Z jakimi pytaniami mogą się zwracać sędziowie

Traktat lizboński rozszerzył jurysdykcję unijnego Trybunału Sprawiedliwości w Luksemburgu.

- W jakich sprawach oprócz kwestii z zakresu prawa cywilnego sądy polskie będą mogły zadawać pytania Trybunałowi Sprawiedliwości? Czy sędziowie będą mogli się domagać interpretacji Karty Praw Podstawowych - pyta sędzia sądu rejonowego we Wrocławiu.

Tak. Polskie sądy i organy administracji mogą, a niekiedy muszą zadawać Trybunałowi Sprawiedliwości pytania prawne dotyczące interpretacji prawa unijnego. Muszą zadać pytanie, jeśli wymaga tego rozstrzygnięcie konkretnej sprawy przed sądem polskim, a zachodzi np. kolizja lub wątpliwość miedzy prawem polskim a unijnym. Karta Praw Podstawowych jest częścią prawa Unii Europejskiej.

Trybunał Sprawiedliwości uzyskuje ogólną właściwość prejudycjalną w dziedzinie przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości. W zakresie współpracy policyjnej i sądowej w sprawach karnych właściwość Trybunału Sprawiedliwości do orzekania w trybie prejudycjalnym staje się obligatoryjna. Nie jest już uzależniona od złożenia przez każde państwo członkowskie oświadczenia o uznaniu tej właściwości oraz wskazującego sądy krajowe upoważnione do występowania z pytaniami. Dzięki traktatowi z Lizbony dziedzina współpracy policyjnej i sądowej w sprawach karnych wchodzi w zakres prawa powszechnego i wszystkie sądy mogą występować do Trybunału Sprawiedliwości. Postanowienia przejściowe przewidują jednak, że ta nieograniczona właściwość będzie obowiązywać dopiero pięć lat po wejściu w życie traktatu z Lizbony.

W zakresie wiz, azylu, imigracji i innych polityk związanych z przepływem osób do Trybunału mogą występować wszystkie sądy krajowe - a nie wyłącznie sądy orzekające w ostatniej instancji. Trybunał Sprawiedliwości jest od tej pory właściwy do orzekania w sprawach porządku publicznego w ramach kontroli transgranicznych. Część prawników uważa jednak, że sądy polskie nie mogą pytać Trybunału o kwestie z zakresu prawa karnego, gdyż Polska nie notyfikowała ustawy o uznaniu jurysdykcji Trybunału w sprawach karnych.

Traktat lizboński - tekst skonsolidowany (Dz. Urzędowy UE z 2006 r., C 321 E/3)