Coraz mniej czasu dla starych spółek

Tylko do końca 2013 roku spółkę figurującą w dawnym rejestrze handlowym można przenieść do KRS. Potem wszystkie dokonane w tym pierwszym wpisy stracą moc, a spółka nie będzie miała zdolności sądowej i procesowej. Jak uniknąć komplikacji?

ODPOWIEDZI UDZIELA

Kończy się okres przewidziany na uporządkowanie kwestii związanych z ujawnieniem danych niektórych przedsiębiorców. Wraz z zamknięciem dawnego rejestru handlowego (RHB) zarejestrowane tam spółki utracą zdolność sądową i procesową. Oznacza to, że nie będą mogły występować w postępowaniach sądowych i administracyjnych, a w konsekwencji - dochodzić swoich roszczeń. Nie wiadomo natomiast, co dalej z majątkiem i długami tych podmiotów.

Wszystko to przemawia za przerejestrowaniem spółki z dawnego RHB do Krajowego Rejestru Sądowego. Taką możliwość, lecz tylko do końca 2013 roku, daje art. 9 ust. 1 ustawy z 20 sierpnia 1997 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz.U. z 1997 r. nr 121, poz. 770 z późn. zm.). Kłopoty pojawią się w spółkach, w których nie ma już zarządów (np. dlatego że ich członkowie zrezygnowali albo zmarli).

Samo przerejestrowanie nie jest skomplikowane - przebiega podobnie jak rejestracja nowej spółki. W spółce z o.o. często potrzebna jest zmiana umowy, co z kolei wymaga zwołania zgromadzenia wspólników. Natomiast w spółkach akcyjnych czasem pojawia się tu pewien problem - wykazanie praw do akcji spółki. Należy pamiętać, że za posługiwanie się dokumentem podrobionym lub przerobionym grozi grzywna, kara ograniczenia wolności, a nawet więzienia od 3 miesięcy do 5 lat (art. 270 kodeksu karnego, Dz.U. z 1997 r. nr 88, poz. 553 z późn. zm.). Zgodnie z kodeksem spółek handlowych (Dz.U. z 2000 r. nr 94, poz. 1037 z późn. zm.; dalej: k.s.h.) za akcjonariusza uważa się tylko tę osobę, która jest wpisana do księgi akcyjnej, lub posiadacza akcji na okaziciela, z uwzględnieniem przepisów o obrocie instrumentami finansowymi.

Akcje imienne

Przy akcjach imiennych mogło zdarzyć się tak, że w prawa zmarłych akcjonariuszy wstąpili spadkobiercy. W pozostałych przypadkach własność akcji mogła być przeniesiona tylko za zgodą spółki - taki obowiązek wynika nie tylko z art. 356 par. 2 obecnego k.s.h., lecz także był zapisany w art. 361 par. 2 poprzednio obowiązującego kodeksu handlowego (Dz.U. z 1934 r. nr 57, poz. 502 z późn. zm.). Bez zgody spółki, wyrażonej na piśmie, przeniesienie akcji było nieważne. Sama własność akcji imiennej powinna zostać przeniesiona w drodze oświadczenia na samej akcji, na świadectwie tymczasowym lub w osobnym dokumencie.

Walne zgromadzenie

Zgromadzenie może zostać zwołane przez zarząd, kuratora spółki lub akcjonariuszy mniejszościowych. Ci ostatni, aby zażądać zwołania go, muszą, zgodnie z art. 400 par. 1 k.s.h., reprezentować co najmniej jedną dwudziestą kapitału zakładowego. Swoje żądanie powinni złożyć na piśmie zarządowi spółki. Przeszkodą wcale nie jest, że w rzeczywistości członkowie dotychczasowego zarządu spółki już nie żyją. Wystarczy, że akcjonariusze zwrócą się z żądaniem zwołania walnego na adres widniejący w rejestrze.

Gdy zarząd nie zareaguje i w ciągu dwóch tygodni od przedstawienia żądania przez akcjonariuszy nie zostanie zwołane walne zgromadzenie, akcjonariusze mogą wystąpić do sądu rejestrowego, by sąd upoważnił ich do zwołania nadzwyczajnego walnego zgromadzenia. W takiej sytuacji sąd wyznacza przewodniczącego tego zgromadzenia.

Kurator w spółce

Jeżeli nie uda się zebrać wystarczającej liczby akcji potrzebnej do reprezentowania co najmniej jednej dwudziestej kapitału zakładowego, to akcjonariusze mogą wystąpić do sądu rejestrowego o wyznaczenie kuratora spółki. Sąd ustanawia go na podstawie art. 603 par. 1 kodeksu postępowania cywilnego (Dz.U. z 1964 r. nr 43, poz. 296 z późn. zm.). W zaświadczeniu dla kuratora sąd określa zakres jego uprawnień.

Kurator nie ma takich uprawnień, które pozwalałyby mu wystąpić o przerejestrowanie spółki do KRS. Powinien natomiast - zgodnie z art. 42 kodeksu cywilnego (Dz.U. z 1964 r. nr 16, poz. 93 z późn. zm.) - postarać się niezwłocznie o powołanie organów spółki. Rola kuratora sprowadza się więc do zwołania walnego zgromadzenia, które doprowadzi do wyboru nowego zarządu spółki.

Uchwała i wniosek

W spółce z o.o. wspólnicy powinni na zgromadzeniu podjąć uchwałę o podwyższeniu wysokości kapitału zakładowego do minimalnej wymaganej obecnie kwoty 5 tys. zł i ewentualnie odwołać dotychczasowy zarząd i wybrać nowe władze spółki. W każdej spółce kapitałowej należy też pamiętać o zaktualizowaniu fragmentów umowy czy statutu dotyczących przedmiotu działalności (zgodnie z Polską Klasyfikacją Działalności 2007).

Następnie zarząd powinien złożyć do sądu wniosek o wpis w rejestrze przedsiębiorców KRS. Trzeba skorzystać z urzędowego formularza. W przypadku spółki akcyjnej jest to blankiet KRS-W4, a wraz z nim formularze załączników: KRS-WM - informujący o przedmiocie działalności spółki oraz KRS-WK - informujący o osobach uprawnionych do reprezentowania spółki. Ponadto może zajść potrzeba złożenia innych formularzy, np. o posiadanych przez spółkę oddziałach (KRS-WA) lub o prokurentach (KRS-WL). Wniosek i inne formularze podpisują wszyscy członkowie zarządu.

Do wniosku trzeba dołączyć przede wszystkim uchwałę o zmianie umowy (statutu) spółki wraz z tekstem jednolitym, oświadczenie wszystkich członków zarządu o wniesieniu kapitału, dokument o powołaniu członków organów spółki, a także złożone wobec sądu albo uwierzytelnione notarialnie wzory podpisów członków zarządu. Potrzebny też będzie dowód uiszczenia opłaty sądowej za wpis oraz opłaty za ogłoszenie w Monitorze Sądowym i Gospodarczym.

Dodatkowo, zgodnie z zasadą jednego okienka, wraz z wnioskiem należy złożyć:

1) wniosek o wpis albo zmianę wpisu do krajowego rejestru urzędowego podmiotów gospodarki narodowej - REGON (RG-1),

2) zgłoszenie płatnika składek do ZUS (ZUS ZPA),

3) zgłoszenie identyfikacyjne/ aktualizacyjne do urzędu skarbowego (NIP-2).

Trzeba też dołączyć dodatkowy odpis umowy spółki (sąd rejestrowy prześle urzędowi skarbowemu) oraz dokument potwierdzający uprawnienie do korzystania z lokalu lub nieruchomości, w których znajduje się siedziba spółki.

Sąd rejestrowy w terminie do trzech dni roboczych od dokonania wpisu do KRS przesyła odpowiednie wnioski do urzędów, a sam rozpoznaje wniosek o wpis nie później niż w terminie 7 dni od daty jego wpływu do sądu.

Koszty

Wniosek o wpis do KRS podlega opłacie sądowej w wysokości 500 zł oraz opłacie za ogłoszenie wpisu (obowiązkowe) w Monitorze Sądowym i Gospodarczym w kwocie 100 zł. (łącznie 600 zł).

Należy się też przygotować na wydatki związane z obsługą notarialną. Taksa notarialna wynosi:

wza sporządzenie protokołu walnego zgromadzenia akcjonariuszy - 1100 zł,

wza sporządzenie protokołu dokumentującego podwyższenie kapitału zakładowego spółki do 5 tys. zł, przy założeniu, że o taką właśnie pełną kwotę zostanie podwyższony kapitał zakładowy spółki: 160 zł + 23 proc. VAT, czyli 196,80 zł,

wza odpis umowy spółki - 6 zł + 23 proc. VAT, czyli 7,38 zł za każdą stronę aktu notarialnego, przy czym potrzebne są co najmniej dwa odpisy umowy - do KRS i dla urzędu skarbowego,

wza notarialne poświadczenie podpisów członków zarządu - 20 zł + 23 proc. VAT (24,60 zł) od podpisu.

Podatek od czynności cywilnoprawnych (PCC) wynosi 0,5 proc. wartości, o którą podwyższono kapitał zakładowy, pomniejszonej o kwotę wynagrodzenia pobranego przez notariusza, opłatę sądową za wpis spółki do rejestru przedsiębiorców w KRS oraz za ogłoszenie w Monitorze Sądowym i Gospodarczym.

Przy podwyższeniu kapitału zakładowego o 5 tys. zł PCC wyniesie zatem: 0,5 proc. x (5000 zł - 196,80 zł - 500 zł - 100 zł), co po zaokrągleniu daje 21 zł.

Opłata skarbowa przy rejestracji dla celów VAT wynosi 170 zł. Tyle samo kosztuje opłata skarbowa za rejestrację dla celów podatku akcyzowego.

Piotr Małek

dgp@infor.pl