Czy absolutorium jest potrzebne, gdy członek zarządu jest wspólnikiem

Artykuł 244 ustawy z 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych (Dz.U. nr 94, poz. 1037 z późn. zm., dalej: k.s.h.) stanowi, że wspólnik nie może ani osobiście, ani przez pełnomocnika, ani jako pełnomocnik innej osoby głosować przy powzięciu uchwał dotyczących jego odpowiedzialności wobec spółki z jakiegokolwiek tytułu, w tym udzielenia absolutorium, zwolnienia z zobowiązania wobec spółki oraz sporu pomiędzy nim a spółką. Uzasadnienie wspomnianego przepisu jest jasne i zrozumiałe - jest nim chęć uniknięcia potencjalnego konfliktu interesów. W jaki jednak sposób odnieść wynikające z art. 244 k.s.h. obostrzenie do jednoosobowej spółki z o.o., w której jedyny wspólnik jest jednocześnie jedynym członkiem zarządu? Czy w takim przypadku przepis ulega wyłączeniu? Czy też w ogóle wówczas możemy mówić o istnieniu instytucji absolutorium w rozumieniu przepisów k.s.h.?

W doktrynie dominuje pogląd, że w jednoosobowej spółce z ograniczoną odpowiedzialnością wspólnik wykonuje wszystkie uprawnienia zgromadzenia wspólników. Powyższe nie oznacza, że w tego typu spółce nie występuje organ, jakim jest zgromadzenie wspólników, lecz że jedyny wspólnik zastępuje zgromadzenie wspólników. Wynika to z brzmienia art. 156 k.s.h., który stanowi, że przepisy o zgromadzeniu wspólników należy stosować odpowiednio do jedynego wspólnika w jednoosobowej spółce z ograniczoną odpowiedzialnością. Należy mieć na względzie, że odpowiednie stosowanie, o którym mowa w art. 156 k.s.h., może również polegać na niestosowaniu niektórych przepisów k.s.h. - z uwagi na niemożność lub bezprzedmiotowość ich zastosowania. Takimi przepisami są np. art. 236 k.s.h. (dotyczący żądania zwołania zgromadzenia przez wspólników mniejszościowych), art. 239 k.s.h. (dotyczący możliwości powzięcia przez zgromadzenie uchwały nieobjętej porządkiem obrad) czy też art. 247 par. 2 k.s.h. (dotyczący tajności głosowania).

Rozbieżności wywołuje natomiast dopuszczalność stosowania art. 244 k.s.h., w sytuacji gdy jedyny wspólnik sp. z o.o. jest równocześnie jedynym członkiem jej zarządu. W takim przypadku zgodnie z brzmieniem przywołanego przepisu wspólnik wykonując uprawnienia zgromadzenia wspólników, udzielałby absolutorium sobie samemu (jako członkowi zarządu). Część przedstawicieli doktryny stoi na stanowisku, że w przypadku jednoosobowej spółki z o.o. art. 244 k.s.h. nie znajduje zastosowania - argumentując, że wynika to z samej natury spółki jednoosobowej, jak i z wykładni celowościowej. Tym samym przyjmują pewną fikcję prawną polegającą na tym, że jedyny wspólnik ma obowiązek udzielić samemu sobie absolutorium tzn. sam się zwalnia od odpowiedzialności wobec spółki. Z drugiej strony prezentowany jest pogląd, zgodnie z którym w spółkach jednoosobowych, w których wspólnik jest jednocześnie jedynym członkiem zarządu, nie udziela się absolutorium takiemu członkowi zarządu. Nie ma więc w takiej sytuacji w ogóle do czynienia z instytucją absolutorium (nie jest możliwe podjęcie takiej uchwały). Zwolennicy poglądu dopuszczającego stosowanie przepisu art. 244 k.s.h. do spółki jednoosobowej jako główny argument przedstawiają chęć uniknięcia wspomnianej powyżej fikcji prawnej.

W ocenie autora druga interpretacja wydaje się bardziej przekonująca. Niemniej jednak wydaje się, że w praktyce ani jedno, ani drugie rozwiązanie może być stosowane.

@RY1@i02/2012/088/i02.2012.088.21500020f.802.jpg@RY2@

Jakub Łabuz prawnik w Kancelarii prawnej Chajec, Don-Siemion & Żyto w Krakowie

Jakub Łabuz

prawnik w Kancelarii prawnej Chajec, Don-Siemion & Żyto w Krakowie