Można obejść rygory wynikające z ustawy kominowej

Spółki, do których znajduje zastosowanie tzw. ustawa kominowa, czyli ustawa z 3 marca 2000 r. o wynagradzaniu osób kierujących niektórymi podmiotami prawnymi (Dz.U. nr 26, poz. 306 ze zm., dalej: u.k.), to w szczególności spółki prawa handlowego:

● jednoosobowe, utworzone przez Skarb Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego,

● takie, w których udział Skarbu Państwa czy jednostek samorządu terytorialnego jest wyższy niż 50 proc. kapitału zakładowego lub 50 proc. liczby akcji,

● takie, w których udział spółek wymienionych powyżej przekracza 50 proc. kapitału zakładowego lub 50 proc. liczby akcji.

Do osób pełniących w nich funkcję członka zarządu będą miały zatem zastosowanie zasady i rygory wynikające z ustawy kominowej co do wysokości ich wynagrodzenia. Jest to okoliczność powodująca, że szefowie takich firm często nie mogą legalnie uzyskiwać wynagrodzenia w wysokości przysługującej ich odpowiednikom w spółkach działających na wolnym rynku. Nieprzestrzeganie zaś zasad wynikających z ustawy niesie poważne konsekwencje. W takiej sytuacji organy nadzorcze działające w wymienionych spółkach ulegają bowiem rozwiązaniu z mocy prawa, a osób pełniących w nich funkcje nie można ponownie powołać na następną kadencję jako przedstawicieli Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego (por. wyrok Sądu Najwyższego z 3 marca 2005 r., sygn. II CK 471/04).

Ograniczenia ustawy kominowej obejmują członków zarządu, bez względu na jakiej podstawie wykonują oni swoje zadania na rzecz spółki. W konsekwencji, jeśli chodzi o obowiązek stosowania przepisów, nie ma różnicy, czy członek zarządu jest zatrudniony na podstawie umowy o pracę czy też świadczy usługi na podstawie umowy cywilnoprawnej. Ustawa znajduje również zastosowanie do tzw. podmiotu zarządzającego, czyli osoby fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą, z którą spółka podlegająca ustawie zawarła umowę o świadczeniu usług w zakresie jej zarządzania.

Jednakże ustawodawca dopuścił rozwiązanie pozwalające ominąć rygory wynikające z ustawy kominowej i swobodnie ustalać wysokość wynagrodzenia członków zarządu spółki. Mówi o nim wprost art. 3 ust. 2 u.k., stwierdzając, że nie stosuje się jej, jeżeli podmiot zarządzający (osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą, z którą spółka zawarła tzw. kontrakt menedżerski) ustanowi zabezpieczenie osobowe lub rzeczowe ewentualnych roszczeń powstałych z tytułu niewykonania lub nienależytego wykonania umowy albo na własny koszt ubezpieczy się od odpowiedzialności cywilnej powstałej w związku z zarządzaniem spółką.

W konsekwencji, gdy podmiot zarządzający spółką podlegającą ustawie kominowej na podstawie umowy o zarządzanie (kontraktu menedżerskiego) zabezpieczy ewentualne roszczenia spółki czy innych osób, mogące powstać na skutek jego błędnych bądź nieskutecznych decyzji, to ustawa kominowa nie będzie miała do niego zastosowania. Tym samym nie będzie ingerowała w wysokość jego wynagrodzenia.

Należy przy tym zauważyć, iż w art. 3 ust. 2 u.k. nie ma mowy o ograniczaniu odpowiedzialności cywilnej do jakiejś konkretnej kwoty, a jedynie o obowiązku ustanowienia zabezpieczenia rzeczowego lub osobowego, czy też ubezpieczenia się od odpowiedzialności cywilnej z tytułu ewentualnych roszczeń powstałych wskutek niewykonania lub nienależytego wykonania kontraktu menedżerskiego. Stąd warto zwracać szczególną uwagę na wprowadzanie np. do umów ubezpieczeniowych wymienionych w art. 3 ust. 2 u.k. sum ubezpieczenia nieadekwatnych do skali działalności spółki podlegającej tej ustawie, a zarządzanej przez osobę ubezpieczającą się od odpowiedzialności cywilnej. Suma ubezpieczenia stanowi bowiem - co do zasady - górną granicę odpowiedzialności ubezpieczyciela, choćby wskutek zajścia zdarzenia objętego taką umową łączna wartość szkody przekraczała sumę ubezpieczenia (art. 824 k.c.). Chodzi o to, aby ograniczenie odpowiedzialności cywilnej podmiotu zarządzającego spółką do zbyt niskiej sumy ubezpieczenia nie czyniło takiej odpowiedzialności iluzoryczną i nie stanowiło jedynie próby obejścia przepisów ustawy kominowej.

@RY1@i02/2012/152/i02.2012.152.21500030b.802.jpg@RY2@

Jacek Bojarski radca prawny, Chałas i Wspólnicy Kancelaria Prawna

Jacek Bojarski

radca prawny, Chałas i Wspólnicy Kancelaria Prawna