Czy komplementariusz może się sprzeciwić odebraniu mu prawa reprezentacji

Spółkę komandytowo-akcyjną reprezentują komplementariusze. Prawo to może być wykonywane przez nich samodzielnie (wówczas każdy komplementariusz reprezentuje spółkę jednoosobowo) bądź łącznie. W tym ostatnim przypadku dopuszczalne są następujące konfiguracje: reprezentacja z udziałem dwóch wspólników albo wspólnika i prokurenta bądź też wspólnika i pełnomocnika. Prawo do reprezentacji podmiotu dotyczy wszelkich czynności sądowych (np. składanie pozwów) i pozasądowych (np. zawieranie umów).

Pozbawienie tego prawa może mieć charakter dobrowolny bądź przymusowy, a także pierwotny lub następczy. Z pierwotnym mamy do czynienia wtedy, gdy komplementariusz wyraził na to zgodę w pierwszej wersji statutu. Jest ono wtedy równocześnie dobrowolne. Następcze ujęcie zaś - czyli na późniejszym etapie trwania spółki - pociąga za sobą konieczność zmiany statutu, a uchwała walnego zgromadzenia w tej kwestii wymaga zgody wszystkich pozostałych komplementariuszy.

Jeżeli wspólnik zaakceptował pozbawienie go prawa reprezentacji, zmiana jest skuteczna. W przeciwnym razie powinien zgłosić sprzeciw wobec podjętej uchwały do protokołu walnego zgromadzenia albo, gdy np. nie był na nim obecny, w formie pisemnej z podpisem notarialnie poświadczonym. Przy czym, w tej drugiej sytuacji, na złożenie sprzeciwu ma maksymalnie 1 miesiąc od daty powzięcia uchwały. Sprzeciw niweczy uchwałę o pozbawieniu komplementariusza prawa reprezentacji i zmianie statutu, chyba że spółka - w jego następstwie - wystąpi ze stosownym powództwem (o ujęcie komplementariuszowi prawa reprezentacji) do sądu rejonowego (przy wartości przedmiotu sporu do 75 tys. zł) lub okręgowego (jeżeli owa wartość przekracza 75 tys. zł) - sądu gospodarczego właściwego dla siedziby podmiotu, a pozew zostanie uwzględniony. Wprawdzie od 3 maja 2012 r. nie obowiązuje już odrębna procedura gospodarcza, jednakże sprawa ta (o pozbawienie komplementariusza prawa reprezentacji) - jako należąca do kategorii spraw ze stosunku spółki - jest rozpatrywana przez właściwy sąd gospodarczy według przepisów ogólnych.

Jedyną drogą do odebrania prawa reprezentacji komplementariuszowi, który się temu sprzeciwił, jest zatem prawomocne orzeczenie sądu gospodarczego. Przy czym pozbawienie prawa reprezentacji na podstawie wyroku może nastąpić wyłącznie z ważnych powodów. Kodeks spółek handlowych nie definiuje tego pojęcia ani nie zawiera choćby przykładowego wyliczenia owych istotnych przyczyn. Orzecznictwo także milczy na ten temat. Zatem o tym, co - w ocenie pozostałych komplementariuszy - stanowi ważny powód do pozbawienia jednego z nich prawa reprezentacji spółki, decyduje ich subiektywne przekonanie, a o jego ewentualnej słuszności rozstrzyga sąd.

Odebranie komplementariuszowi prawa reprezentacji przez sąd zwalnia go od odpowiedzialności osobistej za zobowiązania spółki powstałe od chwili wykreślenia go z Krajowego Rejestru Sądowego jako osoby umocowanej do dokonywania w imieniu spółki czynności prawnych. Jeżeli zaś zgłoszono sprzeciw, który zniweczył uchwałę o zmianie statutu i pozbawieniu komplementariusza prawa do reprezentacji, albo gdy wyraził on zgodę (w pierwotnym brzmieniu statutu bądź w wyniku jego zmiany) na ujęcie mu prawa reprezentacji, okoliczności te nie powodują żadnej zmiany w sferze jego odpowiedzialności. Nadal jest więc ona osobista, nieograniczona, solidarna z pozostałymi wspólnikami i spółką oraz subsydiarna.

W omawianym przykładzie zatem czytelnik powinien zgłosić do protokołu walnego zgromadzenia sprzeciw wobec uchwały pozbawiającej go prawa reprezentacji spółki. Zniweczy on zarówno tę uchwałę, jak i zmianę statutu uwzględniającą jej treść. Czytelnik zachowa w konsekwencji prawo reprezentacji podmiotu. Spółka może jednak wystąpić do właściwego sądu gospodarczego z pozwem o ujęcie mu przedmiotowego prawa. Prawomocny wyrok uwzględniający żądanie będzie skutkował odebraniem tego prawa.

@RY1@i02/2013/097/i02.2013.097.215000600.803.jpg@RY2@

Anna Borysewicz adwokat prowadzący kancelarię w Płocku

Anna Borysewicz

adwokat prowadzący kancelarię w Płocku

Podstawa prawna

Art. 22 par. 2 w zw. z art. 31 i 126 par. 1 pkt 1, a także art. 137 oraz art. 146 par. 2 pkt 8 ustawy z 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych (Dz.U. z 2000 r. nr 94, poz. 1037 z późn. zm.).

Art. 16, art. 17 pkt 4 oraz art. 30 ustawy z 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. z 1964 r. nr 43, poz. 296 z późn. zm.).

Art. 2 ust. 2 pkt 2 ustawy z 24 maja 1989 r. o rozpoznawaniu przez sądy spraw gospodarczych (Dz.U. z 2011 r. nr 233, poz. 1381).