Nowe spółki muszą zachować ostrożność

W stosunku do spółek z ograniczoną odpowiedzialnością i spółek akcyjnych przez pierwsze dwa lata ich istnienia obowiązują ograniczenia wynikające z art. 229 i 394 kodeksu spółek handlowych. Przepisy te nie są identyczne - pierwszy z nich dotyczy spółek z o.o., drugi spółek akcyjnych.

Umowa o nabycie nieruchomości (albo choćby udziału w niej) lub środków trwałych za cenę przekraczającą 25 proc. kapitału zakładowego zawarta przed upływem dwóch lat od zarejestrowania spółki wymaga uchwały wspólników. Inaczej (zgodnie z art. 17 par. 1 k.s.h.) jest nieważna. Środki trwałe to nie tylko nieruchomości (grunty, budynki, budowle), ale także np. maszyny, urządzenia, środki transportu oraz inne przedmioty, a nawet żywy inwentarz o przewidywanym okresie używania dłuższym niż rok.

Do wyrażenia zgody wystarczy uchwała wspólników podjęta bezwzględną większością głosów. Brak odpowiedniej uchwały wspólników podjętej przed albo nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia złożenia oświadczenia przez spółkę z o.o. powoduje więc nieważność umowy. Złagodzeniem tych rygorów jest określenie minimalnego limitu wartości transakcji wymagającej zgody wspólników na 50 tys. zł.

P1 Drugim złagodzeniem jest wpisanie tej konkretnej transakcji nabycia do umowy spółki. Wtedy zgoda wspólników na nabycie nie jest już wymagana, bo została ona niejako wyrażona przy zakładaniu spółki. Nie wystarczy jednak postanowienie umowy spółki generalnie dopuszczające nabywanie w ciągu tych dwóch pierwszych lat jakichkolwiek środków trwałych albo nieruchomości.

Co istotne, nie da się ominąć ograniczeń wprowadzonych przez art. 229 k.s.h. przez zamieszczenie w umowie spółki generalnego zezwolenia na nabywanie nieruchomości bez uchwały wspólników (co jest możliwe na podstawie art. 228 pkt 4 k.s.h.). Warto jednak pamiętać, że w przypadku spółki z o.o. ograniczenia nie dotyczą tylko zbywców, którzy są wspólnikami, ale także transakcji z osobami trzecimi.

Zgodnie z art. 394 k.s.h. w spółkach akcyjnych też jest wymagana uchwała walnego zgromadzenia akcjonariuszy na dokonanie niektórych transakcji w pierwszych dwóch latach od zarejestrowania spółki (i to powzięta większością dwóch trzecich głosów). Sankcją za brak takiej zgody akcjonariuszy jest - podobnie jak w spółce z o.o. - nieważność umowy. Chodzi o nabycie dla spółki jakiegokolwiek mienia (a więc nie tylko nieruchomości i środków trwałych) za cenę przewyższającą 10 proc. wpłaconego kapitału zakładowego, od niektórych kategorii sprzedających. Chodzi o założyciela lub akcjonariusza spółki.

P2 Zgody wymagają też zakupy dokonywane przez spółkę lub spółdzielnię zależną, jeśli nabycie następuje od założyciela lub akcjonariusza spółki. Wreszcie chodzi też o nabycie mienia od spółki dominującej albo spółki bądź spółdzielni zależnej. Ograniczenia zawarte w art. 394 k.s.h. nie obowiązują zaś przy nabyciu mienia na podstawie przepisów o zamówieniach publicznych, w postępowaniu likwidacyjnym, upadłościowym i egzekucyjnym oraz do nabycia papierów wartościowych i towarów na rynku regulowanym.

Choć prawnicy różnią się poglądami, czy umowy zawarte bez wymaganych zgód wspólników bądź akcjonariuszy są bezwzględnie nieważne, to jednak lepiej postarać się - przy zawieraniu transakcji - o posiadanie odpowiednich uchwał. Kontraktom takim może się bowiem uważnie przyglądać fiskus. Jeśli podczas kontroli podatkowej urzędnicy zaczną podejrzewać, że zawarta przez spółkę umowa jest nieważna, to zakwestionują też prawidłowość rozliczeń podatkowych z tym związanych (zwłaszcza kosztów uzyskania przychodu, amortyzacji, deklaracji podatkowych VAT i CIT). Grozi to spółce i odpowiedzialnym za zarządzanie nią konsekwencjami podatkowymi i karno-skarbowymi.

Przykłady

Spółka z o.o. o kapitale zakładowym 25 tys. zł nabyła 1/2 udziału w nieruchomości (działce rolnej) od jednego ze swoich wspólników. Wycena udziału to 12700 zł. Mimo że wartość transakcji przekracza 25 proc. kapitału zakładowego, to jednak jest niższa od 50 tys. zł. Uchwała wspólników ze zgodą na nabycie nie jest więc potrzebna.

Stroną transakcji jest członek zarządu spółki, który jednocześnie jest akcjonariuszem. Potrzebna jest więc uchwała walnego zgromadzenia. Zgoda akcjonariuszy nie jest wymagana, gdy mienie sprzedaje przewodniczący rady nadzorczej spółki, który nie posiada jednocześnie jej akcji.

@RY1@i02/2011/192/i02.2011.192.210.000300.801.jpg@RY2@

Michał Kosiarski

Michał Kosiarski

autor prowadzi firmę konsultingową

Ustawa z 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych (Dz.U. nr 94, poz. 1037 ze zm.).