Wszczęcie procedury zawiesza wykonanie zobowiązań i naliczanie odsetek

Postępowanie naprawcze zostało wprowadzone do polskiego prawa 1 października 2003 r. wraz z wejściem w życie ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze. Jednak od początku nie cieszy się dużą popularnością. Dostępne było jedynie dla przedsiębiorców zagrożonych niewypłacalnością. Sami przedsiębiorcy nie byli zaznajomieni z tą formą ratowania firmy i zamiast wszczynać procedurę naprawczą, usiłowali samodzielnie ratować wypłacalność swych firm, a gdy te wysiłki zawiodły, było już za późno na postępowanie naprawcze.

Obszerna nowelizacja Prawa upadłościowego i naprawczego, która weszła w życie 2 maja 2009 r., wprowadziła istotne zmiany w postanowieniach o postępowaniu naprawczym, zmierzając do uczynienia z niego skutecznego narzędzia ratowania przedsiębiorstwa. Obecnie, choć ogólną zasadą postępowania naprawczego nadal jest dopuszczalność jego wszczęcia przez przedsiębiorcę, któremu grozi niewypłacalność (jeżeli pomimo wykonywania swoich zobowiązań, według rozsądnej oceny jego sytuacji ekonomicznej, jest oczywiste, że w niedługim czasie stanie się niewypłacalny), prawo przewiduje istotny wyjątek.

W przypadku gdy przedsiębiorca stał się już niewypłacalny, ale opóźnienie w wykonaniu zobowiązań nie przekracza trzech miesięcy, a suma niewykonanych zobowiązań nie przekracza 10 proc. wartości bilansowej jego przedsiębiorstwa, składając wniosek o ogłoszenie upadłości, może on załączyć do wniosku o ogłoszenie upadłości wniosek o zezwolenie na wszczęcie postępowania naprawczego. W takiej sytuacji sąd może oddalić wniosek o ogłoszenie upadłości i zezwolić na wszczęcie postępowania naprawczego, pod warunkiem jednak, że niewykonanie zobowiązań nie ma charakteru trwałego albo oddalenie wniosku nie spowoduje pokrzywdzenia wierzycieli.

Powstała w ten sposób nieco nietypowa sytuacja, w której przedsiębiorca składa wniosek o ogłoszenie upadłości z jednoczesnym wnioskiem o jego oddalenie i zgodę na wszczęcie postępowania naprawczego. Ponieważ jednak już samo terminowe złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości niesie ze sobą szereg konsekwencji (także korzystnych) dla przedsiębiorcy i jego przedstawicieli, a sąd nie ma obowiązku, a jedynie możliwość przychylić się do wniosku w zakresie postępowania naprawczego, ustawodawca zdecydował się pozostawić zasadę obowiązkowego składania wniosku o ogłoszenie upadłości, nawet w sytuacji gdy wniosek ten ma być oddalony, a zamiast upadłości zostanie wszczęte postępowanie naprawcze.

Przedsiębiorca dopiero zagrożony niewypłacalnością wszczyna postępowanie naprawcze na podstawie oświadczenia złożonego w sądzie. Treść i wymogi oświadczenia są identyczne w stosunku do przedsiębiorców zagrożonych niewypłacalnością i tych składających wniosek o ogłoszenie upadłości, z jednoczesnym wnioskiem o zezwolenie na wszczęcie postępowania naprawczego.

Oświadczenie powinno zawierać imię i nazwisko, nazwę albo firmę, miejsce zamieszkania albo siedzibę przedsiębiorcy, a w przypadku spółki osobowej lub osoby prawnej - reprezentantów spółki lub osoby prawnej i likwidatorów, a ponadto w przypadku spółki imiona i nazwiska oraz miejsce zamieszkania wspólników odpowiadających za zobowiązania spółki bez ograniczenia, oznaczenie miejsca, w którym znajduje się przedsiębiorstwo lub inny majątek, a także wskazanie okoliczności, które uzasadniają wniosek, i ich uprawdopodobnienie. Jeżeli przedsiębiorca jest wpisany do rejestru, musi załączyć odpis z tego rejestru.

Wraz z oświadczeniem przedsiębiorca musi złożyć plan naprawczy, a także:

● aktualny wykaz majątku z szacunkową wyceną jego składników,

● bilans na dzień nie późniejszy niż trzydzieści dni przed dniem złożenia wniosku,

● spis wierzycieli z podaniem ich adresów i wysokości wierzytelności oraz terminów zapłaty,

● listę zabezpieczeń dokonanych przez wierzycieli na jego majątku wraz z datami ustanowienia,

● oświadczenie o spłatach wierzytelności lub innych długów dokonanych w terminie sześciu miesięcy przed dniem złożenia wniosku,

● spis dłużników majątkowych z adresami, z określeniem wierzytelności, daty ich powstania i terminów zapłaty, wykaz tytułów egzekucyjnych oraz tytułów wykonawczych przeciwko niemu.

Przedsiębiorca do oświadczenia musi załączyć informację o postępowaniach dotyczących ustanowienia na jego majątku hipotek, zastawów, zastawów rejestrowych i zastawów skarbowych oraz innych obciążeń podlegających wpisowi w księdze wieczystej lub w rejestrach, jak również o prowadzonych innych postępowaniach sądowych lub administracyjnych dotyczących jego majątku, oraz informację o miejscu zamieszkania reprezentantów spółki lub osoby prawnej.

Dodatkowo do powyższych dokumentów i informacji należy załączyć oświadczenie z podpisem notarialnie poświadczonym o prawdziwości danych i informacji zawartych w oświadczeniu o wszczęciu postępowania naprawczego i w załączonych dokumentach.

Po otrzymaniu oświadczenia o wszczęciu postępowania naprawczego sąd ma 14 dni na zakazanie wszczęcia, jeżeli uzna, iż wniosek narusza prawo lub informacje zawarte w nim lub w załącznikach do niego są nieprawdziwe. Na postanowienie takie przysługuje przedsiębiorcy zażalenie. Dniem wszczęcia postępowania naprawczego jest dzień publikacji ogłoszenia o wszczęciu postępowania naprawczego w Monitorze Sądowym i Gospodarczym. Ogłoszenie nie może się ukazać wcześniej niż po upływie 14-dniowego terminu, w którym sąd może zakazać wszczęcia, a jeżeli wydał postanowienie zakazujące, to nie wcześniej niż po rozpatrzeniu zażalenia.

Poza przesłankami pozytywnymi przepisy regulują także elementy wykluczające możliwość wszczęcia postępowania naprawczego. Zatem nie może wszcząć takiego postępowania przedsiębiorca, który już prowadził postępowanie naprawcze, jeżeli od jego umorzenia nie upłynęły 2 lata, ani który był już objęty układem zawartym w postępowaniu naprawczym albo upadłościowym, jeżeli od wykonania układu nie upłynęło 5 lat. Ponadto nie może wszcząć postępowania naprawczego osoba, przeciw której przeprowadzono upadłość likwidacyjną, albo w której przedsiębiorstwie przyjęto układ likwidacyjny, jeżeli od prawomocnego zakończenia postępowania nie upłynęło 5 lat, a także osoba, w stosunku do której oddalono wniosek o ogłoszenie upadłości albo umorzono postępowanie upadłościowe z braku majątku na zaspokojenie kosztów postępowania, jeżeli od uprawomocnienia się postępowania nie upłynęło 5 lat.

Wszczęcie postępowania naprawczego skutkuje powołaniem dla przedsiębiorcy nadzorcy sądowego. Przedsiębiorca ma obowiązek niezwłocznie zawrzeć z nadzorcą umowę-zlecenie i wypłacać określone w prawie upadłościowym i naprawczym miesięczne wynagrodzenie.

Z dniem wszczęcia postępowania naprawczego zawiesza się wykonanie zobowiązań przedsiębiorcy i naliczanie należnych odsetek. Ponadto od tego momentu potrącenie wierzytelności jest dopuszczalne na takich samych zasadach jak w upadłości układowej, nie mogą być wszczynane przeciwko przedsiębiorcy postępowania zabezpieczające i egzekucyjne, a wszczęte podlegają z mocy prawa zawieszeniu, z wyjątkiem postępowań zabezpieczających i egzekucyjnych dotyczących wierzytelności nieobjętych układem (postępowaniem naprawczym objęte są tylko te wierzytelności, które podlegałyby układowi w upadłości układowej).

Co ważne, w przypadku gdy wierzyciele uzyskali sądowe zabezpieczenie swych roszczeń, sąd upadłościowy może na wniosek przedsiębiorcy zmienić zarządzenia tymczasowe wydane w celu zabezpieczenia roszczeń pieniężnych, w szczególności przez uchylenie dokonanych zajęć (z pewnymi ograniczeniami wymienionymi w prawie upadłościowym i naprawczym).

W czasie trwania postępowania naprawczego do dnia prawomocnego rozstrzygnięcia co do zatwierdzenia układu albo umorzenia postępowania przedsiębiorca nie może zbywać ani obciążać swego majątku, chyba że czyni to w zakresie swej działalności gospodarczej. W praktyce oznacza to zakaz rozporządzania majątkiem o większej wartości, niż to konieczne dla normalnego funkcjonowania przedsiębiorstwa. W postępowaniu naprawczym chodzi wszak o to, by przedsiębiorca mógł jednocześnie uzgadniać i realizować plan naprawczy, prowadzić normalną działalność gospodarczą i restrukturyzować swój zakład. Bez któregokolwiek z tych elementów postępowanie naprawcze nie przyniesie pozytywnych skutków.

Wszczęcie postępowania naprawczego nie ma wpływu na wszczynanie przeciwko przedsiębiorcy postępowań sądowych, w tym postępowania o ogłoszenie upadłości na wniosek wierzyciela oraz postępowania administracyjnego. Jednak w razie złożenia przez wierzyciela wniosku o ogłoszenie upadłości sąd odroczy jego rozpoznanie do czasu zakończenia postępowania naprawczego albo połączy rozpoznanie wniosku z postępowaniem o zatwierdzenie układu.

@RY1@i02/2011/026/i02.2011.026.210.0006.001.jpg@RY2@

Piotr Zimmerman, radca prawny, Zimmerman i Wspólnicy Sp. k.

Piotr Zimmerman

radca prawny, Zimmerman i Wspólnicy Sp. k.

Ustawa z 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze (t.j. Dz.U. nr 175 z 2009 r., poz. 1361 z późn. zm.).