Poradnia prawna

Zmiana taka wymaga zgody wszystkich wspólników, chyba że sama umowa spółki stanowi inaczej. Wyjątek ów musi wyraźnie z umowy wynikać. Może on polegać np. na zamieszczeniu klauzuli przewidującej zmianę kontraktu spółki bezwzględną większością głosów. Takie zastrzeżenie oznacza, że istnieje możliwość dokonania zmiany bez zgody wspólnika, którego praw ona dotyczy. Niezadowolonej osobie wolno żądać rozwiązania spółki przez sąd lub też po prostu z niej wystąpić. Do zmiany umowy i jej uzupełniania wymagana jest taka sama forma, jaką ustawa przewiduje w celu jej zawarcia. Zwykła forma pisemna jest potrzebna do zawarcia umowy spółki jawnej i spółki partnerskiej. Natomiast w odniesieniu do pozostałych spółek osobowych, tj. spółki komandytowej i komandytowo-akcyjnej, w grę wchodzi forma aktu notarialnego.

Podstawa prawna

Art. 9, 63 par. 1, 65 ustawy z 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych (Dz.U. z 2000 r. nr 94, poz. 1037 ze zm.).

Regułą jest, że wspólnicy nie ponoszą odpowiedzialności za zobowiązania spółki z o.o. Jednak zasada ta ma zastosowanie po wpisie spółki do rejestru. Inaczej wygląda sytuacja, jeśli chodzi o spółkę z o.o. w organizacji. Za jej zobowiązania odpowiadają solidarnie spółka i osoby działające w jej imieniu. Wspólnik spółki z o.o. w organizacji odpowiada solidarnie z wymienionymi wyżej podmiotami do wartości niewniesionego wkładu na pokrycie objętych udziałów. W związku z powyższym ponosi on odpowiedzialność w dwóch przypadkach. Po pierwsze, gdy był osobą działającą w imieniu spółki i zaciągnął zobowiązanie. Po drugie, gdy nie wniósł do spółki pełnego wkładu. Odpowiedzialność wspólnika jest uzupełniająca w stosunku do odpowiedzialności spółki i osób działających w jej imieniu oraz zaktualizuje się, jeśli nie wniósł on wkładu. Oznacza to, że wierzyciel nie będzie mógł skierować egzekucji do majątku udziałowca, jeśli ten nie jest osobą działającą w imieniu spółki i wniósł wkład w całości. W przypadku gdy wszyscy wspólnicy wnieśli wkłady, do których zobowiązali się w umowie, a spółka zaciągnęła zobowiązania, odpowiedzialność ponoszą tylko działający i spółka. Udziałowiec odpowiada z całego swojego majątku, nie wyżej jednak niż do wartości zadeklarowanego wkładu, chyba że jest osobą działającą. Po zarejestrowaniu spółki w KRS sytuacja osób, które zaciągnęły zobowiązania, może się zmienić. Zgodnie z art. 161 par. 3 k.s.h. odpowiedzialność osób działających w imieniu spółki w organizacji ustaje wobec spółki z chwilą zatwierdzenia ich czynności przez zgromadzenie wspólników. Jeśli wspólnik był osobą działającą w imieniu spółki, powyższa reguła będzie miała zastosowanie również do niego. W pozostałych przypadkach jego odpowiedzialność zależy od tego, czy wniósł wkład. Jeśli nie wniósł, ponosi solidarną odpowiedzialność ze spółką i osobami działającymi w jej imieniu w granicach niewniesionego wkładu. Wniesienie wkładu w całości zwalnia go z odpowiedzialności, jeżeli nie był osobą działającą w imieniu spółki.

Podstawa prawna

Art. 13, 151 par. 4, art. 161 par. 3 ustawy z 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych (Dz.U. z 2000 r. nr 94, poz. 1037 ze zm.).

Wspólnicy spółki jawnej ponoszą odpowiedzialność za zobowiązania spółki całym swoim majątkiem, solidarnie z pozostałymi wspólnikami oraz ze spółką. Z tym że wierzyciel może prowadzić egzekucję z majątku wspólnika dopiero w sytuacji, gdy egzekucja z majątku spółki okaże się bezskuteczna. Jest to tzw. odpowiedzialność subsydiarna. W związku z powyższym wierzyciel musi najpierw podjąć próbę zaspokojenia się z majątku spółki. Dopiero gdy nie jest to możliwe (np. spółka nie ma majątku), wolno skierować egzekucję do majątku wspólnika. Wierzyciel może jednak wnieść przeciwko wspólnikowi powództwo, zanim jeszcze egzekucja z majątku spółki okaże się bezskuteczna. Ma to na celu zapobieżenie celowemu wyzbywaniu się majątku oraz zwiększa szansę należytego zaspokojenia. Trzeba pamiętać, że wyrok wydany przeciwko wspólnikowi może zostać wykonany dopiero, gdy egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna. W sytuacji gdy wierzyciel chce się zaspokoić z majątku wspólnika, który jest osobą fizyczną, ważne jest to, czy pozostaje on w związku małżeńskim. Jeśli tak, to należy wziąć pod uwagę panujący między małżonkami ustrój majątkowy. W przypadku ustawowej wspólności majątkowej skuteczne skierowanie egzekucji do majątku wspólnego będzie wymagało przedstawienia wyrażonej na piśmie przez współmałżonka wspólnika zgody na zaciągnięcie przez spółkę zobowiązania. Jeżeli zgody takiej nie było, wierzyciel może żądać zaspokojenia jedynie z majątku osobistego wspólnika, z wynagrodzenia za pracę lub z dochodów uzyskanych przez neigo z innej działalności zarobkowej, a także z korzyści uzyskanych z praw własności intelektualnej. Ponadto jeżeli dana osoba uczestniczy w spółce jako przedsiębiorca, wierzyciel może skierować egzekucję do przedmiotów majątkowych wchodzących w skład jego przedsiębiorstwa. Sąd Najwyższy w uchwale z 12 maja 2005 r. (sygn. akt III CZP 21/05) stwierdził, że tytułowi egzekucyjnemu wydanemu przeciwko spółce jawnej, opatrzonemu na podstawie art. 778¹ k.p.c. klauzulą wykonalności przeciwko wspólnikowi tej spółki, sąd nie może nadać klauzuli wykonalności w trybie art. 787 k.p.c. przeciwko jego małżonkowi. W związku z powyższym kontrahenci spółek jawnych powinni dla swojego bezpieczeństwa badać obowiązujące wspólników ustroje majątkowe oraz żądać przedstawienia zgody współmałżonka na dokonanie określonej czynności.

Podstawa prawna

Art. 22 par. 2, 31 ustawy z 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych (Dz.U. z 2000 r. nr 94, poz. 1037 ze zm.).

Art. 41 ustawy z 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. z 1964 r. nr 9, poz. 59).

Art. 787 ustawy z 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. z 1964 r. nr 43, poz. 296).

Jeśli umowa spółki albo ustawa nie zawierają ograniczeń, wspólnicy mogą uczestniczyć w zgromadzeniu wspólników oraz wykonywać prawo głosu przez pełnomocników. Pełnomocnictwo powinno być udzielone na piśmie pod rygorem nieważności i dołączone do księgi protokołów. Dokument musi zostać prawidłowo sporządzony i podpisany przez mocodawcę. Pełnomocnik może posługiwać się kopią pełnomocnictwa poświadczoną np. przez notariusza. Natomiast wymóg pisemności nie zostanie spełniony, jeśli umocowany dysponuje pełnomocnictwem przesłanym faksem, gdyż nie jest to oryginał, ale kopia oryginału. Ze względu na brak oryginalnego podpisu nie wystarczy przesłanie umocowania pocztą elektroniczną, chyba że zostało ono zaopatrzone w prawidłowy podpis elektroniczny. Warto przy tym pamiętać, że umowa spółki może zezwalać na dostarczenie dokumentów w formie kopii bez potwierdzenia. Kodeks spółek handlowych wprowadza także ograniczenia w odniesieniu do osób, które mogą reprezentować udziałowca na zgromadzeniu wspólników. Pełnomocnikiem nie wolno być bowiem członkowi zarządu ani pracownikowi spółki. Pojęcie pracownika dotyczy tylko osób, z którymi spółka zawarła umowę o pracę oraz pełniących funkcję na podstawie powołania, wyboru, mianowania. Nie obejmuje osób zatrudnionych w spółce na podstawie umowy o zarządzanie, zlecenia czy też o dzieło.

Podstawa prawna

Art. 243 ustawy z 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych (Dz.U. z 2000 r. nr 94, poz. 1037 ze zm.).

Powództwo o uchylenie uchwały może zostać wytoczone, jeśli uchwała wspólników jest sprzeczna z umową spółki bądź dobrymi obyczajami i godzi w interesy spółki lub ma na celu pokrzywdzenie wspólnika. Pod pojęciem "dobre obyczaje" należy rozumieć takie zachowania, które wpływają pozytywnie na funkcjonowanie spółki oraz jej otoczenie gospodarcze i są związane z przestrzeganiem uczciwości w stosunkach gospodarczych (np. zachowanie osób, które zbyły udziały przed zgromadzeniem wspólników i nie uczestniczą w nim, mimo że nie zostały jeszcze wykreślone z księgi udziałów). Uchwała godzi w interesy spółki, gdy zapewnia ochronę interesów wspólników lub osób trzecich kosztem spółki. Przykładem będzie uchwała powodująca zerwanie więzi kooperacyjnych z klientami albo obniżająca ich zaufanie. Z pokrzywdzeniem wspólnika będziemy mieli do czynienia, gdy w wyniku podjętych uchwał pogorszy się jego sytuacja udziałowa bądź osobista. Pokrzywdzenie to nie tylko powstanie szkody w majątku wspólnika. Może być również odnoszone do jego pozycji, dobrego imienia, naruszenia zasady równouprawnienia, nieprzyznania dywidendy, gdy przyznano ją innym. Pokrzywdzenie wspólnika może mieć również miejsce poprzez nałożenie obowiązków, którymi nie obarczono pozostałych. Sąd Najwyższy w uchwale z 20 czerwca 2001 r. (sygn. akt I CKN 1137/98) uznał, że uchwała zgromadzenia wspólników może być uznana za krzywdzącą tylko wtedy, gdy została podjęta z realnym zamiarem pokrzywdzenia. W praktyce najczęściej spotykanymi uchwałami naruszającymi interesy wspólnika są uchwały wyłączające (albo znacznie ograniczające) od podziału wypracowany przez spółkę zysk. Powództwo o uchylenie uchwały zgromadzenia wspólników należy wnieść w terminie miesiąca od dnia otrzymania wiadomości o uchwale, nie później jednak niż w terminie sześciu miesięcy od dnia powzięcia uchwały. Prawo do wytoczenia powództwa przysługuje:

wzarządowi, radzie nadzorczej, komisji rewizyjnej oraz poszczególnym ich członkom,

wwspólnikowi, który głosował przeciwko uchwale, a po jej powzięciu zażądał zaprotokołowania sprzeciwu,

wwspólnikowi bezzasadnie niedopuszczonemu do udziału w zgromadzeniu wspólników,

wwspólnikowi, który nie był obecny na zgromadzeniu (choć jedynie w przypadku wadliwego zwołania zgromadzenia wspólników lub też powzięcia uchwały w sprawie nieobjętej porządkiem obrad),

ww przypadku pisemnego głosowania - wspólnikowi, którego pominięto przy głosowaniu lub który nie zgodził się na głosowanie pisemne albo też głosował przeciwko uchwale i po otrzymaniu wiadomości o uchwale w terminie dwóch tygodni zgłosił sprzeciw.

Jeśli uchwała spełnia warunki do jej zaskarżenia, a powództwo o jej uchylenie nie zostanie wniesione w terminie, jest ona ważna i wywołuje skutki prawe. Natomiast w przypadku gdy uprawniony podmiot wniesie we właściwym czasie pozew i sąd wyda wyrok pozytywny, uchwała jest traktowana, jakby w ogóle nie została podjęta. Wyrok ma charakter konstytutywny. Oznacza to, że uchwała zostaje uchylona tak, jakby jej nie było od samego początku.

Podstawa prawna

Art. 249-251 ustawy z 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych (Dz.U. z 2000 r. nr 94, poz. 1037 ze zm.).

Ewelina Stępień