Dopłaty wspólników sposobem na dokapitalizowanie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością

@RY1@i02/2009/200/i02.2009.200.087.002c.001.jpg@RY2@

Andrzej Tropaczyński, radca prawny w kancelarii Linklaters

Fot. Arch.

Tak, dopłaty są sposobem na zapewnienie funduszy spółce z ograniczoną odpowiedzialnością. Jest to instrument typowy dla tego właśnie typu spółki handlowej. Co do zasady nie występują one ani w spółce akcyjnej (za wyjątkiem dopłat za przyznanie szczególnych uprawnień akcjom czy też dopłat w procesie łączenia spółek), ani tym bardziej w spółkach osobowych. Dopłaty mogą jednocześnie poprawić bilans spółki, wyprowadzając ją z tzw. bilansowej upadłości. Jest to sytuacja, w której bilans wykazuje ujemne kapitały własne, co może wskazywać, że spełniona jest przesłanka upadłości przewidziana w art. 11 ust. 2 prawa upadłościowego i naprawczego. Dopłaty mogą również stanowić instrument restrukturyzacji zadłużenia spółki wobec jej wspólników (tzw. konwersja długu wspólnika na kapitał rezerwowy).

Nie. Dopłaty mogą być wnoszone jedynie w tych spółkach z o. o., w których umowa spółki wskazuje na taką możliwość oraz wyznacza ich maksymalną wysokość w stosunku do posiadanych udziałów wspólników (np. stukrotność wartości nominalnej posiadanych udziałów).

Już w samej umowie spółki mogą być wyznaczone terminy, w których wspólnicy będą zobowiązani do wniesienia dopłat w określonych kwotach. Częstszą praktyką jest jednak postanowienie w umowie spółki, że o terminie i wysokości dopłat zdecyduje uchwała wspólników (podjęta na zgromadzeniu lub w trybie pisemnym). Należy jednak pamiętać, że takie zobowiązanie będzie musiało mieścić się w limicie wyznaczonym przez umowę spółki, przy uwzględnieniu dopłat, do których wspólnicy zostali zobowiązani wcześniejszymi uchwałami.

Taką uchwałę podejmuje się bezwzględną większością głosów, czyli 50 proc. plus jeden oddanych głosów, jeżeli umowa spółki nie stanowi inaczej. W procesie likwidacji spółki taka uchwała będzie wymagała zgody wszystkich wspólników.

Co bardzo istotne, nie jest możliwe wskazanie w umowie spółki lub uchwale wspólników, że wspólnicy będą wnosili dopłaty nierównomiernie. Dopłaty muszą więc w każdym wypadku być wnoszone proporcjonalnie do udziałów posiadanych przez wspólników. Jeżeli któryś ze wspólników nie wniesie dopłat w wyznaczonym terminie, to będzie zobowiązany do zapłaty odsetek ustawowych. Spółka będzie mogła domagać się również naprawienia szkody wynikłej ze zwłoki wspólnika.

Nie. Wniesione dopłaty księgowane są na kapitale rezerwowym, w ramach kapitałów własnych spółki. W odpisie z KRS nie zobaczymy zatem, czy wspólnicy wnieśli jakiekolwiek dopłaty.

Tak, zwrot jest możliwy. Decyzje o zwrocie dopłat podejmują wspólnicy w uchwale. Zgodnie z przepisami spółka powinna najpierw ogłosić o zamierzonym zwrocie dopłat w piśmie przeznaczonym do ogłoszeń spółki. Ogłoszenie takie powinno ukazać się na miesiąc przed zamierzonym zwrotem dopłat. Zwrot musi nastąpić równomiernie wszystkim wspólnikom, a zwróconych dopłat nie uwzględnia się przy żądaniu nowych dopłat. Ponadto zwrotu dopłat można dokonać wyłącznie wtedy, gdy dopłaty nie są wymagane na pokrycie straty wykazanej w sprawozdaniu finansowym spółki.

Choć istnieją w tej kwestii pewne kontrowersje w doktrynie, to co do zasady należy uznać, iż zastosowanie wymienionych zasad zwrotu dopłat, jak również wspomnianych wcześniej sankcji za ich niewniesienie, może zostać wyłączone lub zmienione przez umowę spółki. Zwrot dopłat nie będzie natomiast w żadnym wypadku możliwy, jeżeli majątek spółki nie wystarcza do pełnego pokrycia kapitału zakładowego.

Różnic jest kilka. Po pierwsze, wspólnicy mogą być zobowiązani do wniesienia dopłat przez umowę spółki lub uchwałę wspólników, podczas gdy pożyczki udziela się na podstawie umowy zawartej pomiędzy spółką a wspólnikiem. Inaczej niż w przypadku pożyczki dopłaty zazwyczaj nie będą podlegały zwrotowi. Warto też zwrócić uwagę, że dopłaty co do zasady nie są oprocentowane. Istnieją również pewne różnice w rozliczaniu dopłat i pożyczek pod względem podatkowym.

Rozmawiał Krzysztof Tomaszewski

Podstawa prawna

Ustawa z 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych (Dz.U. nr 94, poz. 1037 ze zm.);

Ustawa o rachunkowości z 29 września 1994 r. (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 152, poz. 1223).