Czy upadłość układowa pozwala zachować firmę w rękach dłużnika

Rodzaje postępowań upadłościowych są uzależnione od sytuacji ekonomicznej upadłego.

Upadłość układowa ma na celu przyjęcie przez zgromadzenie wierzycieli i zatwierdzenie przez sąd sposobu restrukturyzacji zobowiązań dłużnika, co w zasadzie pozwala na zachowanie przedsiębiorstwa w rękach dłużnika i spłatę wierzytelności – w całości lub części – z zysków, jakie przynosi przedsiębiorstwo. Składając wniosek, dłużnik powinien złożyć propozycje układowe, czyli zaproponować wierzycielom sposób spłaty swoich zobowiązań oraz wskazać źródła sfinansowania tych spłat. Postępowanie prowadzone jest przez wyznaczonego przez sąd nadzorcę lub zarządcę, gdy odebrano upadłemu prawo zarządu.

Upadłość likwidacyjna polega na sprzedaży składników majątku dłużnika, w tym jego przedsiębiorstwa, ściągnięciu jego wierzytelności oraz wykonaniu albo zbyciu innych jego praw majątkowych, a następnie podziale utworzonej z tego masy upadłości pomiędzy wierzycieli dłużnika według kolejności określonej w ustawie, opierając się na sporządzonym planie podziału. Prowadzi ją syndyk oraz sędzia komisarz.

Dla przedsiębiorcy ważne jest, że w trakcie procesu upadłościowego nie jest możliwe prowadzenie postępowań sądowych bądź egzekucyjnych przez poszczególnych wierzycieli. Dopiero ogłoszenie upadłości skutkuje zawieszeniem z mocy prawa sądowych i administracyjnych postępowań egzekucyjnych wszczętych przeciwko dłużnikowi przed jej ogłoszeniem, przy czym na wypadek upadłości likwidacyjnej dotyczy to każdego postępowania egzekucyjnego, a w przypadku upadłości układowej, co do zasady, jedynie postępowań dotyczących wierzytelności objętych układem.

Zabezpieczenie majątku dłużnika przez zawieszenie już prowadzonych przeciwko dłużnikowi egzekucji jest zasadne jedynie wtedy, gdy w grę wchodzi ogłoszenie upadłości układowej, nie zaś likwidacyjnej, choć praktyka sądów na tym polu jest różna. Pamiętać bowiem należy, że zawieszenie egzekucji uniemożliwia egzekucyjne zaspokojenie wierzyciela, zanim jeszcze ogłoszono upadłość dłużnika.

Udzielenie zabezpieczenia przez zawieszenie postępowań egzekucyjnych już na etapie przed ogłoszeniem upadłości zmierza do ochrony interesu ogółu wierzycieli dłużnika, rozumianego jako zaspokojenie każdego z nich choćby w części. Interes ten może zostać zrealizowany co do zasady w drodze upadłości układowej. W przypadku bowiem upadłości likwidacyjnej zachodzi obawa, że niektórzy wierzyciele nie zostaną zaspokojeni w ogóle wskutek określonej ustawowo kolejności ich zaspokajania.