Jakie obowiązki będzie miała spółka jawna powstała z przekształcenia cywilnej

Czytelniczka, która jest wspólniczką spółki cywilnej pyta, czy skoro od dwóch lat przedsiębiorcy związani tą umową prowadzą już księgi rachunkowe, to muszą przekształcić się z końcem roku w spółkę jawną. Interesuje ją przy tym, czy w razie tego rodzaju zmiany formy prawnej przedsiębiorcy-wspólnicy s.c. muszą dokonać jakichś dodatkowych czynności prawnych związanych z przeniesieniem na nową spółkę własności ruchomości i nieruchomości należących teraz do nich na zasadzie wspólności łącznej. Czytelniczka pyta także, czy nowa spółka stanie się stroną prowadzonego teraz przez wspólników procesu z występującym ze spółki cywilnej wspólnikiem.

Nie ma już konieczności przekształcania spółek cywilnych, prowadzących przez kolejne dwa lata obrotowe działalność na dużą skalę, w spółki jawne. Nikt nie może więc wspólnikom przedsiębiorcom postawić zarzutu, że nie wypełniły obowiązku ustawowego, prowadząc nadal działalność w dotychczasowej formie. Jeżeli jednak wspólnicy s.c. zechcą przekształcić się w spółkę handlową, to nie ma żadnych przeszkód. Gdyby więc ich wybór padł na spółkę jawną, to mogą skorzystać z tego samego przepisu kodeksu spółek handlowych, który kiedyś nakazywał przekształcenie, a teraz tylko je dopuszcza (art. 26 par. 4. k.s.h.).

Trzeba przy tym pamiętać, że takie przekształcenie wymaga zgłoszenia do sądu rejestrowego przez wszystkich wspólników. I z chwilą wpisu do rejestru przedsiębiorców spółka cywilna stanie się jawną. Przed zgłoszeniem wspólnicy muszą oczywiście dostosować umowę spółki do przepisów o umowie sp.j., czyli de facto napisać umowę nowej spółki. I jeśli taka procedura przekształceniowa zostanie zakończona, spółka jawna stanie się właścicielką wszystkich rzeczy ruchomych i nieruchomych stanowiących majątek pierwotnej s.c., a raczej jej wspólników. Wystarczy do tego wpis do Krajowego Rejestru Sądowego i zmiana w księdze czy księgach wieczystych nieruchomości.

Nowo utworzona spółka wstąpiłaby również w stosunki materialnoprawne spółki cywilnej czy raczej jej wspólników. Tym samym stałaby się stroną toczącego się już postępowania sądowego. Ze wszystkimi tego konsekwencjami. Przejęłaby więc wszystkie uprawnienia i obowiązki strony. Musiałaby dotrzymać terminów i przedstawić dowody.

Z powodu tej właśnie sukcesji uniwersalnej spółka czytelniczki, nawet po ewentualnym przekształceniu, musiałaby liczyć się ze zwrotem na rzecz występującego i procesującego się wspólnika w naturze rzeczy, które wniósł do używania. Powinna także wypłacić mu w pieniądzu wartość jego wkładu oznaczoną w umowie spółki, a w braku takiego oznaczenia - wartość, którą wkład ten miał w chwili wniesienia. Nie ulega natomiast zwrotowi wartość wkładu polegającego na świadczeniu usług albo na używaniu przez spółkę rzeczy należących do wspólnika. Trzeba mu będzie również wypłacić w pieniądzu część wartości wspólnego majątku pozostałego po odliczeniu wartości wkładów wszystkich wspólników. Będzie to taki odsetek, w jakim występujący wspólnik uczestniczył w zyskach spółki.

Dobromiła Niedzielska-Jakubczyk

dobromila.niedzielska@infor.pl

Art. 26 ustawy z 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych (Dz.U. z 2000 r. nr 94, poz. 1037).