Jak wnieść pozew i na niego odpowiedzieć

Zgodnie z kodeksem spółek handlowych (k.s.h.) powództwo obejmujące zaskarżenie uchwały (tj. powództwo o jej uchylenie czy też o stwierdzenie jej nieważności) może wytoczyć ściśle określony krąg osób. Są to:

● zarząd, rada nadzorcza, komisja rewizyjna oraz poszczególni jej członkowie,

● wspólnik, który głosował przeciwko uchwale, a po jej powzięciu zażądał zaprotokołowania sprzeciwu,

● wspólnik bezzasadnie niedopuszczony do udziału w zgromadzeniu wspólników,

● wspólnik, który nie był obecny na zgromadzeniu, jedynie w przypadku wadliwego zwołania zgromadzenia wspólników lub też powzięcia uchwały w sprawie nieobjętej porządkiem obrad,

● w przypadku pisemnego głosowania wspólnik, którego pominięto przy głosowaniu lub który nie zgodził się na głosowanie pisemne albo który głosował przeciwko uchwale i po otrzymaniu wiadomości o niej w terminie dwóch tygodni zgłosił sprzeciw.

Wspólnik obecny na zgromadzeniu wspólników, aby móc zaskarżyć daną uchwalę, musi głosować przeciwko niej i zażądać zaprotokołowania sprzeciwu po jej podjęciu. Sprzeciw nie musi zostać faktycznie zaprotokołowany. Wystarczy złożone przez wspólnika żądanie w tym zakresie. W braku jednak odzwierciedlenia tego w protokole pojawią się trudności dowodowe w procesie o uchylenie bądź stwierdzenie nieważności uchwały. Sprzeciw można złożyć do zamknięcia zgromadzenia.

Bezzasadne niedopuszczenie wspólnika do udziału w zgromadzeniu może oznaczać z jednej strony niewpuszczenie go na salę obrad zgromadzenia wspólników, jak i np. niewydanie karty do głosowania. Będzie ono zatem obejmowało sytuacje, w których wspólnik w ogóle nie uczestniczy w zgromadzeniu lub też uczestniczy w nim, ale bez możliwości oddania głosu.

Wspólnik nieobecny na zgromadzeniu może również skarżyć podjęte na nim uchwały, gdy zgromadzenie zostało nieprawidłowo zwołane (np. gdy zawiadomienie o zgromadzeniu wysłano wspólnikowi e-mailem, a on wcześniej nie wyraził na to zgody). Jeżeli zgromadzenie zostanie zwołane w sposób prawidłowy, wspólnik zapozna się z jego agendą i zdecyduje, że nie będzie w nim uczestniczył - oznacza to, że wszystko przebiegło prawidłowo. Pod warunkiem jednak, że obecni na zgromadzeniu wspólnicy nie zadecydują o podjęciu innej uchwały, nieobjętej porządkiem obrad. W tej ostatniej sytuacji nieobecny na zgromadzeniu wspólnik będzie miał możliwość zaskarżenia uchwały.

Ostatni ze wskazanych wyżej przypadków dotyczy specyficznej dla spółki z o.o. możliwości pisemnego podejmowania uchwał. Zgodnie bowiem z art. 227 par. 2 k.s.h. bez odbycia zgromadzenia wspólników mogą być powzięte uchwały, jeżeli wszyscy wspólnicy wyrażą na piśmie zgodę na postanowienie, które ma być powzięte, albo na głosowanie pisemne. Tak więc w przypadku takiego trybu głosowania wspólnik może zaskarżyć uchwalę, gdy:

● pominięto go przy głosowaniu lub

● nie zgodził się na głosowanie pisemne albo też

● głosował przeciwko uchwale i po otrzymaniu wiadomości o uchwale w terminie dwóch tygodni zgłosił sprzeciw.

Można skutecznie domagać się uchylenia uchwały albo stwierdzenia jej nieważności, tylko gdy uchwała taka jest wadliwa (np. jest sprzeczna z umową spółki bądź dobrymi obyczajami i godzi w interesy spółki lub ma na celu pokrzywdzenie wspólnika albo jest ona sprzeczna z prawem).

Zgodnie z przepisami procedury cywilnej - w sprawach, w których sprawa ma charakter majątkowy powód winien wskazać wartość przedmiotu sporu. Jak jednak ją oznaczyć w przypadku zaskarżania uchwał?

Jak wskazuje Sąd Najwyższy, uchwały podmiotów mających strukturę korporacyjną mogą dotyczyć sfery majątkowej, niemajątkowej lub mieszanej (łączącej elementy majątkowe i niemajątkowe w jednej uchwale). O charakterze uchwały wspólników będzie zatem decydować jej treść (zob. V CZ 150/01). Majątkowego charakteru dochodzonego roszczenia nie zmienia okoliczność, że żądanie powoda nie jest świadczeniem pieniężnym (zob. I CZ 28/02). Nie daje to jednak odpowiedzi na pytanie, jaka konkretna wartość winna być wskazana przez powoda.

W tym zakresie pomocne jest orzecznictwo SN, sądów apelacyjnych oraz doktryny. Wskazuje, że wartości przedmiotu sporu nie należy oznaczać według wartości udziału wspólnika, który wytacza powództwo, ani też według wartości przedmiotu objętego uchwałą.

Jest ono bowiem oznaczane swobodnie według interesu, jaki dla wspólnika albo spółki (gdy powództwo jest wytaczane przez organ) przedstawia unieważnienie uchwały. Może zatem oznaczać różnicę między wartością, jaką można osiągnąć w razie unieważnienia uchwały, a wartością, jaką przedstawia przedmiot w przypadku utrzymania uchwały w mocy. Innymi słowy, wskazanie wartości przedmiotu sporu należy do dyskrecjonalnej decyzji powoda. W praktyce będzie oznaczać najczęściej wykazanie istnienia oraz wysokości szkody podmiotu skarżącego obejmującej szkodę rzeczywistą, jak i utracone korzyści. Mając to na uwadze, kompetencja sądu (na zarzut pozwanego) do weryfikacji wartości przedmiotu sporu może być w znacznej mierze utrudniona.

Pozwanym w procesie o stwierdzenie nieważności uchwały czy też jej uchylenie jest spółka. W takiej sytuacji to najczęściej na zarządzie spółki jako organie odpowiedzialnym za jej reprezentację będzie ciążył obowiązek przygotowania odpowiedzi na pozew. Odpowiedź w sprawie, która toczy się w postępowaniu w sprawach gospodarczych, winna być złożona w terminie dwóch tygodni od doręczenia pozwu. W odpowiedzi na pozew należy powołać wszelkie znane pozwanemu twierdzenia oraz dowody związane z istotą sprawy. Przed wdaniem się w spór, czyli przed wskazaniem swych twierdzeń czy też zarzutów co do treści powództwa, można wnosić o sprawdzenie wartości przedmiotu sporu. Wartość przedmiotu sporu, co do zasady, determinuje wysokość opłaty, którą trzeba uiścić za wniesione powództwo oraz możliwość wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku zapadłego już w drugiej instancji.

Weryfikacja wartości przedmiotu sporu, choć utrudniona w ww. sprawach, może jednak wskazać na kierunek argumentacji, tok rozumowania przeciwnika procesowego, który winien opisać założenia, jakimi się kierował, wskazując na konkretną kwotę pieniężną. Może się to przyczynić do opracowania dużo bardziej skutecznej strategii procesowej niż bazowanie jedynie na ogólnych roszczeniach powoda oraz ich uzasadnieniu. Zgłoszenie tego żądania jest możliwe jedynie na etapie przed merytorycznym ustosunkowaniem się do powództwa.

W praktyce istotnym elementem obrony praw spółki jest staranne zbadanie, czy nie został zgłoszony wniosek o zabezpieczenie na czas toczącego się procesu. Wniosek taki może zostać złożony przez powoda bezpośrednio w pozwie i polegać przykładowo na niemożności zbywania udziałów danej spółki etc. lub też na oddzielnym piśmie procesowym, co jest częstą praktyką.

W niektórych sytuacjach zastosowane zabezpieczenie może być dla spółki znaczną dolegliwością. Wiedza o złożeniu wniosku może umożliwić spółce przygotowanie odpowiedniej argumentacji zmierzającej do odwołania się od nałożonego zabezpieczenia i wykazania braku przesłanek do zastosowania zabezpieczenia. W przypadku gdy spółka jest w toku transakcji np. łączenia czy też zbycia przedsiębiorstwa informacja taka oraz szybkie zabezpieczenie swych interesów wobec kontrahenta biznesowego może w sposób bezpośredni wpłynąć na kształt, a nawet istnienie transakcji.

Osobie odwołanej ze składu organu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością nie przysługuje legitymacja do wytoczenia powództwa o stwierdzenie nieważności uchwały wspólników sprzecznej z ustawą.

@RY1@i02/2010/184/i02.2010.184.087.003a.001.jpg@RY2@

Joanna Jasiewicz

Joanna Jasiewicz

adwokat z kancelarii Baker & McKenzie

@RY1@i02/2010/184/i02.2010.184.087.003a.002.jpg@RY2@

Bartosz Romanowski

Bartosz Romanowski

prawnik z kancelarii Baker & McKenzie

Ustawa z 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych (Dz.U. nr 94, poz. 1037 z późn. zm.).