Przed fałszywymi oskarżeniami można się bronić także w postępowaniu karnym

Jestem wspólnikiem spółki jawnej. Kilka dni temu jeden z kontrahentów wystosował do innego klienta naszej spółki (właściciela dużej firmy budowlanej) pismo z 6 stycznia 2014 r., w którym zawarł tyczące się nas stwierdzenie, że "tacy oszuści nie powinni funkcjonować na rynku, my rezygnujemy z wątpliwej jakości usług tej spółki, panu radzę to samo, zanim pana firma będzie miała przez nią kłopoty finansowe". Ten klient następnie, powołując się na treść tego pisma i załączając je do korespondencji, poinformował nas, że - w tej sytuacji - nie może zlecić nam - jako podwykonawcy - wykonania posadzki przemysłowej w dużej hali (choć pierwotnie miał taki zamiar, był już nawet przygotowany projekt umowy, który przesłał nam na e-maila do akceptacji), bo nie chce ryzykować. Wartość zlecenia wynosiła 80 tys. zł brutto. Czy przysługują nam jakieś środki obrony przed takimi oszczerstwami?

Opisany problem był już poruszany w jednym z poprzednich artykułów ("Jak spółka jawna ma się bronić przed niesłusznymi zarzutami", DGP nr 3585 z 8 października 2013 r.). Odpowiedź odnosiła się jednak tylko do aspektu cywilnego, czyli do przeciwdziałania takim praktykom, jakich ofiarą padła spółka czytelnika, w drodze powództwa o ochronę jej naruszonego dobra osobistego (tj. jej renomy). Tymczasem to niejedyny środek obrony. Istnieje mianowicie opcja wystąpienia przeciwko oszczercy z prywatnym aktem oskarżenia. Ów zarzut potencjalnie bowiem poniża spółkę czytelnika w opinii publicznej, ewentualnie naraża ją na utratę zaufania niezbędnego dla danego rodzaju działalności. Takie zachowanie zaś może wypełniać znamiona przestępstwa zniesławienia zagrożonego karą grzywny albo ograniczenia wolności, a gdy sprawca dopuszcza się tego czynu zabronionego za pomocą środków masowego komunikowania - karą grzywny, ograniczenia albo pozbawienia wolności do roku. W razie uznania winy sąd władny jest orzec nawiązkę (np. na rzecz pokrzywdzonego). Jest to przestępstwo ścigane z oskarżenia prywatnego, stąd konieczne jest złożenie skargi przez uprawnionego (czyli - tu - przez spółkę jawną).

Prywatny akt oskarżenia fakultatywnie ogranicza się do oznaczenia osoby oskarżonego, zarzucanego mu czynu oraz wskazania dowodów, na których opiera się oskarżenie. Nie wymaga więc on uzasadnienia. Przy wnoszeniu aktu oskarżenia należy uiścić opłatę w wysokości 300 zł. Akt wnosi się do sądu rejonowego, w którego okręgu popełniono przestępstwo. Tu będzie to sąd miejscowo właściwy dla siedziby spółki, bo oszczercze pismo zostało przesłane przez właściciela firmy budowlanej na adres spółki czytelnika.

Wzór prywatnego aktu oskarżenia w opisywanej sprawie mógłby wyglądać tak jak obok.

Art. 212 k.k.

Kto pomawia inną osobę, grupę osób, instytucję, osobę prawną lub jednostkę organizacyjną niemającą osobowości prawnej o takie postępowanie lub właściwości, które mogą poniżyć ją w opinii publicznej lub narazić na utratę zaufania potrzebnego dla danego stanowiska, zawodu lub rodzaju działalności, podlega grzywnie albo karze ograniczenia wolności.

Jeżeli sprawca dopuszcza się czynu określonego w § 1 za pomocą środków masowego komunikowania, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku.

W razie skazania za przestępstwo określone w § 1 lub 2 sąd może orzec nawiązkę na rzecz pokrzywdzonego, Polskiego Czerwonego Krzyża albo na inny cel społeczny wskazany przez pokrzywdzonego.

Ściganie przestępstwa określonego w § 1 lub 2 odbywa się z oskarżenia prywatnego.

Wzór

.................................(data i miejscowość)

Oskarżyciel prywatny:

....................................

(tu należy podać nazwę i adres sp.j.)

- reprezentowana przez:

..........................................................................................................................

(imię i nazwisko wspólnika uprawnionego do reprezentacji sp.j.)

Sąd Rejonowy w .....................

...... Wydział Karny

opł. 300 zł

"Oskarżam:

....................................................................... (tu należy podać imię i nazwisko "niezadowolonego" klienta) zam. .................................................................................... (tu należy podać jego adres wynikający z pisma albo koperty, a najlepiej adres zamieszkania)

o to, że:

6 stycznia 2014 r. w piśmie, skierowanym do ............... (tu należy podać imię i nazwisko właściciela firmy budowlanej - kontrahenta spółki jawnej) prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą ..................... z siedzibą w .............., adres: ............................, zawarł stwierdzenie, że "tacy oszuści nie powinni funkcjonować na rynku, my rezygnujemy z wątpliwej jakości usług tej spółki, Panu radzę to samo zanim Pana firma będzie miała przez nią kłopoty finansowe", czyli pomówił ............................. (nazwa spółki czytelnika) spółkę jawną o takie właściwości, które mogły narazić ją na utratę renomy co najmniej na rynku usług lokalnych, a także zaufania niezbędnego dla danego rodzaju działalności, tj. o czyn określony w art. 212 par. 1 k.k.

Na podstawie art. 24 par. 1 k.p.k. i art. 31 par. 1 k.p.k. oraz art. 485 k.p.k. i 476 par. 1 k.p.k. sprawa podlega rozpoznaniu przez Sąd Rejonowy ........... Wydział Karny w ............., w trybie oskarżenia prywatnego, w składzie jednoosobowym.

1. Oskarżony: .......................... (adres j.w.)

2. Oskarżyciel prywatny: .................................... (adres j.w.) - również do przesłuchania w charakterze świadka.

1) aktualny odpis z KRS spółki jawnej,

2) pismo z 6 stycznia 2014 r.,

2) odpis aktu oskarżenia,

3) dowód uiszczenia opłaty od prywatnego aktu oskarżenia.

@RY1@i02/2014/013/i02.2014.013.215000600.802.jpg@RY2@

Anna Borysewicz autorka jest adwokatem prowadzącym własną kancelarię w Płocku

Anna Borysewicz

autorka jest adwokatem prowadzącym własną kancelarię w Płocku

Podstawa prawna

Art. 212 ustawy z 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny (Dz.U. z 1997 r. nr 88, poz. 553 ze zm.), art. 24 par. 1, art. 31 par. 1, art. 476 par. 1 oraz art. 485 i 487 ustawy z 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego (Dz.U. z 1997 r. nr 89, poz. 555 ze zm.), par. 1 rozporządzenia ministra sprawiedliwości z 28 maja 2003 r. w sprawie wysokości zryczałtowanej równowartości wydatków w sprawach z oskarżenia prywatnego (Dz.U. z 2003 r. nr 104, poz. 980).