Na rodzinną firmę dobra będzie forma spółki osobowej

Zakładając rodzinną firmę, warto najpierw zastanowić się, która forma prawna będzie dla niej najkorzystniejsza. Możliwości jest kilka, a wybór najlepszej zależy m.in. od skali i rodzaju przyszłej działalności gospodarczej czy też możliwości finansowych członków rodziny.

- Przy prowadzeniu rodzinnego biznesu korzystne może okazać się utworzenie spółki osobowej. Jej założenie generalnie jest tańsze niż powołanie do życia spółki kapitałowej, czyli np. z ograniczoną odpowiedzialnością. Ponadto wspólnicy spółki osobowej mogą osiągnąć wymierne korzyści podatkowe. I tak tylko oni rozliczają się z fiskusem. Sama spółka osobowa obecnie nie płaci bowiem podatku dochodowego, jak to ma miejsce w przypadku spółek kapitałowych. Podatek dochodowy płacą wspólnicy spółki - wyjaśnia Agata Okorowska, radca prawny z Kancelarii Prawnej Law-Taxes.pl we Wrocławiu.

Co prawda planowane jest wprowadzenie pewnych zmian dotyczących rozliczeń podatkowych spółki komandytowo-akcyjnej, jednak trudno przewidzieć, jaki będzie ich ostateczny kształt w przypadku uchwalenia.

Warto podkreślić, że wspólnicy spółek osobowych - co do zasady - odpowiadają osobiście za jej zobowiązania. Dlatego nawet tworząc spółkę rodzinną, należy się najpierw poważnie zastanowić, czy przyszli wspólnicy w pełni zasługują na zaufanie.

W niektórych przypadkach odpowiedzialność wspólników spółki osobowej można ograniczyć, np. przenosząc istotną jej część na jedną wybraną osobę. Tak można zrobić w spółce komandytowej czy komandytowo-akcyjnej. W obu z nich tylko wspólnicy nazywani komplementariuszami odpowiadają za jej zobowiązania całym swoim majątkiem.

Przepisy dwóch kodeksów

Firmę rodzinną można utworzyć, korzystając z przepisów kodeksu cywilnego albo kodeksu spółek handlowych. Ten pierwszy przewiduje, że przez umowę spółki wspólnicy zobowiązują się, że będą dążyć do osiągnięcia wspólnego celu gospodarczego, w szczególności przez wniesienie wkładów. Jest to spółka cywilna.

Z kolei kodeks spółek handlowych (k.s.h.) przewiduje możliwość powołania aż czterech rodzajów spółek osobowych. Może to być spółka jawna, komandytowa, komandytowo-akcyjna i partnerska (tę ostatnią jednak mogą utworzyć tylko przedstawiciele wolnych zawodów, np. architekci, adwokaci, radcowie prawni, księgowi czy lekarze).

Można przekształcać

Istotne jest to, że nie ma przeszkód, żeby już istniejącą spółkę cywilną przekształcić w spółkę prawa handlowego, czyli taką, która działa na podstawie k.s.h.

- Do spółki cywilnej najbardziej podobna jest spółka jawna. W praktyce więc takie przekształcenie jest stosunkowo proste - wyjaśnia radca prawny Agata Okorowska.

Jak podkreśla, procedura przekształcenia spółki cywilnej w jawną polega w zasadzie na dopasowaniu umowy tej pierwszej do wymogów przewidzianych przez k.s.h. i zgłoszeniu spółki przez wszystkich jej wspólników łącznie do rejestru przedsiębiorców. Istotne jest to, że po przekształceniu tworzona spółka jawna wstępuje we wszystkie prawa i obowiązki spółki cywilnej. Natomiast wspólny majątek wspólników spółki cywilnej staje się majątkiem spółki przekształconej, czyli jawnej.

Przed podjęciem decyzji o przekształceniu warto się oczywiście dobrze zastanowić. O przekształceniu warto jednak pomyśleć, jeżeli rodzinna firma systematycznie się rozwija. Spółka jawna - generalnie - umożliwia bowiem prowadzenie większego przedsiębiorstwa.

Należy jeszcze podkreślić, że po przekroczeniu ustawowego limitu przychodów netto za poprzedni rok obrotowy wynoszącego równowartość w złotych 1 200 000 euro, trzeba już prowadzić pełną księgowość. Jest ona znacznie bardziej skomplikowana, co w ostatecznym rezultacie może wiązać się z wyższymi kosztami jej prowadzenia.

Na poczet zysku

Niewątpliwą zaletą wynikającą z prowadzenia działalności biznesowej w formie spółek osobowych jest możliwość elastycznego uregulowania wypłat zaliczek na poczet zysku. Nie ma przeszkód, żeby członkowie rodziny będący wspólnikami otrzymywali takie wypłaty na poczet zysku nawet raz w miesiącu.

- Takie zasady można stosować w spółce jawnej, partnerskiej oraz komandytowej. Zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego z 3 lipca 2008 r. (sygn. akt IV CSK 101/08), w tych spółkach, w odróżnieniu od spółek kapitałowych, do wypłaty zysku nie jest niezbędne podjęcie przez wspólników uchwały o przeznaczeniu zysku do wypłaty. Zysk określany jako nadwyżka majątku spółki ponad wartość wkładów wspólników ma bowiem charakter obiektywny - wyjaśnia Agata Okorowska.

Istotne jest również to, że wspólnicy mogą otrzymać wypłatę zaliczki na poczet zysku nawet wtedy, gdy spółka go nie osiąga. Jak to jest możliwe? Orzecznictwo Sądu Najwyższego potwierdza taką możliwość. Pamiętać należy, że to wspólnicy ponoszą osobistą odpowiedzialność za zobowiązania spółki. Najważniejsze postanowienia dotyczące zasad wypłacania zaliczek na poczet zysku należy ustalić w umowie spółki osobowej. Jednocześnie ostateczną decyzję co do bieżących wypłat warto pozostawić samym wspólnikom.

Oprócz tego warto wiedzieć, że wspólnik może nie tylko otrzymywać wypłaty na poczet zysku, jeżeli spółka nie osiągnie dodatniego wyniku finansowego. Ważne jest też to, że gdy w ciągu roku obrotowego pobrał on tytułem zaliczek kwoty przekraczające przypadającą na niego część rocznego zysku, to nie musi zwracać pobranej nadwyżki.

- Takie rozwiązanie można przyjąć dlatego, że ostatecznie to wspólnicy spółki osobowej ponoszą osobistą odpowiedzialność za jej zobowiązania. Z wyroku Sądu Najwyższego z 5 marca 2009 r. (sygn. akt III CSK 290/08) wynika, że w przypadku nieosiągnięcia zysku przez spółkę wspólnik, który za zgodą wszystkich pozostałych pobrał kwotowe zaliczki na poczet udziału w zysku, nie ma obowiązku zwracać do kasy spółki jakiejkolwiek kwoty tytułem rozliczenia tej zaliczki. Rozliczenie zaliczki następuje bowiem w kolejnym okresie obrachunkowym, w którym spółka osobowa osiągnie zysk - podkreśla Agata Okorowska.

Dlaczego opłaca się założyć spółkę osobową

● niewielkie koszty utworzenia

● korzystne zasady opodatkowania podatkiem dochodowym

● stosowanie w wielu przypadkach uproszczonych rozliczeń

● wypłaty zaliczek na poczet zysku nawet raz w miesiącu

● wypłata zaliczki nawet wtedy, gdy spółka nie osiąga zysku

● możliwość dokonania przekształceń w przypadku rozwoju firmy

Krzysztof Tomaszewski

krzysztof.tomaszewski@infor.pl