Zarząd może potwierdzić umowy zawarte z naruszeniem przepisów o reprezentacji

1 Czy spółka z ograniczoną odpowiedzialnością może zawrzeć umowę z członkiem swojego zarządu?

Kodeks spółek handlowych nie wprowadza zakazu zawierania takiego rodzaju umów. Przewiduje natomiast pewne szczególne uregulowania dotyczące reprezentacji spółki kapitałowej przy zawieraniu umowy z członkiem jej zarządu - art. 210 par. 1 k.s.h. Zgodnie z nimi - spółkę powinien reprezentować pełnomocnik powołany przez zgromadzenie wspólników albo rada nadzorcza.

2 Ja kich formalności trzeba dopełnić przy udzielaniu pełnomocnictwa?

Zgromadzenie wspólników musi podjąć uchwałę o powołaniu pełnomocnika do zawarcia umowy pomiędzy spółką a członkiem jej zarządu. W uchwale należy określić warunki tej umowy. Pozostawianie pełnomocnikowi swobody co do kształtowania jej warunków może się okazać niebezpieczne.

Zazwyczaj warunki umowy załączane są do uchwały zgromadzenia wspólników, na przykład w postaci projektu umowy. Gdy natomiast spółkę reprezentować ma rada nadzorcza, powinna ona dodatkowo w drodze uchwały wybrać ze swojego grona osobę umocowaną do podpisania umowy w imieniu spółki.

Powyższe zasady dotyczą jednak tylko tych spółek z ograniczoną odpowiedzialnością, w których członkowie zarządu nie wchodzą w skład jednoosobowych organów reprezentacji i nie są jednocześnie jedynymi wspólnikami tych spółek. W odniesieniu do takich sytuacji ustawodawca wprowadza bowiem inne ograniczenie, z którego wynika, iż czynność prawna dokonywana pomiędzy jedynym wspólnikiem a reprezentowaną przez niego jako członkiem jednoosobowego zarządu spółką wymaga formy aktu notarialnego.

3 Jakiego rodzaju umowy mogą być zawierane pomiędzy spółką a członkiem jej zarządu?

Najczęściej są to umowy o pracę, umowy o zakazie konkurencji, kontrakty menedżerskie. Istnieją również przypadki szczególne, gdy spółka zawiera umowę pożyczki lub poręczenia z członkiem zarządu albo na jego rzecz. W tych przypadkach pojawia się dodatkowo wymóg uzyskania zgody zgromadzenia wspólników na dokonanie takiej czynności.

4 Jakie są konsekwencje naruszenia zasad reprezentacji spółki?

Czynności dokonane z naruszeniem przepisów o prawidłowej reprezentacji spółki, polegające na zawarciu umowy przez spółkę reprezentowaną przez zarząd z członkiem jej zarządu, postrzegane były przez doktrynę i orzecznictwo jako bezwzględnie nieważne. Zmieniło się to, gdy Sąd Najwyższy wydał wyrok z 15 kwietnia 2010 r., sygn. akt II CSK 526/09, dotyczący spółki akcyjnej. Sąd Najwyższy w wyroku tym odszedł od dotychczasowych poglądów i przyjął koncepcję, że taka czynność dotknięta jest sankcją bezskuteczności zawieszonej. Dopuścił zatem możliwość potwierdzenia czynności dokonanej z naruszeniem przepisów o prawidłowej reprezentacji.

5 Spółka z o.o. odwołała członka zarządu, a następnie zawarła z nim jako osobą trzecią umowę. Już po jej zawarciu sąd stwierdził nieważność uchwały odwołującej tego członka zarządu. Czy taka umowa jest nieważna?

W przypadku gdy osoba, z którą spółka zawarła umowę, nadal pozostaje członkiem jej zarządu, dopuszczalne jest potwierdzenie dokonanej wadliwie czynności prawnej przez zarząd. Umowę powinna potwierdzić rada nadzorcza albo pełnomocnik powołany przez zgromadzenie wspólników. Z kolei w uzasadnieniu przywołanego wyżej wyroku z 15 kwietnia 2010 r. Sąd Najwyższy stwierdził, że z art. 103 par. 1 kodeksu cywilnego wynika, że ważność umowy zależy od jej potwierdzenia przez osobę, w imieniu której została zawarta. Przepis ten nie wprowadza jakichkolwiek wymogów odnoszących się do kwestii reprezentacji osób prawnych. Zdaniem SN należy zatem przyjąć, że zastosowanie znajdują w tym przypadku ogólne przepisy dotyczące reprezentacji osób prawnych, a więc czynność powinien potwierdzić zarząd. Taka koncepcja budzi jednak wątpliwości. Możemy bowiem wyobrazić sobie sytuację, w której członek zarządu zawiera ze spółką umowę o zwolnienie z długu, a następnie sam potwierdza tę czynność.

6 Czy kierując się orzeczeniem Sądu Najwyższego z 15 kwietnia 2010 r., można uznać, że dopuszczalne jest potwierdzenie umowy zawartej z pominięciem przepisów o reprezentacji łącznej?

W powyższym wyroku Sąd Najwyższy przyjął możliwość potwierdzenia umowy dokonanej przez niewłaściwy organ. Wydaje się więc, że można również potwierdzić umowę dokonaną z pominięciem zasad reprezentacji łącznej. Takie stanowisko prezentuje również doktryna. Idąc dalej, tak samo potwierdzić można czynności dokonane przez zarząd kadłubowy.

@RY1@i02/2012/026/i02.2012.026.21500060c.802.jpg@RY2@

materiały prasowe

Anna Bajerska, radca prawny, partner w Kancelarii Prawnej Chałas i Wspólnicy

Rozmawiał Mariusz Mosiołek

Podstawa prawna

Ustawa z 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych (Dz.U. nr 94, poz. 1037 z późn. zm.).