Ważność kontraktu zależy od tego, kto umocował menedżera do jego podpisania

Zasady reprezentacji spółki z o.o. w umowach z członkami jej zarządu reguluje przede wszystkim art. 210 par. 1 k.s.h., w myśl którego w umowie między spółką a członkiem zarządu oraz w sporze z nim spółkę reprezentuje rada nadzorcza lub pełnomocnik powołany uchwałą zgromadzenia wspólników. Zatem umowa o pracę między spółką z o.o. a osobą zajmującą w niej funkcję członka zarządu powinna być zawarta przez spółkę reprezentowaną przez radę nadzorczą lub pełnomocnika powołanego przez zgromadzenie wspólników. Zasada ta ma zastosowanie do spółek wielopodmiotowych oraz spółek jednoosobowych, w których wspólnik nie jest zarazem jedynym członkiem jej zarządu.

Uchwała uchwale nierówna

Na gruncie kodeksu spółek handlowych należy odróżniać uchwały wspólników od uchwał zgromadzenia wspólników. Wspólnicy mogą bowiem podejmować uchwały i bez odbywania zgromadzenia, w drodze głosowania pisemnego. W myśl par. 2 art. 227 k.s.h. bez odbycia zgromadzenia wspólników mogą być powzięte uchwały, jeżeli wszyscy wspólnicy wyrażą na piśmie zgodę na postanowienie, które ma być powzięte, albo na głosowanie pisemne. Z uwagi jednak na wyraźne brzmienie art. 210 par. 1 k.s.h. pełnomocnik uprawniony do zawarcia umowy o pracę z członkami zarządu będzie mógł być powołany tylko uchwałą zgromadzenia wspólników.

Reprezentacja spółki

W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że w świetle art. 210 par. 1 k.s.h. dopuszczalne jest umocowanie przez zgromadzenie wspólników członka zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością do zawarcia umowy z innym członkiem zarządu. Tak jednoznacznie wskazywał Sąd Najwyższy w postanowieniu z 7 kwietnia 2010 r. (II UZP 5/10, OSNP 2011/19-20/263).

Sąd Najwyższy nie dopatrzył się przy tym w udzieleniu takiego pełnomocnictwa obejścia wymogów reprezentacji łącznej spółki przez członków zarządu. Wskazał, że organ osoby prawnej oraz jej pełnomocnik to dwie odrębne instytucje prawne i nie należy ich utożsamiać. Kompetencja członka zarządu do działania samodzielnie lub wspólnie z innym członkiem zarządu wynika z ustawy i umowy spółki, a działania takiego podmiotu są działaniami samej osoby prawnej (por. art. 38 k.c.). Kompetencja pełnomocnika wynika natomiast z umocowania, a więc czynności prawnej dokonanej przez osobę prawną.

Ustanowienie członka zarządu spółki jej pełnomocnikiem nie powoduje zatem ustania lub ograniczenia jego funkcji jako członka organu osoby prawnej, a samo udzielenie pełnomocnictwa pozostaje bez wpływu na zasady reprezentacji spółki przez jej zarząd. Należy więc uznać, że udzielenie przez zgromadzenie wspólników pełnomocnictwa do reprezentacji spółki w umowie z członkiem zarządu innemu członkowi zarządu nie powoduje, że spółka jest reprezentowana przez zarząd. Z prawnego punktu widzenia piastowanie przez członka zarządu funkcji w zarządzie pozostaje zatem bez wpływu na jego zdolność bycia pełnomocnikiem spółki.

Tak więc nie ma przeszkód, aby pełnomocnikiem spółki do zawarcia umowy o pracę z członkiem zarządu był inny członek jej zarządu posiadający pełnomocnictwo udzielone mu w tym celu przez zgromadzenie wspólników. Podobnie wypowiadał się NSA w Warszawie w wyroku z 20 lutego 2001 r. (III SA 2776/99), stwierdzając, że w wieloosobowych spółkach z o.o. umowa o pracę zawarta przez powołanego uchwałą zgromadzenia wspólników pełnomocnika będącego członkiem zarządu spółki z innym członkiem zarządu może być uznana za umowę prawnie skuteczną nie naruszającą przepisów art. 203 kh i art. 58 par. 1 kc i przepisów kodeksu pracy.

Skutki nieodpowiedniej reprezentacji

Z kolei zawarcie umowy o pracę z członkiem zarządu spółki z o.o. z naruszeniem art. art. 210 par. 1 k.h., czyli przy braku reprezentacji spółki przez radę nadzorczą lub pełnomocnika powołanego uchwałą wspólników, powodowałoby bezwzględną nieważność tej umowy. Wskazywał na to wielokrotnie SN m.in. w uchwale z 8 marca 1995 r. (I PZP 7/95, OSNAPiUS 1995/18/227) oraz w wyroku z 23 lipca 2009 r. (II PK 36/09, OSNP 2011/5-6/77), gdzie stwierdzono, że według art. 210 par. 1 k.s.h. w umowie między spółką z ograniczoną odpowiedzialnością a członkiem zarządu oraz w sporze z nim spółkę reprezentuje rada nadzorcza lub pełnomocnik powołany uchwałą zgromadzenia wspólników. Oznacza to, że jedynie te dwa podmioty są upoważnione do zawierania z członkami zarządu w imieniu spółki wszelkich umów. Niezachowanie tego wymagania powoduje bezwzględną nieważność umowy na podstawie art. 58 par. 1 k.c.

Dlatego też umowa zawarta między członkiem zarządu a spółką reprezentowaną np. innego członka zarządu nieposiadającego pełnomocnictwa udzielonego przez zgromadzenie wspólników byłaby z mocy prawa nieważna. Podobnie byłoby w przypadku zawarcia przez spółkę umowy z członkiem zarządu poprzez inny organ spółki (np. komisję rewizyjną).

WAŻNE

Umowa zawarta między członkiem zarządu a spółką reprezentowaną przez np. innego członka zarządu nie posiadającego pełnomocnictwa udzielonego przez zgromadzenie wspólników jest z mocy prawa nieważna

Przykład

Nieprawidłowa ocena ZUS

Spółka z o.o. postanowiła zawrzeć umowę o pracę z członkiem jej zarządu Adamem Z. W tym celu uchwałą zgromadzenia wspólników udzielono pełnomocnictwa do zawarcia z nim umowy o pracę - Annie S., która była prezesem zarządu tej spółki. W dniu 2 marca 2011 r. Adam Z. i Anna S. reprezentująca spółkę podpisali umowę o pracę. W styczniu 2012 roku ZUS podczas kontroli w spółce uznał, że umowa ta jest nieważna, gdyż spółka nie była odpowiednio reprezentowana przy zawieraniu umowy. Wydał więc decyzję stwierdzającą, że Adam Z. nie podlegał ubezpieczeniom społecznym z tytułu tej umowy. Spółka odwołała się od tej decyzji do sądu, który zmienił zaskarżoną decyzję i uznał, że spółka prawidłowo umocowała Annę S. do zawarcia umowy o pracę i umowa ta jest ważna.

@RY1@i02/2012/077/i02.2012.077.217000900.803.jpg@RY2@

Ryszard Sadlik, sędzia Sądu Okręgowego w Kielcach

Ryszard Sadlik

sędzia Sądu Okręgowego w Kielcach

Podstawa prawna

Art.210 ustawy z 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz.U. nr 94, poz. 1037 z późn. zm.).

Art. 58 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. nr 16, poz. 93 z późn. zm.).