Kara łączna musi zachować dolegliwość poprzednich

Ocena sytuacji majątkowej i rodzinnej sprawcy w wyroku łącznym nie może być korzystniejsza niż najkorzystniejsza ocena dokonana przy poprzednich skazaniach - uchwalił Sąd Najwyższy.

Prokurator generalny wniósł o rozstrzygnięcie rozbieżności w orzecznictwie Sądu Najwyższego dotyczącym wyroków łącznych w procedurze karnej. Chodziło o wątpliwość, czy w wyroku łącznym granice kary łącznej grzywny wymierzonej w stawkach dziennych wyznaczone są poprzez ilość tych stawek, czy też przez iloczyn zarówno liczby stawek, jak i ich wysokości w dotychczas orzeczonych grzywnach. Dotyczy to więc osób, które mają na swoim koncie już kilka skazań, tak z kodeksu karnego, jak i z kodeksu karnego skarbowego (zgodnie z art. 39 par. 1 k.k.s. i art. 86 par. 1 k.k.).

Dwa poglądy

Prokurator wskazał na dwa stanowiska w tej kwestii. Zgodnie z pierwszym należy brać pod uwagę podstawową zasadę kształtowania wysokości kary łącznej grzywny, zawartą w art. 86 par. 1 k.k., zakazującą orzekania kary wyższej od sumy kar. W tej sytuacji sąd porównuje więc grzywny wyrażone w formie kwot.

Z drugiego poglądu wynika zaś, że ustalenie granic kary łącznej grzywny odbywa się niezależnie od wysokości stawek przyjętych w poszczególnych wyrokach. Oznacza to porównanie przez sąd grzywien jedynie w formie liczby stawek.

Liczba stawek

Sąd Najwyższy w składzie siedmiu sędziów stwierdził, że w wyroku łącznym granice kary łącznej grzywny wyznaczane są jedynie przez liczbę stawek dziennych. A wysokość na nowo określonej stawki nie może przekraczać najwyższej ustalonej poprzednio. Sędziowie wyjaśnili, że sąd wydając wyrok skazujący co do wielu przestępstw, musi tak ukształtować karę grzywny, aby nie zachodziła konieczność ponownego określania wysokości stawek dziennych. Ustalenie w jednym wyroku różnych wysokości stawek rażąco narusza bowiem prawo. Wynika to z tego, że wysokość stawki ustalana jest odpowiednio do sytuacji majątkowej przestępcy. Sędziowie wytłumaczyli, że decydując się na orzeczenie grzywny w konkretnej sprawie, sąd najpierw dokonuje oceny bezprawności zachowania sprawcy - co wyraża się w liczbie orzeczonych stawek - a następnie ustalając stawkę dzienną, bierze pod uwagę dochody sprawcy, jego warunki osobiste, rodzinne, stosunki majątkowe i możliwości zarobkowe. Jeżeli jednak sytuacja majątkowa sprawcy wskazuje na to, że ten grzywny nie zapłaci i nie będzie można jej ściągnąć w drodze egzekucji, to sąd powinien orzec inną karę.

Ważne

Zgodnie z przepisami minimalna wysokość stawki dziennej wynosi 10 zł, maksymalna zaś 2 tys. zł

Ewa Maria Radlińska

ewa.radlinska@infor.pl

Uchwała Sądu Najwyższego z 29 października 2012 r., sygn. akt I KZP 17/12.