie nadzorcze w przedmiocie stwierdzenia jej nieważności. Wojewoda po analizie jej treści uznał, że ma ona wady kwalifikujące akt do uchylenia. Zdaniem organu nadzoru należności związane z korzystaniem z targowiska poprzez rezerwację miejsca targowego mogą wynikać wyłącznie z umów cywilnoprawnych, nie zaś z aktu prawa miejscowego.

Scedowanie uprawnień

●Zgodnie z art. 4 ust. 2 u.g.k. organ stanowiący JST może powierzyć wykonywanie uprawnień w zakresie ustalania wysokości cen i opłat albo o sposobie ustalania cen i opłat za usługi komunalne o charakterze użyteczności publicznej oraz za korzystanie z obiektów i urządzeń użyteczności publicznej organowi wykonawczemu [zobacz wzór 5]. Oznacza to, że rada gminy może powierzyć wspomnianą kompetencję wójtowi, burmistrzowi lub prezydentowi miasta, rada powiatu może ją powierzyć zarządowi powiatu, zaś sejmik województwa - zarządowi województwa. Tego rodzaju dopuszczona ustawowo subdelegacja musi przy tym każdorazowo wynikać ze stosownej uchwały rady gminy, rady powiatu lub sejmiku województwa wyraźnie określającej zakres dopuszczalnych działań organu wykonawczego w zakresie ustalania cen i opłat lub sposobu ich ustalania[88]. Powierzenie przez organ stanowiący JST uprawnień jest czynnością indywidualną, skierowaną wyłącznie do organu wykonawczego. Subdelegacja kompetencji na rzecz organu wykonawczego ma charakter wewnętrzny. W związku z tym powinna być dokonana w akcie prawnym niebędącym aktem prawa miejscowego[89]. [przykład 8]

PRZYKŁAD 8

Delegacja tylko w akcie wewnętrznym

W uchwale w sprawie określenia zasad i trybu korzystania z gminnych sal sportowych i świetlic wiejskich rada gminy postanowiła, że wysokość opłat za korzystanie z tych obiektów użyteczności publicznej określi wójt. W treści aktu wskazano, że wchodzi on w życie w terminie 14 dni od ogłoszenia w dzienniku urzędowym województwa. Wojewoda w trybie nadzoru stwierdził nieważność uchwały. W ocenie organu nadzoru subdelegacja kompetencji na rzecz organu wykonawczego (w tym przypadku wójta) ma charakter wewnętrzny. Dlatego powinna być dokonana w akcie prawnym niebędącym aktem prawa miejscowego. Tymczasem rada, umieszczając w uchwale takie upoważnienie, wprowadziła przepisy prawa wewnętrznego do aktu o charakterze powszechnie obowiązującym (i z uwagi na to podlegającego ogłoszeniu w wojewódzkim dzienniku urzędowym). Wskutek tego przekroczyła zakres przyznanej jej kompetencji do uchwalania trybu i zasad korzystania z gminnych obiektów użyteczności publicznej. Przemieszanie materii prawa miejscowego i prawa wewnętrznego w ramach jednego aktu stanowiło zdaniem wojewody również naruszenie zasady prawidłowej legislacji. Wystąpienie tej wady może powodować trudności interpretacyjne dotyczące wszystkich przepisów uchwały, ponieważ powstaje wątpliwość, kto jest głównym adresatem przepisów. W konsekwencji może to prowadzić do niezamierzonych przez normodawcę, trudnych do przewidzenia następstw.

Jak podkreślił z kolei WSA we Wrocławiu w wyroku z 23 marca 2011r.[90], u.g.k. bardzo wyraźnie przewiduje możliwość przeniesienia uprawnienia z rady gminy na jeden tylko podmiot - organ wykonawczy. Nie jest więc dopuszczalne upoważnienie przewoźnika do ustalenia opłat za usługi komunalne o charakterze użyteczności publicznej. [przykład 9]

PRZYKŁAD 9

Wadliwe upoważnienie

Rada miasta podjęła uchwałę w sprawie taryfy przewozu osób i bagażu autobusami Miejskiego Zakładu Komunikacyjnego sp. z o. o. W jednym z jej zapisów upoważniono zarząd MZK do uruchamiania linii specjalnych i sezonowych oraz ustalania dla tych linii opłat za przewóz osób i bagażu w wysokości zapewniającej ich rentowność. Uchwała ta jest wadliwa, bowiem rada dokonała nieuprawnionej subdelegacji przyznanej jej ustawowo kompetencji. Zgodnie bowiem z art. 4 ust. 1 pkt 2 u.g.k. to organ stanowiący JST postanawia o wysokości cen i opłat albo o sposobie ustalania cen i opłat za usługi komunalne o charakterze użyteczności publicznej. Może on na podstawie art. 4 ust. 2 u.g.k. powierzyć to uprawnienie organowi wykonawczemu gminy. Nie jest zgodne z prawem przyznanie zarządowi spółki uprawnienia do określenia wysokości opłat za przewóz osób i bagażu.

● W doktrynie dopuszcza się, aby wymienione w art. 4 ust. 1 pkt 2 u.g.k. uprawnienia mogły być przeniesione na organ wykonawczy w całości lub w części, określając jednak zakres delegacji w sposób bardzo wyraźny i precyzyjny.

Organ wykonawczy może być upoważniony do:

1) określania cen i opłat wszystkich usług komunalnych o charakterze użyteczności publicznej we wszystkich przypadkach lub jedynie co do konkretnej usługi lub usług,

2) określania cen i opłat za korzystanie z obiektów i urządzeń użyteczności publicznej JST we wszystkich przypadkach lub jedynie co do konkretnych obiektów lub urządzeń. W tym przypadku jednak nie wydaje się zasadne, aby dzielić obiekty czy urządzenia. O wiele lepszym rozwiązaniem jest pozostawienie kompetencji radzie lub przekazanie jej w całości organowi wykonawczemu.[91].

● Powierzenie kompetencji musi się mieścić w zakresie, w jakim przysługuje organowi stanowiącemu, w granicach wyznaczonych przepisami prawa. Tak więc rada gminy nie może przekazać więcej uprawnień i w szerszym obszarze, niż sama w rzeczywistości posiada[92].

Uchwała subdelegująca może zawierać jasne i precyzyjne wytyczne co do sposobu postępowania przy ustalaniu cen przez organ wykonawczy. Delegacja uprawnień wskazanych w art. 4 ust. 1 pkt 2 u.g.k. jest możliwa jedynie w tych przypadkach, w których przepisy szczególne nie regulują tych kwestii w sposób odmienny. Jeżeli przepisy dotyczące danego rodzaju usług komunalnych o charakterze użyteczności publicznej określają szczególne zasady ustalania cen i opłat za dany rodzaj usług, a uprawnienie do ich stanowienia przyznają jedynie organowi stanowiącemu JST, to kompetencja ta nie może zostać subdelegowana na rzecz organu wykonawczego na podstawie art. 4 ust. 2 u.g.k. [93]

●Ważne jest stanowisko wojewody dolnośląskiego wyrażone w rozstrzygnięciu nadzorczym z 5 sierpnia 2014 r.[94] W orzeczeniu tym wojewoda stwierdził, że jeżeli uchwała podjęta na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 2 u.g.k. stanowiąca o wysokości cen i opłat albo o sposobie ustalania cen i opłat za usługi komunalne o charakterze użyteczności publicznej oraz za korzystanie z obiektów i urządzeń użyteczności publicznej jednostek samorządu terytorialnego jest aktem prawa miejscowego, to tym samym aktem prawa miejscowego jest również uchwała podjęta na podstawie art. 4 ust. 2 u.g.k., na podstawie której organ stanowiący gminy może powierzyć uprawnienia określone w art. 4 ust. 1 pkt 2 u.g.k. organowi wykonawczemu gminy. Dlatego zarządzenie wójta (burmistrza, prezydenta miasta) też powinno być opublikowane w dzienniku urzędowym województwa[95].

WZÓR 1

Umowa o partnerstwie publiczno-prywatnym

Umowa niniejsza została zawarta po przeprowadzeniu postępowania w sprawie wyboru Partnera prywatnego na podstawie art. 4 ust. 2 ustawy z 19 grudnia 2008 r. o partnerstwie publiczno-prywatnym (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 19, poz. 100 ze zm.; dalej: u.p.p.p.) oraz ustawy z 29 stycznia 2004 r. - Prawo zamówień publicznych (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 907 ze zm.; dalej: p.z.p.).

Strony postanawiają, co następuje:

Ilekroć w umowie występuje pojęcie:

a) urząd - należy przez to rozumieć budynek wraz z instalacjami i urządzeniami technicznymi, trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych, posiadający fundamenty i dach, który spełnia wymagania określone w umowie;

b) prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane - należy przez to rozumieć tytuł prawny do nieruchomości wynikający z prawa własności, użytkowania wieczystego, zarządu, ograniczonego prawa rzeczowego albo stosunku zobowiązaniowego, przewidującego uprawnienia do wykonywania robót budowlanych;

c) dokumentacja budowy - należy przez to rozumieć pozwolenie na budowę wraz z załączonym projektem budowlanym, dziennik budowy, protokoły odbiorów częściowych i końcowych, w miarę potrzeby, rysunki i opisy służące wykonania robót budowlanych, operaty geodezyjne i książkę obmiarów, a w przypadku wykonania robót budowlanych metodą montażu - także dziennik montażu;

d) wada fizyczna - należy przez to rozumieć niezdatność do użytkowania urzędu lub niezgodność którejkolwiek części świadczenia objętego umową z treścią umowy i treścią załączników do umowy, a także z przepisami ustawy z 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 243, poz. 1623 ze zm.).

1. Niniejsza umowa stanowi umowę o partnerstwie publiczno-prywatnym w rozumieniu art. 7 u.p.p.p.

2. Przedmiot umowy obejmuje przedsięwzięcie polegające na wybudowaniu i utrzymaniu urzędu wraz z infrastrukturą i zagospodarowaniem terenu w Białymstoku przy ul. Piastowskiej 2 w systemie partnerstwa publiczno-prywatnego zgodnie z ustawą o partnerstwie publiczno-prywatnym.

3. Strony postanawiają podzielić przedmiot umowy na dwa etapy:

a) etap I: wybudowanie urzędu wraz z infrastrukturą i zagospodarowaniem terenu w Białymstoku przy ul. Piastowskiej 2 wraz ze sporządzeniem projektów, dokumentacji i uzyskaniem niezbędnych uzgodnień i zezwoleń;

b) etap II: utrzymanie wybudowanego urzędu wraz z infrastrukturą i zagospodarowaniem terenu w Białymstoku przy ul. Piastowskiej 2.

4. Szczegółowe warunki, które należy uwzględnić przy wykonaniu przedmiotu umowy określonego w par. 2 ust. 3 pkt a niniejszej umowy, określa załącznik nr 1 "Dokumentacja projektowa" zgodnie ze specyfikacją istotnych warunków zamówienia.

5. Integralną część niniejszej umowy stanowią:

a) specyfikacja istotnych warunków zamówienia,

b) oferta złożona przez Partnera prywatnego.

1. Partner prywatny zobowiązuje się do wybudowania z należytą starannością urzędu wraz z infrastrukturą i zagospodarowaniem terenu w Białymstoku przy ul. Piastowskiej 2, zgodnie z dokumentacją projektową, specyfikacją istotnych warunków zamówienia, zasadami wiedzy technicznej, ustawą z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 243, poz. 1623 ze zm.) i przepisami wykonawczymi do tej ustawy.

2. Partner publiczny oświadcza, że jest właścicielem nieruchomości, na terenie której będzie realizowany przedmiot umowy.

3. Partner publiczny zobowiązuje się obciążyć nieruchomość, na terenie której będzie realizowany przedmiot umowy określony w par. 2 ust. 3 pkt a niniejszej umowy, na rzecz Partnera prywatnego prawem jej używania i pobierania z niej pożytków (użytkowanie). Prawo to wygasa wraz z upływem okresu obowiązywania niniejszej umowy.

4. W celu wykonania urzędu Partner publiczny zobowiązuje się zapewnić Partnerowi prywatnemu stały dostęp do energii elektrycznej oraz wody.

5. Partner prywatny zobowiązuje się wykonać przedmiot umowy zgodnie z harmonogramem prac ustalonym z Partnerem publicznym, stanowiącym załącznik nr 2 do umowy.

1. Partner prywatny zobowiązuje się utrzymać urząd wraz z infrastrukturą i zagospodarowaniem terenu w Białymstoku przy ul. Piastowskiej 2 zgodnie z jego przeznaczeniem, niniejszą umową, obowiązującymi przepisami prawa oraz zasadami współżycia społecznego, a w szczególności zobowiązuje się do:

a) prowadzenia książki obiektu budowlanego oraz gromadzenia i przechowywania innych dokumentów budowlanych,

b) utrzymywania należytego stanu technicznego nieruchomości i urzędu, w tym również prowadzenia konserwacji i napraw bieżących,

c) utrzymania w należytym stanie, porządku i czystości pomieszczeń oraz urządzeń znajdujących się w urzędzie,

d) zawierania umów na dostawę energii elektrycznej, c.o., wody, usuwanie nieczystości, usługi kominiarskie i inne niezbędne usługi,

e) utrzymania i pielęgnacji zieleni, trawników, drzew, krzewów i roślin ozdobnych,

f) utrzymania w czystości i bieżącej konserwacji wszystkich chodników i jezdni wewnętrznych, dróg dojazdowych oraz opasek wokół urzędu i dojść do niego, jak również odśnieżania w okresie zimy i zabezpieczania przed poślizgiem chodników, dojść oraz dróg dojazdowych,

g) zapewnienia ochrony przeciwpożarowej.

2. Partner prywatny zobowiązuje się do wykonania przedmiotu umowy określonego w par. 2 ust. 3 pkt b niniejszej umowy z należytą starannością, a także do chronienia interesów Partnera publicznego w toku realizacji powierzonych zadań i czynności.

1. Umowa zostaje zawarta na okres 10 lat od dnia jej zawarcia.

2. Wykonanie przedmiotu umowy określonego w par. 2 ust. 3 pkt a niniejszej umowy nastąpi w terminie 3 lat od zawarcia niniejszej umowy, tj. do 1 września 2018 r. Termin ten będzie uznawany za dochowany, jeżeli przed jego upływem nastąpi łączne spełnienie następujących przesłanek:

a) wybudowanie urzędu zgodnie z dokumentacją projektową, specyfikacją istotnych warunków zamówienia, zasadami wiedzy technicznej, ustawą z 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 243, poz. 1623 ze zm.), przepisami wykonawczymi do tej ustawy oraz z należytą starannością,

b) zakończenie wszystkich robót budowlanych i przeprowadzenie z wynikiem pozytywnym wymaganych prób oraz sprawdzeń nowo wybudowanego urzędu,

c) otrzymanie przez Partnera prywatnego od właściwego organu pozwolenia na użytkowanie urzędu.

3. Partner prywatny może żądać przedłużenia terminu wykonania przedmiotu umowy określonego w par. 2 ust. 3 pkt a niniejszej umowy, jeżeli niedotrzymanie pierwotnego terminu nastąpi z powodu siły wyższej.

4. Partner prywatny może wystąpić z żądaniem określonym w ust. 3 niniejszego paragrafu, nie później niż w terminie 14 dni od ustania siły wyższej. Ciężar dowodu w zakresie niedochowania ww. terminu spoczywa na Partnerze prywatnym.

5. Rozpoczęcie realizacji przedmiotu umowy określonego w par. 2 ust. 3 pkt b niniejszej umowy nastąpi następnego dnia po dniu, w którym zostanie wykonany przedmiot umowy określony w par. 2 ust. 3 pkt a niniejszej umowy. Okres wykonywania przedmiotu umowy określonego w par. 2 ust. 3 pkt b niniejszej umowy będzie wynosić 7 lat.

6. Jeżeli Partner prywatny nie wykona przedmiotu umowy określonego w par. 2 ust. 3 pkt a niniejszej umowy w terminie wyrażonym w ust. 2 niniejszego paragrafu, w przypadku innym niż przedstawiony w ust. 3 niniejszego paragrafu, okres realizacji przedmiotu umowy określonego w par. 2 ust. 3 pkt b niniejszej umowy zostanie odpowiednio skrócony o okres przedłużonej realizacji przedmiotu umowy określonego w par. 2 ust. 3 pkt a niniejszej umowy.

7. Jeżeli Partner prywatny nie wykona przedmiotu umowy określonego w par. 2 ust. 3 pkt a niniejszej umowy w terminie wyrażonym w ust. 2 niniejszego paragrafu, w przypadku określonym w ust. 3 niniejszego paragrafu czas trwania umowy zawarty w ust. 1 niniejszego paragrafu ulega wydłużeniu o okres przedłużonego okresu realizacji przedmiotu umowy określonego w par. 2 ust. 3 pkt a niniejszej umowy.

1. Wynagrodzenie Partnera prywatnego od Partnera publicznego wynosi 400 000,00 zł netto (słownie: czterysta tysięcy). Wynagrodzenie jest wypłacane Partnerowi prywatnemu w każdym roku okresu wykonywania umowy.

2. Płatność wynagrodzenia będzie się odbywać w równych miesięcznych ratach. Rozliczenie między stronami będzie dokonywane za pośrednictwem faktur VAT.

3. Wynagrodzenie określone w ust. 1 na wniosek Partnera prywatnego będzie corocznie waloryzowane przez Partnera publicznego zgodnie ze wskaźnikiem wzrostu cen towarów i usług konsumpcyjnych ogłaszanym przez Główny Urząd Statystyczny.

4. Prawo do wynagrodzenia przysługiwać będzie Partnerowi prywatnemu następnego dnia po dniu, w którym zostanie wykonany przez niego przedmiot umowy określony w par. 2 ust. 3 pkt a niniejszej umowy.

5. Partnerowi prywatnemu nie przysługuje żadna inna forma wynagrodzenia, z wyjątkiem wynagrodzenia określonego w ust. 1, które uwzględnia także wszelkie poniesione przez Partnera prywatnego nakłady związane z realizacją przedmiotu umowy określonego w par. 2 ust. 3 niniejszej umowy, w tym nakład inwestorski wynikający z realizacji przedmiotu umowy określonego w par. 2 ust. 3 pkt a niniejszej umowy.

1. Partner publiczny ma prawo do bieżącej kontroli realizacji przedsięwzięcia przez Partnera prywatnego. Przedstawiciele Partnera publicznego mają w każdym czasie prawo wstępu na teren budowy oraz kontroli zgodności jej realizacji z projektem i pozwoleniem na budowę, przepisami prawa oraz zasadami wiedzy technicznej.

2. Partner publiczny ma prawo do sprawdzenia jakości wykonywanych przez Partnera prywatnego robót budowlanych, wbudowanych wyrobów budowlanych, a w szczególności zapobiegania zastosowaniu przez Partnera prywatnego wyrobów budowlanych wadliwych i niedopuszczonych do stosowania w budownictwie.

3. Partner publiczny ma prawo sprawdzania robót budowlanych ulegających zakryciu lub zanikających, uczestniczenia w próbach i odbiorach technicznych instalacji, urządzeń technicznych i przewodów kominowych oraz przygotowania i udziału w czynnościach odbioru gotowego urzędu i przekazania go do użytkowania.

4. Partner publiczny ma prawo do kontroli faktycznie wykonanych robót budowlanych oraz żądania od Partnera prywatnego usunięcia wad fizycznych, a także do kontrolowania rozliczeń budowy. Partner publiczny może wyznaczyć Partnerowi prywatnemu termin, w którym wykryte wady fizyczne powinny być przez niego usunięte.

1. Partner publiczny ma prawo do bieżącej kontroli realizacji przedmiotu umowy określonego w par. 2 ust. 3 pkt b niniejszej umowy.

2. Przedstawiciele Partnera publicznego mają w każdym czasie prawo wstępu na teren urzędu oraz kontroli prac wykonywanych przez Partnera prywatnego.

3. Partner publiczny ma prawo domagać się od Partnera prywatnego zmiany sposobu realizacji przedmiotu umowy określonego w par. 2 ust. 3 pkt b niniejszej umowy, jeżeli narusza wymogi określone w par. 4 niniejszej umowy. Partner publiczny może wyznaczyć Partnerowi prywatnemu termin, w którym powinien zostać przez niego zmieniony sposób realizacji przedmiotu umowy określony w par. 2 ust. 3 pkt b niniejszej umowy.

1. Najpóźniej z upływem okresu obowiązywania umowy Partner prywatny zobowiązuje się do przekazania Partnerowi publicznemu nieruchomości wraz z urzędem oraz z wszelką dokumentacją i instrukcjami z nią związanymi, z zastrzeżeniem ust. 2.

2. Partner prywatny powinien przekazać urząd w stanie technicznie niepogorszonym i umożliwiającym jego dalsze funkcjonowanie, z uwzględnieniem jego normalnego zużycia wynikającego z prawidłowej eksploatacji oraz w stanie wolnym od wszelkich obciążeń i praw osób trzecich.

3. W celu dokonania zwrotu budynku urzędu strony powołają w terminie 1 miesiąca przed dniem wygaśnięcia niniejszej umowy komisję zdawczo-odbiorczą, której połowę składu będą stanowić przedstawiciele Partnera publicznego, a połowę przedstawiciele Partnera prywatnego. Komisja zakończy prace i sporządzi protokół zdawczo-odbiorczy najpóźniej w ostatnim dniu obowiązywania umowy.

1. W przypadku niedotrzymania przez Partnera prywatnego terminu wykonania przedmiotu umowy określonego w par. 2 ust. 3 pkt a niniejszej umowy, zapłaci on Partnerowi publicznemu karę umowną w wysokości 2 proc. wartości umowy za każdy dzień zwłoki.

2. W przypadku niedotrzymania przez Partnera prywatnego terminu wyznaczonego do usunięcia wad fizycznych Partner prywatny zapłaci Partnerowi publicznemu karę umowną w wysokości 2 proc. wartości umowy za każdy dzień zwłoki.

3. Strona może się domagać od drugiej strony kary umownej w wysokości 10 proc. wartości w razie:

a) odstąpienia od umowy z przyczyn dotyczących tej drugiej strony,

b) niewykonania lub nienależytego wykonania umowy z przyczyn dotyczących tej drugiej strony.

4. Jeżeli kara umowna nie pokrywa w pełni poniesionej przez strony szkody, mogą one dochodzić na zasadach ogólnych odszkodowania uzupełniającego.

1. Partnerowi publicznemu przysługuje prawo rozwiązania niniejszej umowy w trakcie jej trwania, z zachowaniem 1-miesięcznego okresu wypowiedzenia, jeżeli Partner prywatny jej nie wykonuje lub wykonuje ją w sposób nienależyty. Prawo wypowiedzenia umowy przysługuje dopiero po bezskutecznym wezwaniu Partnera prywatnego do zaprzestania naruszeń umowy i usunięcia uchybień w terminie wyznaczonym przez Partnera publicznego, nie krótszym niż 1 miesiąc.

2. W przypadku rozwiązania przez Partnera publicznego umowy w trybie określonym w ust. 1 niniejszego paragrafu Partner prywatny zobowiązany jest wydać Partnerowi publicznemu nieruchomość, na terenie której miał realizować przedmiot umowy określony w par. 2 ust. 3 niniejszej umowy wraz z urzędem, jeżeli został wybudowany, wraz ze wszelką dokumentacją, instrukcjami z nim związanymi.

1. Strony dopuszczają zmianę postanowień niniejszej umowy zgodnie z art. 144 p.z.p. w przypadku wystąpienia okoliczności, których nie można było przewidzieć w chwili zawarcia umowy, a w szczególności:

a) zmiany przepisów prawnych istotnych dla realizacji przedmiotu umowy opisanego w par. 3 ust. 2 niniejszej umowy;

b) wystąpienia urzędowej zmiany stawki podatku VAT po dacie zawarcia niniejszej umowy;

c) z powodu okoliczności siły wyższej;

d) odstąpienia na wniosek Partnera publicznego od realizacji części przedmiotu umowy opisanego w par. 2 ust. 3 niniejszej umowy i związanej z tym zmiany wynagrodzenia, pod warunkiem wystąpienia obiektywnych okoliczności, których Partner publiczny nie mógł przewidzieć na etapie przygotowania postępowania, a które powodują, że wykonanie przedmiotu umowy opisanego w par. 2 ust. 3 niniejszej umowy bez ograniczenia zakresu przedmiotu umowy powodowałoby dla Partnera publicznego niekorzystne skutki z uwagi na zamierzony cel realizacji przedmiotu umowy opisanego w par. 2 ust. 3 niniejszej umowy i związane z tym racjonalne wydatkowanie środków publicznych;

e) wprowadzenia zmian w stosunku do specyfikacji istotnych warunków zamówienia w zakresie wykonywania prac niewykraczających poza zakres przedmiotu umowy opisanego w par. 2 ust. 3 niniejszej umowy, w sytuacji konieczności usprawnienia procesu realizacji niniejszej umowy.

2. Na skutek zaistnienia okoliczności opisanych w ust. 1 niniejszego paragrafu możliwa jest zmiana wynagrodzenia Partnera prywatnego opisanego w par. 8 ust. 1 niniejszej umowy, przy czym zwiększenie wynagrodzenia dopuszczalne jest o kwotę nie większą niż udokumentowany wzrost kosztów świadczenia usługi będącej przedmiotem niniejszej umowy opisanego w par. 3 ust. 2 niniejszej umowy przez Partnera prywatnego.

1. Cesja wierzytelności wynikających z niniejszej umowy może nastąpić jedynie za zgodą Partnera publicznego.

2. Prawem właściwym dla niniejszej umowy jest prawo polskie. Do wszelkich kwestii nieuregulowanych w niniejszej umowie zastosowanie mają obowiązujące przepisy prawa polskiego, w tym w szczególności u.p.p.p.

3. Wprowadzenie zmian treści niniejszej umowy wymaga sporządzenia pisemnego aneksu do umowy pod rygorem jego nieważności, na zasadach określonych w art. 13 u.p.p.p.

4. Wszelkie spory mogące wyniknąć przy wykonywaniu niniejszej umowy będą rozstrzygane przez sąd właściwy miejscowo dla siedziby Partnera publicznego.

5. Umowa zostaje sporządzona w formie pisemnej w dwóch jednobrzmiących egzemplarzach, po jednym dla każdej ze stron.

Mirosław Bartnik Marian Kowalski, Zbigniew Nowak

(Partner publiczny ) (Partner prywatny)

WZÓR 2

Uchwała rady miasta w sprawie ustalenia wysokości opłat za usługi cmentarne na cmentarzu komunalnym

Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 594 ze zm.) oraz art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy z 20 grudnia 1996 r. o gospodarce komunalnej (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 45, poz. 236 ze zm.) Rada Miasta w Michałowie uchwala, co następuje:

Ustala się opłaty za usługi cmentarne na cmentarzu komunalnym w Michałowie zgodnie z załącznikiem do niniejszej uchwały.

Traci moc uchwała nr XXX/436/2012 Rady Miasta w Michałowie z 12 marca 2012 r. w sprawie ustalenia wysokości opłat za usługi cmentarne na cmentarzu komunalnym położonym w Michałowie.

Wykonanie uchwały powierza się burmistrzowi Michałowa.

Uchwała wchodzi w życie po upływie 14 dni od ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Województwa Wielkopolskiego.

Jan Nowak

Przewodniczący

Rady Miasta Michałów

Opłaty za usługi cmentarne na cmentarzu komunalnym w Michałowie

1. Opłaty za udostępnienie stałego miejsca grzebalnego pod grób ziemny za okres 20 lat:

1) grób jednomiejscowy 200,00 zł

2) grób rodzinny dwumiejscowy w poziomie 300,00 zł

3) grób rodzinny trzy- i czteromiejscowy w poziomie 400,00 zł

4) grób dla dzieci do lat 6 100,00 zł

5) grób dla urny pojedynczy 75,00 zł

6) grób rodzinny dla urn 100,00 zł

2. Opłaty za dzierżawę stałego miejsca grzebalnego pod grób murowany za okres 20 lat:

1) grobowiec jednomiejscowy 200,00 zł

2) grobowiec rodzinny dwumiejscowy w poziomie 300,00 zł

3) grobowiec rodzinny trzy- i czteromiejscowy w poziomie 400,00 zł

4) grobowiec dla urny 75,00 zł

6) grobowiec rodzinny dla urn 100,00 zł

3. Opłaty za jednorazowe wydanie zezwolenia na wybudowanie nagrobka (pomnika):

1) grób dla dzieci do lat 6 lub grób dla urn pojedynczy 70,00 zł

2) grób jednomiejscowy lub grób rodzinny dla urn 100,00 zł

3) grób rodzinny dwumiejscowy w poziomie 150,00 zł

4) grób rodzinny trzy- i czteromiejscowy w poziomie 200,00 zł

4. Opłatę za zachowanie istniejącego grobu na kolejne 20 lat lub grobowca na kolejne 20 lat ustala się w wysokości opłat określonych w pkt 1 i 2.

5. Opłata za zachowanie istniejącego grobu lub grobowca na okres krótszy niż określony w pkt 4 jest proporcjonalna do okresu zachowania miejsca.

6. Opłaty za zarezerwowanie miejsca na 20 lat na cmentarzu komunalnym:

1) grób ziemny:

a) jednomiejscowy 200,00 zł

b) dwumiejscowy w poziomie 300,00 zł

c) trzy- i czteromiejscowy w poziomie 400,00 zł

d) dla dzieci do lat 6 100,00 zł

e) dla urny pojedynczy 75,00 zł

f) rodzinny dla urn 100,00 zł

2) groby murowane - grobowce

a) jednomiejscowy 200,00 zł

b) dwumiejscowy w poziomie 300,00 zł

c) rodzinny trzy- i czteromiejscowy w poziomie 400,00 zł

d) dla urny 75,00 zł

e) rodzinny dla urn 100,00 zł

7. Opłaty za wykopanie grobu maksymalnie:

1) zwykłego 300,00 zł

2) pod urnę 100,00 zł

3) grobu dla dzieci do lat 6 100,00 zł

8. Inne opłaty

1) asysta przy ceremonii pogrzebowej podczas złożenia trumny w grobowcu oraz urny w grobowcu 100,00 zł

2) wynajęcie domu przedpogrzebowego (od ceremonii) 100,00 zł

3) przechowanie zwłok w chłodziarkach (za dobę) 50,00 zł

WZÓR 3

Uchwała rady gminy sprawie wysokości opłat za usługi komunalne

Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 594 ze zm.) i art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy z 20 grudnia 1996 r. o gospodarce komunalnej (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 45, poz. 236 ze zm.) Rada Gminy Nitków uchwala, co następuje:

Ustala się na 2016 r. wysokość opłat za świadczenie przez Zakład Gospodarki Komunalnej w Nitkowie następujących usług komunalnych:

c) za wypompowanie, przewóz i unieszkodliwienie na oczyszczalni nieczystości ze zbiorników bezodpływowych - 14,10 zł + VAT za 1 m sześc. nieczystości,

d) za przyjęcie nieczystości płynnych ze zbiorników bezodpływowych do zlewni ścieków dowożonych przez uprawnione podmioty - 8,20 zł + VAT za 1 m sześc. nieczystości,

e) za wypompowanie, przewóz i unieszkodliwienie na oczyszczalni nieczystości z oczyszczalni przydomowych - 24,34 zł + VAT za 1 m sześc. nieczystości.

Wykonanie uchwały powierza się wójtowi gminy Nitków.

Uchwała wchodzi w życie po upływie 14 dni od ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Województwa Dolnośląskiego, z mocą obowiązującą od 1 stycznia 2016 r.

Anna Kowalska

Przewodnicząca

Rady Gminy Nitków

WZÓR 4

Uchwała rady miejskiej w sprawie opłat za korzystanie z urządzeń użyteczności publicznej

Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 8 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 594 ze zm.) i art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy z 20 grudnia 1996 r. o gospodarce komunalnej (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 45, poz. 236 ze zm.) Rada Miejska w Maliszewie uchwala, co następuje:

1. Wprowadza się następujące miesięczne stawki za korzystanie przez osoby handlujące z urządzeń znajdujących się na placu targowym:

1) stanowisko zadaszone z parkingiem - 65 zł

2) stanowisko niezadaszone z parkingiem - 55 zł

3) stanowisko położone w innym miejscu utwardzonym, liczone za 1 mkw. - 5 zł.

Stawki wykazane w par. 1 ust. 1 pkt 1 i 2 są pobierane niezależnie od opłaty targowej.

Poborcą należności za korzystanie z urządzeń określonych w par. 1 jest Miejski Zakład Gospodarki Komunalnej w Maliszewie, ul. Poznańska 6.

Za pobór należności ustala się wynagrodzenie w wysokości 20 proc. od pobranych kwot z tytułu korzystania z urządzeń wymienionych w par. 1.

Pobrane należności z tytułu opłat za korzystanie z urządzeń znajdujących się na placu targowym należy wpłacić w dniu, w którym zainkasowano opłatę, do kasy urzędu miejskiego lub na wskazany rachunek bankowy.

Wykonanie uchwały powierza się burmistrzowi gminy Maliszewo.

Traci moc uchwała nr XXXIII/295/2012 Rady Miejskiej w Maliszewie z 25 listopada 2012 r. w sprawie opłaty za korzystanie z urządzeń znajdujących się na placu targowym.

Uchwała wchodzi w życie po upływie 14 dni od daty ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Województwa Podlaskiego z mocą obowiązującą od 1 stycznia 2016 r.

Józef Sroka

Przewodniczący

Rady Miejskiej Maliszewo

WZÓR 5

Uchwała w sprawie powierzenia uprawnień

Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 594 ze zm.) oraz art. 4 ust. 2 ustawy z 20 grudnia 1996 r. o gospodarce komunalnej (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 45, poz. 236 ze zm.)

Rada Miasta Grabkowice uchwala, co następuje:

1. Powierza się burmistrzowi biasta upoważnienie do stanowienia o wysokości cen i opłat albo o sposobie ustalania cen i opłat za usługi komunalne o charakterze użyteczności publicznej oraz za korzystanie z obiektów i urządzeń użyteczności publicznej gminy i miasta Grabkowice na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy z 20 grudnia 1996 r. o gospodarce komunalnej (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 45, poz. 236 ze zm.).

2. Upoważnienie, o którym mowa w ust. 1, nie dotyczy sytuacji, w których przepisy szczególne regulują sposób stanowienia o wysokości cen i opłat albo o sposobie ustalania cen i opłat za usługi komunalne.

Uchwała wchodzi w życie z dniem podjęcia.

Ewa Wróbel

Przewodnicząca Rady Miasta Grabkowice

Przypisy

[1] Wyrok WSA w Kielcach z 15 maja 2015 r., sygn. akt II SA/Ke 339/15, www.orzeczenia.nsa.gov.pl.

[2] Wyrok WSA w Łodzi z 8 sierpnia 2014 r., sygn. akt II SA/Łd 269/14, www.orzeczenia.nsa.gov.pl.

[3] M. Szydło, "Ustawa o gospodarce komunalnej. Komentarz", LEX 2008, wersja elektroniczna, komentarz do art. 2 u.g.k., teza 9. Szerzej te formy organizacyjne zostaną omówione w dalszych częściach komentarza.

[4] J. Zięty, "Ustawa o gospodarce komunalnej. Komentarz", Legalis 2012, wersja elektroniczna, komentarz do art. 2 u.g.k., teza 7.

[5] Uchwała SN z 14 marca 1995 r., sygn. akt III CZP 6/95, OSN 1995/5/72.

[6] M. Szydło, "Ustawa o gospodarce...", op. cit., komentarz do art. 2 u.g.k., teza 11.

[7] Ibidem, komentarz do art. 2, teza 12.

[8] T.j. Dz.U. z 2001 r. nr 79, poz. 855 ze zm.

[9] Por. postanowienie Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 5 maja 1994 r., sygn. akt I ACr 280/94, LEX nr 24172.

[10] M. Szydło, "Ustawa o gospodarce...", op. cit., komentarz do art. 2 u.g.k., teza 12.

[11] J. Zięty, op. cit., komentarz do art. 2 u.g.k., teza 6.

[12] Por. pismo Regionalnej Izby Obrachunkowej w Zielonej Górze z 18 kwietnia 2014 r., znak RIO.V.076.10.2014, dostęp: http://www.bip.zielonagora.rio.gov.pl/dok/RIO-02w.pdf.

[13] L. Lipiec-Warzecha, "Ustawa o finansach publicznych. Komentarz", ABC 2011, wersja elektroniczna, komentarz do art. 45 u.f.p.

[14] D. Fleszer "Umowne powierzenie realizacji zadań z zakresu gospodarki komunalnej jako forma prywatyzacji wykonywania zadań publicznych", Samorząd Terytorialny 2012/7-8, s. 31.

[15] S. Czarnow, "Działalność gospodarcza jednostek samorządu terytorialnego jako element gospodarki komunalnej", Rejent 2002/2-3, s. 26.

[16] J. Zięty, op. cit., komentarz do art. 3, teza 1.

[17] Ibidem, komentarz do art. 3 u.g.k., teza 5.

[18] M. Szydło, "Ustawa o gospodarce...", op. cit., komentarz do art. 3 u.g.k., teza 11 oraz M. Szydło, "Zlecanie przez jednostki samorządu terytorialnego tworzonym przez siebie spółkom kapitałowym zadań publicznych", Przegląd Prawa Publicznego 2007/9, s. 85.

[19] W. Dzierżanowski, M. Grzebalska, "Partnerstwo publiczno-prywatne jako forma realizacji zadań gminy", Zamówienia Publiczne Doradca 2011/2, s. 17.

[20] C. Kociński, "Zlecanie podmiotom usług publicznych w zakresie gospodarki odpadami komunalnymi", Nowe Zeszyty Samorządowe 2015/2, s. 23.

[21] T. Kocowski, "Zlecanie samorządowym jednostkom organizacyjnym zadań z zakresu gospodarki komunalnej przez jednostki samorządu terytorialnego", Nowe Zeszyty Samorządowe 2003/5, s. 46.

[22] M. Szydło, "Umowne powierzanie wykonywania zadań z zakresu gospodarki komunalnej przez jednostki samorządu terytorialnego", Finanse Komunalne 2007/4, s. 5.

[23] M. Szydło, "Ustawa o gospodarce...", op. cit., komentarz do art. 3 u.g.k., teza 2.

[24] Ibidem.

[25] J. Zięty, op. cit., komentarz do art. 3 u.g.k., teza 7.

[26] C. Banasiński, M. Kulesza, "Ustawa o gospodarce komunalnej. Komentarz", LEX 2002, wersja elektroniczna, komentarz do art. 3 u.g.k., teza 5.

[27] B. Dolnicki (red.), J.P. Tarno, "Samorząd terytorialny w Polsce a sądowa kontrola administracji", LEX 2012, wersja elektroniczna.

[28] Wyrok SN z 27 marca 2000 r., sygn. akt III CKN 608/98, Biuletyn Sądu Najwyższego 2000/6/11.

[29] M. Szydło, "Umowne powierzanie...", op. cit., s. 6.

[30] D. Fleszer, op. cit., s. 41

[31] K. Bandarzewski, "Prywatyzacja zadań publicznych" [w:] J. Zimmermann (red.), "Koncepcja systemu prawa administracyjnego", Warszawa 2007, s. 341.

[32] K. Żuk, "Działalność gospodarcza" [w:] A. Miszczuk, M. Miszczuk, K. Żuk (red.), "Gospodarka samorządu terytorialnego", Warszawa 2007, s.132.

[33] Orzeczenie RIO z 26 czerwca 2009 r., sygn. akt RIO/KO/4111/7/2009, Legalis nr 255373.

[34] J. Zięty, op. cit., komentarz do art. 3 u.g.k., teza 7.

[35] A. Doliwa (red.), "Stosowanie formy umowy cywilnoprawnej przez jednostki samorządu terytorialnego w powierzaniu wykonywania zadań publicznych" [w:] A. Doliwa (red.), "Kryzys prawa administracyjnego? Wypieranie prawa administracyjnego przez prawo cywilne", LEX 2012, wersja elektroniczna.

[36] W. Gonet, "Ustawa o gospodarce komunalnej. Komentarz. Wzory umów i regulaminów", LexisNexis 2010, wersja elektroniczna, komentarz do art. 3 u.g.k., teza 3.

[37] Ibidem, komentarz do art. 3 u.g.k., teza 4.

[38] Ibidem, komentarz do art. 3 u.g.k., teza 5.

[39] Ibidem, komentarz do art. 3 u.g.k., teza 16.

[40] M. Szydło, "Umowne powierzanie...", op. cit., s. 11.

[41] Wyrok NSA z 24 września 2014 r., sygn. akt II OSK 1314/14, LEX nr 1506477; wyrok WSA w Szczecinie z 22 sierpnia 2013 r., sygn. akt II SA/Sz 274/13, Legalis nr 789853; wyrok NSA z 11 sierpnia 2005 r., sygn. akt II GSK 105/05, LEX nr 180740.

[42] M. Szydło, "Umowne powierzanie...", op. cit., s. 7.

[43] Ibidem, s. 8.

[44] Wyrok WSA w Gliwicach z 30 marca 2010 r., sygn. akt IV SA/Gl 33/10, LEX nr 60686.

[45] W. Gonet, op. cit., komentarz do art. 3 u.g.k., teza 1.

[46] J. Zięty, op. cit., komentarz do art. 4 u.g.k., teza 1.

[47] M. Szydło, "Ustawa o gospodarce...", op. cit., komentarz do art. 4 u.g.k., teza 1.

[48] J. Zięty, op. cit., komentarz do art. 4 u.g.k., teza 2.

[49] Ibidem.

[50] A. Mituś, "Istota wykonywania zadań publicznych z zakresu gospodarki komunalnej", Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie, 2011/868, s. 131-132.

[51] Zobacz więcej na ten temat: K. Sampławski, "Europeizacja prawa w gospodarce komunalnej w Polsce w aspekcie instytucji podmiotu wewnętrznego", Prawo Zamówień Publicznych 2009/2; K. Horubski, "Wykonywanie zadań własnych przez JST a stosowanie przepisów o udzielaniu zamówień publicznych w orzecznictwie Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości", Samorząd Terytorialny 2006/10, s. 7-16; D. Reśko, "Dopuszczalność powierzenia przez jednostkę samorządu terytorialnego wykonywania usług publicznych komunalnej spółce prawa handlowego", Finanse Komunalne, 2013/12, s. 43-52.

[52] J. Zięty, op. cit., komentarz do art. 4 u.g.k., teza 3.

[53] M. Szydło, op. cit., komentarz do art. 4 u.g.k., teza 1.

[54] Wyrok NSA z 9 lipca 2015 r., sygn. akt II OSK 2974/13, www.orzeczenia.nsa.gov.pl.

[55] Wyrok WSA w Szczecinie z 22 sierpnia 2013 r., sygn. akt II SA/Sz 274/13, LEX nr 1377152.

[56] Wyrok WSA we Wrocławiu z 30 września 2014 r., sygn. akt III SA/Wr 476/14, LEX nr 1554541.

[57] Rozstrzygnięcie nadzorcze wojewody dolnośląskiego z 22 października 2013 r., nr NK-N.4131.159.7.2013.SP1, Legalis nr 750641.

[58] Wyrok WSA w Gliwicach z 11 czerwca 2014 r., sygn. akt IV SA/Gl 450/14, www.orzeczenia.nsa.gov.pl.

[59] J. Zięty, op. cit., komentarz do art. 4 u.g.k., teza 7.

[60] Por. wyrok NSA z 5 stycznia 2000 r., sygn. akt III SA 2284/99, Legalis.

[61] M. Szydło, "Ustawa o gospodarce...", op. cit., komentarz do art.4 u.g.k., teza 3.

[62] Więcej na ten temat: A. Wojtkowiak, "Użyteczność publiczna w gospodarce komunalnej", Gubernaculum et Administratio, 2006/IV.

[63] Rozstrzygnięcie nadzorcze wojewody śląskiego z 16 grudnia 2009 r., nr NP/II/0911/295/362/09, LEX nr 602916.

[64] Wyrok NSA z 11 czerwca 2015 r., sygn. akt I OSK 662/15, www.orzeczenia.nsa.gov.pl.

[65] C. Banasiński, M. Kulesza, "Ustawa o gospodarce komunalnej. Komentarz", LEX 2002, wersja elektroniczna, komentarz do art. 4 u.g.k., teza 5.

[66] J. Zięty, op. cit., komentarz do art. 4 u.g.k., teza 7.

[67] Wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 27 stycznia 2010 r., sygn. akt II SA/Go 973/09, Legalis.

[68] M. Szydło, "Ustawa o gospodarce...", op. cit., komentarz do art.4 u.g.k., teza 4.

[69] J. Zięty, op. cit., komentarz do art. 4 u.g.k., teza 7.

[70] Przepisy te upoważniają organy stanowiące JST do określenia zasad zarządu mieniem gminy (powiatu, województwa) oraz zasad i trybu korzystania z gminnych (powiatowych, wojewódzkich) obiektów i urządzeń użyteczności publicznej.

[71] J. Zięty, op. cit., komentarz do art. 4 u.g.k., teza 8.

[72] Tak NSA w wyroku z 26 listopada 2013 r., sygn. akt. I OSK 1901/13, LEX nr 1418773.

[73] Wyrok WSA we Wrocławiu z 8 maja 2013 r., sygn. akt. III SA/Wr 73/13, LEX nr 1436169; tak też WSA w Opolu z 25 marca 2014 r., sygn. akt II SA/Op 82/14, www.orzeczenia.nsa.gov.pl.

[74] Rozstrzygnięcie nadzorcze wojewody śląskiego z 10 kwietnia 2014 r., nr NPII.4131.1.115.2014, LEX nr 1448299.

[75] Rozstrzygnięcie nadzorcze wojewody wielkopolskiego z 24 kwietnia 2014 r., nr KN-I.4131.1.179.2014.11, Legalis nr 819400.

[76] Rozstrzygnięcie nadzorcze wojewody dolnośląskiego z 1 marca 2013 r., nr NK-N.4131.97.26.2013.MS6, LEX nr 1307448.

[77] Wyrok WSA w Łodzi z 19 marca 2013 r., sygn. akt II SA/Łd 1068/12, LEX nr 1301221.

[78] Wyrok WSA w Krakowie z 28 stycznia 2011 r., sygn. akt II SA/Kr 1133/10, LEX nr 707804.

[79] Wyrok NSA z 8 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1564/13, www.orzeczenia.nsa.gov.pl.

[80] Wyrok WSA we Wrocławiu z 23 stycznia 2013 r., sygn. akt III SA/Wr 563/12, www.orzeczenia.nsa.gov.pl.

[81] Por. m.in. wyroki WSA w Lublinie z 19 marca 2013 r., sygn. akt II SA/Lu 143/13; WSA w Łodzi z 8 marca 2013 r., sygn. akt II SA/Łd 1/13; wyroki NSA: z 6 kwietnia 2006 r., sygn. akt II OSK 19/06, z 29 sierpnia 2006 r., sygn. akt II OSK 730/06, z 25 listopada 2004 r., sygn. akt OSK 821/04; www.orzeczenia.nsa.gov.pl.

[82] Por. wyrok NSA z 5 lipca 2011 r., sygn. akt II OSK 673/11, www.orzeczenia.nsa.gov.pl.

[83] Rozstrzygnięcie nadzorcze wojewody lubuskiego z 1 kwietnia 2011 r., nr NK.I.4131.143.2011.TDOM, LEX nr 1065538.

[84] Wyrok WSA w Krakowie z 24 maja 2012 r., sygn. akt II SA/Kr 570/12, LEX nr 1219364.

[85] Rozstrzygnięcie nadzorcze wojewody lubuskiego z 3 marca 2011 r., nr NK.II.4131.91.2011.SDud, LEX nr 898064.

[86] Rozstrzygnięcie nadzorcze wojewody opolskiego z 13 listopada 2013 r., nr NK.III.4131.1.82.2013.AP, Wspólnota 2013/26/9.

[87] Rozstrzygnięcie nadzorcze wojewody podkarpackiego z 9 września 2013 r., nr P-II.4131.2.133.2013, LEX nr 1362632.

[88] M. Szydło, "Ustawa o gospodarce...", op. cit., komentarz do art. 4 u.g.k., teza 9.

[89] Rozstrzygnięcie nadzorcze wojewody dolnośląskiego z 31 grudnia 2012 r., nr NK-N4.4131.1689.2012.MG, LEX nr 1265632; rozstrzygnięcie nadzorcze wojewody kujawsko-pomorskiego z 21 lipca 2014 r., nr 61/2014, LEX nr 1486872 oraz rozstrzygnięcie nadzorcze wojewody lubelskiego z 27 lutego 2013 r., nr PN-II.4131.76.2013, LEX nr 1306259.

[90] Wyrok WSA we Wrocławiu z 23 marca 2011 r., sygn. akt III SA/Wr 604/10, LEX nr 963269.

[91] J. Zięty, op. cit., komentarz do art. 4 u.g.k., teza 9.

[92] Rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Dolnośląskiego z 6 lutego 2014 r., nr NK-N.4131.158.18.2013.RJ1, LEX nr 1422136.

[93] M. Szydło, op. cit., komentarz do art. 4 u.g.k., teza 9.

[94] Rozstrzygnięcie nadzorcze wojewody dolnośląskiego z 5 sierpnia 2014 r., nr NK-N.4131.159.12.2014.KW, LEX nr 1495581.

[95] Por. też rozstrzygnięcie nadzorcze wojewody małopolskiego z 11 czerwca 2014 r., nr WN-II.4131.20.2014, LEX nr 1475280.