Wykonawco, uzasadnij ograniczenia wprowadzane w kontrakcie

W praktyce gospodarczej dochodzi do sytuacji, kiedy główny kontrahent (dalej wykonawca), który otrzymał od zamawiającego zlecenie dostarczenia towarów lub wykonania określonych usług, powierza stronie trzeciej dysponującej odpowiednim potencjałem (dalej: podwykonawca) wykonanie czynności związanych z realizacją zamówienia. Aby mieć pewność, że czynności podwykonawcy doprowadzą do oczekiwanego rezultatu (tj. wyprodukowania towarów lub wykonania usług zgodnie z otrzymanym zamówieniem), wykonawca określa w umowie podwykonawstwa sposób, w jaki podwykonawca ma obowiązek wywiązać się ze swoich zadań (np. musi wyprodukować towary o określonych parametrach technicznych). Zobowiązuje go też do wykorzystania w tym celu określonej technologii, informacji technicznych lub sprzętu dostarczanych przez siebie. W celu zabezpieczenia swoich interesów wykonawca często zastrzega, że technologia, informacje lub sprzęt przekazywane przez niego w ramach umowy podwykonawstwa nie będą wykorzystywane przez podwykonawcę do realizacji zleceń na rzecz innych podmiotów konkurującym z nim podmiotów (tzw. ograniczenie konkurencji).

Komisja Europejska w obwieszczeniu z 18 grudnia 1978 r. dotyczącym oceny niektórych porozumień podwykonawczych w odniesieniu do art. 85 ust. 1 traktatu EWG (obecnie art. 101 ust. 1 TFUE) uznała, że dozwolony zakres stosowania klauzul ograniczających konkurencję podwykonawcy co do możliwości posługiwania się technologią, informacjami lub sprzętem wykonawcy zależy od spełnienia przesłanki "niezbędności". Ta z kolei dotyczy charakteru przekazywanej technologii, informacji lub sprzętu. Zgodnie ze stanowiskiem Komisji Europejskiej technologia, informacje lub sprzęt wykonawcy muszą być niezbędne dla podwykonawcy, aby ten mógł "w rozsądnych warunkach" zrealizować czynności objęte przedmiotem umowy podwykonawstwa. Warunek ten będzie spełniony jeżeli wykonanie umowy wymusza wykorzystanie przez podwykonawcę stosowania technologii, informacji lub sprzętu, które np. objęte są prawami własności przemysłowej wykonawcy lub stanowią jego wiedzę poufną lub know-how.

Z uwagi na ścisłe rozumienie przesłanki "niezbędności", za obarczone ryzykiem naruszenia przepisów prawa antymonopolowego należy uznać te klauzule umowne, które zakazują wykorzystania przez podwykonawcę technologii, informacji lub sprzętu wykonawcy, które są w jego dyspozycji lub które mógłby on samodzielnie uzyskać w celu realizacji obowiązków wynikających z umowy podwykonawstwa. Oznacza to, że jeżeli technologia, informacje lub sprzęt dostarczane przez wykonawcę są na tyle ogólne lub są tak łatwo dostępne, że podwykonawca mógłby samodzielnie je pozyskać dla realizacji zlecenia, za ograniczające konkurencję należałoby uznać klauzule, które uniemożliwiają podwykonawcy wykorzystanie tej technologii, informacji lub sprzętu dla realizacji zleceń na rzecz konkurentów wykonawcy.

Wykonawcy, kształtując treść klauzul umownych ograniczających podwykonawcom konkurencję w zakresie możliwości wykorzystywania przez nich sprzętu, technologii oraz przekazywanych im informacji, muszą pamiętać o przestrzeganiu podstawowych zasad prawa konkurencji. O ile zasadna jest ochrona sprzętu czy technologii o unikalnym charakterze, które są niezbędne do realizacji przez podwykonawcę umowy, o tyle wszelkie ograniczenia wykraczające poza warunek niezbędności należy traktować jako powodujące ryzyko naruszenia zakazu zawierania antykonkurencyjnych porozumień.

@RY1@i02/2012/051/i02.2012.051.21500020a.802.jpg@RY2@

Jarosław Fidala, Kancelaria Prawna Schampera, Dubis, Zając i Wspólnicy sp. k.

Jarosław Fidala

Kancelaria Prawna Schampera, Dubis, Zając i Wspólnicy sp. k.