Fuzja może zapobiec upadłości

Przepisy kodeksu spółek handlowych dopuszczają bez większych ograniczeń łączenie się spółek z ograniczoną odpowiedzialnością i akcyjnych. Przedsiębiorcy często decydują się na taki krok, gdyż wzmacnia to ich pozycję na rynku i często chroni przed upadłością. Procedura łączenia spółek jest jednak dość skomplikowana, wymaga terminowego i systematycznego podejmowania określonych przez prawo kroków.

Łączenie spółek kapitałowych jest w wielu przypadkach najprostszym i najtańszym sposobem poprawienia kondycji finansowej podmiotu gospodarczego czy wręcz jedyną szansą przetrwania na dotkniętym recesją rynku. Najczęściej jest tak, że udziałowcy lub akcjonariusze poprzez połączenie spółek chcą wzmocnić dotychczasowe spółki przez stworzenie nowego, silnego podmiotu lub też wzmocnienie jednego z nich przez przejęcie drugiego. Dzięki połączeniu możliwe jest wzmocnienie efektywności ekonomicznej, koncentracja kapitału oraz ratowanie spółek przed wrogim przejęciem. Jednakże nieumiejętne i nieprzemyślane przeprowadzenie procesu połączenia daje efekt odwrotny do zamierzonego.

Przez łączenie spółek rozumie się utworzenie nowej spółki albo przeniesienie całego majątku na spółkę istniejącą, w skład której wejdą składniki majątkowe i wszyscy wspólnicy spółek uczestniczących w łączeniu. Istotą łączenia spółek jest zawsze to, że co najmniej jedna spółka przestaje istnieć.

Spółki kapitałowe mogą łączyć się między sobą bez względu na charakter prawny, w jakim działają. W obecnym stanie prawnym spółka z o.o. może przejąć inną spółkę z o.o. lub spółkę akcyjną, podobnie jak spółka akcyjna może przejąć inną spółkę akcyjną lub spółkę z o.o. Ponadto spółki kapitałowe mogą z pewnymi ograniczeniami łączyć się ze spółkami osobowymi. W przypadku łączenia się spółki kapitałowej ze spółką osobową, spółka osobowa nie może być jednak spółką przejmującą ani spółką nowo zawiązaną. Zakazane jest ponadto łączenie spółek znajdujących się w likwidacji, w upadłości oraz które rozpoczęły podział majątku.

Połączenie może być dokonane na dwa sposoby. Pierwszy sposób to przejęcie, a polega na przeniesieniu całego majątku spółki (przejmowanej) na inną spółkę (przejmującą). W wyniku takiej czynności spółka przejmująca nie przestaje istnieć i dodatkowo wzmacnia swoją pozycję na rynku. Drugi ze sposobów przez zawiązanie spółki kapitałowej polega na przejściu majątku wszystkich łączących się spółek w zamian za udziały lub akcje nowej spółki. W wyniku tego procesu wszystkie łączące się spółki przestają istnieć, a w zamian za to powstaje nowa, o skoncentrowanym kapitale i silnej pozycji na rynku spółka. Spółka przejmowana, a także spółki łączące się przez zawiązanie nowej spółki zostają rozwiązane w dniu wykreślenia z rejestru. W takim przypadku nie przeprowadza się postępowania likwidacyjnego. Dniem połączenia spółek jest dzień wpisania połączenia do rejestru właściwego według siedziby spółki przejmującej lub spółki nowo zawiązanej.

W wyniku połączenia się przedsiębiorstw spółka przejmująca albo spółka nowo zawiązana wstępuje z dniem połączenia we wszystkie prawa i obowiązki spółki przejmowanej albo spółek łączących się. Dla zaistnienia takich skutków nie są potrzebne żadne dodatkowe czynności poza tymi, których należy dokonać w postępowaniu łączeniowym. W szczególności jeżeli elementem majątku spółek przejmowanej lub łączących się są długi, to na przejęcie tego długu przez nową spółkę nie jest potrzebna zgoda wierzyciela. Dodatkowo z dniem połączenia na nową spółkę przechodzą zezwolenia, koncesje, ulgi, które zostały przyznane spółce przejmowanej lub którejkolwiek ze spółek łączących się przez zawiązanie. Regulacja ta jest bardzo ważna, gdyż dzięki niej nowa spółka może kontynuować dotychczasową działalność gospodarczą i nie musi przy tym ubiegać się o niezbędne dokumenty, które często wydawane są w długich i skomplikowanych procedurach. Ma to związek z faktem, iż z dniem połączenia wspólnicy spółki przejmowanej lub spółek łączących się automatycznie stają się wspólnikami spółki przejmującej bądź spółki nowo zawiązanej.

Łączenie się spółek kapitałowych dokonuje się na podstawie uchwały zgromadzenia wspólników lub walnego zgromadzenia każdej z łączących się spółek. Uchwały te wymagają większości 3/4 głosów, reprezentujących co najmniej połowę kapitału zakładowego. Umowa lub statut spółki mogą przewidywać surowsze warunki. W przypadku łączenia się tzw. spółek publicznych, np. takich, które są notowane na giełdzie, uchwała walnego zgromadzenia każdej z łączących się spółek musi być powzięta większością 2/3 głosów, chyba że statut przewiduje surowsze warunki. Uchwały te nie muszą zapaść w tym samym terminie. Muszą być one jednak podjęte przed dokonaniem połączenia spółek. Wszystkie uchwały powinny być umieszczone w protokole sporządzonym przez notariusza. Zawierać one muszą zgodę na plan połączenia, który wymaga pisemnego uzgodnienia między łączącymi się spółkami.

Plan połączenia powinien określać co najmniej typ, firmę i siedzibę każdej z łączących się spółek oraz sposób łączenia. W przypadku połączenia przez zawiązanie nowej spółki powinien on zawierać również typ, firmę i siedzibę tej spółki. Dodatkowo w planie połączenia musi być określony stosunek wymiany udziałów lub akcji spółki przejmowanej bądź spółek łączących się na udziały lub akcje spółki przejmującej bądź spółki nowo zawiązanej i wysokość ewentualnych dopłat oraz zasady dotyczące przyznania udziałów albo akcji. W planie połączenia muszą być też zapisane prawa przyznane przez spółkę przejmującą bądź spółkę nowo zawiązaną wspólnikom oraz osobom szczególnie uprawnionym w spółce przejmowanej bądź w spółkach łączących się oraz szczególne korzyści dla członków organów łączących się spółek, a także innych osób uczestniczących w połączeniu, jeżeli takie zostały przyznane.

Plan połączenia należy poddać badaniu przez biegłego co do poprawności i rzetelności. Badanie planu połączenia przez biegłego i jego opinia nie są jednak wymagane, jeżeli wszyscy wspólnicy każdej z łączących się spółek wyrazili na to zgodę.

Połączenie spółek nie jest możliwe bez dwukrotnego zawiadomienia wspólników o takim zamiarze. Obowiązek ten ciąży na zarządach łączących się spółek. Pierwsze zawiadomienie powinno być dokonane nie później niż na miesiąc przed planowanym dniem powzięcia uchwały o połączeniu, a drugie w odstępie nie krótszym niż dwa tygodnie od daty pierwszego zawiadomienia. Zawiadomieni wspólnicy mają prawo przeglądać między innymi plan połączenia, sprawozdania finansowe oraz sprawozdania zarządów z działalności łączących się spółek, a także projekt uchwały o połączeniu spółek. Ogłoszenie o połączeniu spółek jest dokonywane na wniosek spółki przejmującej lub spółki nowo zawiązanej.

Etapy łączenia spółek

Połączenie spółek odbywa się w kilku następujących po sobie etapach, których wyróżnienie pozwala zobrazować istotę działań wymaganych dla przeprowadzenia połączenia.

, zwany też menedżerskim
Zarządy spółek mają obowiązek sporządzenia i uzgodnienia pisemnego planu połączenia. Sporządzenie planu poprzedza przeprowadzenie czynności wstępnych, jak np. badanie poszczególnych dziedzin działalności łączących się spółek.

Zgromadzenia wspólników (walne zgromadzenia akcjonariuszy w spółkach akcyjnych) podejmują uchwały w przedmiocie połączenia.

W etapie tym sąd dokonuje wpisu połączenia do rejestru przedsiębiorców oraz ogłoszenia o połączeniu. Zwieńczenie całej procedury następuje w dniu wpisania połączenia do rejestru.

Arkadiusz Jaraszek

arkadiusz.jaraszek@infor.pl

Podstawa prawna

Art. 491-516 ustawy z 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych (Dz.U. nr 94, poz. 1037 z późn. zm.).