Kiedy spółka cywilna będzie jawna

W ubiegłym roku kodeks spółek handlowych przewidywał dwa tryby przekształcania spółki cywilnej w spółkę jawną:

● przymusowy - wówczas gdy przychody netto spółki cywilnej w każdym z dwóch ostatnich lat obrotowych osiągnęły poziom powodujący konieczność prowadzenia ksiąg rachunkowych (równowartość 800 tys. euro, a po wejściu w życie nowelizacji ustawy o rachunkowości, tj. po 22 sierpnia 2008 r. - równowartość 1200 tys. euro) - wówczas spółka miała obowiązek przerejestrować się do rejestru przedsiębiorców KRS,

● dobrowolny - wówczas gdy, niezależnie od osiąganych obrotów, wspólnicy decydowali się na zmianę formy współdziałania.

Zmiany przyniosła nowela do kodeksu (ustawa z 23 października 2008 r. o zmianie ustawy - Kodeks spółek handlowych, Dz.U. nr 217, poz. 1381), która weszła w życie 8 stycznia 2009 r.

Spółki cywilne mają prawo przekształcenia się w każdy rodzaj spółki prawa handlowego, czyli zarówno w spółkę osobową, jak i w spółkę kapitałową. Spółka cywilna nie jest spółką handlową. Jest to umowa zawarta między co najmniej dwoma wspólnikami, mocą której wspólnicy zobowiązują się do osiągnięcia wspólnego celu gospodarczego przez działanie w sposób oznaczony, w szczególności przez wniesienie wkładów. W obrocie prawnym podmiotem są wspólnicy, a nie spółka cywilna Za zobowiązania spółki odpowiadają wszyscy wspólnicy solidarnie.

Natomiast spółka jawna jest odrębnym podmiotem, w którym wspólnicy ponoszą odpowiedzialność pomocniczą, czyli tylko wtedy, jeśli sama spółka okaże się niewypłacalna. Oznacza to, że wierzyciel spółki może sięgnąć do majątku osobistego wspólników dopiero wtedy, kiedy skończy postępowanie wobec spółki.

Spółka cywilna w swojej konstrukcji nie jest przeznaczona do długotrwałych i dużych przedsięwzięć. Jeśli nasza działalność zacznie przybierać duży rozmach, albo jeżeli chcemy ograniczyć swoją odpowiedzialność, to warto zastanowić się nad zmianą formy działalności.

Uchwała o przekształceniu wymaga formy notarialnej i powinna zapaść jednogłośnie w obecności wszystkich wspólników. Podpisanie umowy spółki jawnej nie wymaga obecności notariusza - umowa ta powinna być sporządzona w formie pisemnej pod rygorem nieważności.

Przed zgłoszeniem przekształcenia do KRS wspólnicy muszą dostosować umowę spółki cywilnej do przepisów o umowie spółki jawnej. Jak z nich wynika, umowa musi określać firmę i siedzibę spółki, wnoszone wkłady i ich wartość, przedmiot działalności oraz czas trwania spółki, jeżeli został oznaczony. Wspólnicy powinni ustalić firmę spółki jawnej, stosując się do zasad jej konstruowania wynikających z art. 24 kodeksu spółek handlowych (k.s.h.). Spółka cywilna nie ma firmy. Firma jest bowiem nazwą, pod którą działa przedsiębiorca. Jeżeli zaś chodzi o spółkę cywilną, nie jest ona przedsiębiorcą. Firma spółki jawnej powinna zawierać nazwiska lub firmy (nazwy) wszystkich wspólników albo nazwisko albo firmę (nazwę) jednego albo kilku wspólników oraz dodatkowe oznaczenie spółka jawna. W obrocie jest dopuszczalne używanie skrótu sp.j. Firma spółki jawnej może zawierać dodatki dowolne, których treść zależy wyłącznie od woli wspólników, np. dodatek wskazujący na przedmiot działalności spółki. Zmiana może mieć postać aneksu lub zupełnie nowej umowy, z której będzie wynikać, że służy zastąpieniu poprzednio obowiązującej. Wspólnicy w aneksie powinni wyraźnie wskazać, że po zmianach, z chwilą wpisu do rejestru, spółka cywilna staje się spółką jawną.

Zgłoszenie przekształcenia spółki do sądu rejestrowego należy sporządzić na formularzu KRS-W1. Do druków trzeba również dołączyć formularze uzupełniające: KRS-WB (oznaczenie wspólników), KRS-WK (oznaczenie osób uprawnionych do reprezentacji spółki), KRS-WM (oznaczenie przedmiotu działalności według PKD) oraz KRS-WH (sposób powstania podmiotu).

Do wniosku należy również załączyć: umowę spółki cywilnej wraz z aneksem, wykaz wspólników z ich adresami zamieszkania (na osobnej kartce), wzory podpisów wszystkich wspólników oraz dowody uiszczenia opłaty sądowej (750 zł) i opłaty za ogłoszenie w Monitorze Sądowym i Gospodarczym (500 zł).

Jeśli umowa spółki była zmieniana w drodze aneksu, do zgłoszenia należy również dołączyć tekst jednolity umowy spółki. Zgłoszenia przekształcenia może dokonać każdy ze wspólników.

Wspólnicy muszą określić przedmiot działalności spółki. Przejmują oni przedmiot ich działalności realizowany w ramach spółki cywilnej, co wynika z istoty przekształcenia. Z art. 40 pkt 1 ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym wynika, że przedmiot działalności spółki należy określić według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) na potrzeby zgłoszenia jej do Krajowego Rejestru Sądowego (np. 50.10.B - sprzedaż detaliczna pojazdów samochodowych, 50.20.A - konserwacja i naprawa pojazdów samochodowych). Należy jednak podkreślić, że przepisy k.s.h. nie nakładają na wspólników obowiązku określania w umowie spółki przedmiotu działalności zgodnie z PKD. Wymóg opisania tego przedmiotu według nomenklatury używanej przez PKD dotyczy jedynie danych wpisywanych do urzędowego formularza.

Przekształcenie spółki to dobry moment, aby dokonać zmian w sposobie reprezentacji czy prowadzenia jej spraw. Zwłaszcza że zgłaszając spółkę jawną do rejestru musimy określić, którzy wspólnicy są uprawnieni do jej reprezentowania oraz jaki jest sposób reprezentacji.

W spółce jawnej przyjęto zasadę, że każdy jej wspólnik ma prawo reprezentować spółkę w pełnym zakresie, co więcej, prawa tego nie można ograniczyć ze skutkiem dla osób trzecich. Jednakże wspólnicy mogą pozbawić któregoś wspólnika prawa do reprezentacji lub wprowadzić zasadę reprezentacji łącznej (czyli z innym wspólnikiem lub prokurentem).

Należy również pamiętać o tym, że w spółce jawnej wyraźnie przewidziano możliwość powierzenia prowadzenia spraw spółki jednemu lub kilku wspólnikom, wyłączając tym samym prawo do prowadzenia spraw spółki pozostałych wspólników.

Ograniczenia dotyczące przekształceń są określone w art. 551 par. 4 k.s.h. Zgodnie z nimi nie można przekształcić spółki w likwidacji, która rozpoczęła podział majątku. Dopuszcza się więc (podobnie jak przy połączeniu i podziale spółek) przekształcenie przez czas trwania postępowania likwidacyjnego, nawet po zaspokojeniu lub zabezpieczeniu wierzycieli oraz upłynnieniu majątku, ale tylko do momentu podziału majątku. Nie może także być przekształcona spółka, która znalazła się w upadłości.

Przekształconej spółce jawnej przysługują wszystkie prawa i obowiązki stanowiące majątek wspólny wspólników, co oznacza, że z chwilą przekształcenia wszystkie wierzytelności i długi, jak również prawa przysługujące dotychczas spółce cywilnej (a dokładniej jej wspólnikom) stają się prawami i obowiązkami nowo powstałej spółki jawnej.

Wszelkie zezwolenia, koncesje i ulgi, które zostały przyznane wspólnikom spółki cywilnej, przechodzą automatycznie na spółkę jawną, chyba że ustawa lub decyzja o udzieleniu zezwolenia, koncesji albo ulgi stanowi inaczej. Przekształcenie spółki nie wprowadza żadnych zmian w zakresie zasad odpowiedzialności obecnych wspólników za zobowiązania powstałe przed dniem przekształcenia. Długi zaciągnięte przez wspólników spółki cywilnej przed przekształceniem (długi spółki cywilnej) są nadal wspólnymi długami wspólników, za które odpowiadają oni solidarnie bez ograniczeń czasowych.

● przygotowania dokumentów niezbędnych do przekształcenia spółki, tzn.:

a projektu uchwały przekształceniowej.

b projektu umowy spółki jawnej.

● powzięcia uchwały o przekształceniu spółki,

● zawarcia umowy spółki jawnej,

● dokonania w rejestrze wpisu spółki przekształconej i wykreślenie spółki przekształcanej.

- opłata sądowa

- opłata za ogłoszenie wpisu do rejestru w Monitorze Sądowym i Gospodarczym

mariusz.mosiolek@infor.pl

Ustawa z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. nr 16, poz. 93 z późn. zm.).

Ustawa z 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych (Dz.U. nr 94, poz. 1037 z późn. zm.).

Ustawa z 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz.U. z 2001 r. nr 17, poz. 209 z późn. zm.).