Podatnik musi się zgodzić na przyjęcie mandatu

Zasadą jest, że w sprawach o przestępstwa skarbowe i wykroczenia skarbowe orzekają sądy powszechne albo sądy wojskowe (w stosunku do żołnierzy). Wyjątkiem od tej reguły jest postępowanie mandatowe, kończące się wymierzeniem mandatu sprawcy wykroczenia skarbowego. Zasadniczo organem uprawnionym do nakładania kary grzywny w formie mandatu jest finansowy organ postępowania przygotowawczego lub jego upoważniony pracownik. Organem finansowym postępowania przygotowawczego jest urząd skarbowy, urząd celny lub inspektor kontroli skarbowej. Zgodnie z przepisami wykonawczymi do ustawy o kontroli skarbowej uprawnionymi do nakładania mandatu są upoważnieni pracownicy urzędów skarbowych, inspektorzy kontroli skarbowej oraz upoważnieni pracownicy urzędów celnych i funkcjonariusze celni.

Podatnik może otrzymać mandat tylko wtedy, gdy spełnione zostaną określone warunki. Grzywnę w drodze mandatu można nałożyć jedynie w sytuacji, gdy osoba sprawcy i okoliczności popełnienia wykroczenia nie budzą wątpliwości i jednocześnie nie ma konieczności wymierzenia kary surowszej niż grzywna.

Postępowania mandatowego nie można prowadzić, gdy w związku z wykroczeniem skarbowym nastąpiło uszczuplenie należności publicznoprawnej, a sprawca nie uiścił uszczuplonej należności publicznoprawnej do chwili przyjęcia mandatu. Nie jest również dopuszczalne nałożenie mandatu, gdy w stosunku do danego czynu zachodzi zbieg przepisów o wykroczeniach z przepisami dotyczącymi przestępstwa skarbowego, a także gdy za wykroczenie skarbowe należałoby orzec przepadek przedmiotów.

Mandatem karnym można nałożyć karę grzywny w granicach nieprzekraczających podwójnej wysokości minimalnego wynagrodzenia, które w 2010 roku wynosi 1317 zł. Oznacza to, że maksymalna wysokość grzywny nałożonej mandatem karnym to 2634 zł.

Warunkiem nałożenia kary grzywny w drodze mandatu karnego jest wyrażenie przez sprawcę wykroczenia skarbowego zgody na przyjęcie mandatu. Zgodę tę odnotowuje się na dokumencie mandatu karnego.

Po przyjęciu mandatu i uiszczeniu kary kończy się postępowanie karne skarbowe. W przypadku braku wyrażenia zgody - o czym sprawca powinien być pouczony - sprawa podlegać będzie rozpoznaniu w postępowaniu karnym skarbowym na zasadach ogólnych.

W stosunku do osób stale zamieszkujących w Polsce mandat przybiera formę mandatu kredytowanego, który staje się prawomocny z chwilą jego podpisania przez sprawcę. Mandat karny kredytowany powinien zawierać pouczenie o obowiązku uiszczenia nałożonej kary grzywny w terminie siedmiu dni od daty przyjęcia mandatu oraz o skutkach jej nieuiszczenia w tym terminie.

Mandat karny kredytowany wydaje się ukaranemu za pokwitowaniem odbioru, które upoważniony funkcjonariusz przekazuje niezwłocznie: do właściwego urzędu skarbowego, urzędu kontroli skarbowej lub izby celnej, w zależności od tego, jakiego organu pracownik wydał mandat. Ukarany podatnik zobowiązany jest wpłacić grzywnę na rachunek bankowy lub do kasy urzędu.

Mandat gotówkowy może być nałożony jedynie na osobę czasowo tylko przebywającą na terytorium Polski lub niemającą stałego miejsca zamieszkania lub stałego miejsca pobytu. W takim przypadku mandat wydawany jest ukaranemu po uiszczeniu kary grzywny bezpośrednio upoważnionemu podmiotowi, który ją nałożył.

Osoba, która przyjmuje mandat, nie jest rejestrowana w Krajowym Rejestrze Karnym, czyli pozostaje osobą niekaraną, a sprawa prawomocnie zakończona nie podlega w zasadzie wzruszeniu.

Uchylenie prawomocnego mandatu może nastąpić jedynie w sytuacji, gdy został on nałożony na osobę, która popełniła czyn niebędący wykroczeniem skarbowym. W takiej sytuacji prawomocny mandat karny podlega niezwłocznie uchyleniu. Uchylenie następuje na wniosek ukaranego złożony w terminie siedmiu dni od daty przyjęcia mandatu lub z urzędu.

Uprawniony do uchylenia prawomocnego mandatu karnego jest sąd właściwy do rozpoznania sprawy, na którego obszarze działania została nałożona kara grzywny. Przed wydaniem postanowienia sąd może zarządzić stosowne czynności w celu sprawdzenia podstaw do uchylenia mandatu karnego.

Uchylając mandat karny, nakazuje się podmiotowi, na rachunek którego pobrano grzywnę, niezwłoczny zwrot uiszczonej kwoty. Nie dotyczy to sytuacji, gdy czyn zarzucany sprawcy wyczerpuje znamiona przestępstwa skarbowego, przestępstwa lub wykroczenia. W takim przypadku uiszczoną kwotę zatrzymuje się do zakończenia postępowania jako zabezpieczenie majątkowe grożących mu kar, środków karnych lub innych środków oraz kosztów postępowania.

W razie uchylenia mandatu karnego sprawa podlega rozpoznaniu na zasadach ogólnych.

Grzywną nałożoną mandatem karnym może zostać ukarany jedynie sprawca wykroczenia skarbowego. Postępowanie mandatowe nie ma zastosowania w stosunku do sprawców przestępstw.

Dopuszczalne jest wymierzenie kary grzywny w postępowaniu mandatowym w przypadku wykroczeń skarbowych jedynie wówczas, gdy osoba sprawcy i okoliczności popełnienia wykroczenia skarbowego nie budzą wątpliwości

● upoważnieni pracownicy urzędów skarbowych,

● inspektorzy kontroli skarbowej,

● upoważnieni pracownicy urzędów celnych i funkcjonariusze celni.

W postępowaniu mandatowym podatnik może być ukarany maksymalną grzywną w wysokości podwójnego miesięcznego wynagrodzenia. Oznacza to, że grzywna nałożona mandatem karnym w 2010 roku nie może przekroczyć 2634 zł (minimalne wynagrodzenie w tym roku to 1317 zł).

Magdalena Majkowska

magdalena.majkowska@infor.pl

Art. 136 - 141 ustawy z 10 września 1999 r. - Kodeks karny skarbowy (t.j. Dz.U. z 2007 r. nr 111, poz. 765 z późn. zm.).

Rozporządzenie Rady Ministrów z 31 stycznia 2006 r. w sprawie nakładania kary grzywny w drodze mandatu karnego za wykroczenia skarbowe (Dz.U. nr 25, poz. 184).