Płace odpowiadające godności geologów

Normy zawarte w kodeksach dobrych praktyk związków przedsiębiorców lub izb zawodowych, w których członkostwo jest obowiązkowe, zabraniające stosowania stawek wynagrodzeń nieodpowiadających godności zawodowej zrzeszonych, mogą ograniczać konkurencję na rynku wewnętrznym.

Sąd krajowy powinien zbadać, czy regulację minimalnej zapłaty za usługi członków korporacji można uważać za niezbędną do zagwarantowania praw konsumentów.

Sformułowanie pytań, które sądy krajowe zadają luksemburskiemu Trybunałowi Sprawiedliwości, należy wyłącznie do nich, a nie do stron postępowania.

We Włoszech krajowa izba geologów (CNG) weszła w spór z urzędem ochrony konkurencji i rynku (Autorita). Urząd stwierdził bowiem, że CNG zawiązała porozumienie ograniczające konkurencję. W swoim kodeksie dobrych praktyk zawodowych postanowiła bowiem, że po to, by możliwa była ochrona tytułu zawodowego i zwalczanie nielegalnego świadczenia usług geologicznych, wysokość płac za nie musi być regulowana. Wynagrodzenia obowiązkowo zrzeszonych geologów powinny więc odpowiadać nie tylko wartości wykonanej pracy wymagającej umiejętności technicznych, lecz również ich godności zawodowej.

Podobną zasadę ustalał włoski kodeks cywilny. Mówił, że sąd po konsultacji ze stowarzyszeniem zawodowym, do którego należy osoba wykonująca zawód polegający na działalności umysłowej, określa wynagrodzenie, którego nie uzgodniły strony i którego nie da się ustalić na podstawie stawek zgodnych ze zwyczajami.

Jednocześnie akt ten postanawiał, że tego rodzaju płaca każdorazowo musi odpowiadać i wartości wykonanej pracy, i godności zawodowej usługodawcy.

Co do postępowań przetargowych, geolog musiał zapewnić współmierność oferty do wielkości i trudności zadania, jego godności zawodowej, wymaganych umiejętności technicznych i koniecznego nakładu pracy.

Autorita po dochodzeniu stwierdził więc, że CNG narusza art. 101 traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE), nakłaniając swoich członków do ujednolicenia zachowań gospodarczych przez stosowanie określonych stawek wynagrodzeń.

Tym samym urząd uznał, że kodeks deontologiczny geologów jest wynikiem decyzji związku przedsiębiorców, której skutkiem jest ograniczenie konkurencji z naruszeniem prawa traktatowego Wspólnoty. Uniemożliwia bowiem niezależne zachowania na rynku.

Geolodzy zaskarżyli tę decyzję do regionalnego sądu administracyjnego Lacjum. Ten oddalił skargę CNG. Zgodził się, że wskazanie stawki zawodowej stanowi zachętę do jej stosowania. Dlatego powoduje ograniczenie konkurencji. Izba odwołała się do naczelnego sądu administracyjnego Włoch. Zaproponowała przy tym pytania do luksemburskiego Trybunału Sprawiedliwości.

Sąd zwrócił się do TS. Przeformułował jednak zagadnienia, które nurtowały procesującą się stronę. Uznał bowiem, że nie mają w tym wypadku zastosowania przepisy dotyczące europejskiego zgrupowania interesów gospodarczych, co sugerowało CNG. Istotna zaś była - zdaniem sądu - informacja, czy przepisy kodeksu dobrych praktyk mogą przywoływać - jako jedno z kryteriów ustalania ceny za usługę - godność zawodową.

Trybunał podzielił wątpliwości włoskiego naczelnego sądu administracyjnego. Podkreślił jednak, że szczegółowe okoliczności wpływające na łamanie zasad konkurencji zapisanych w art. 101 TFUE za każdym razem powinien badać sąd krajowy.

TS orzekł również, że sąd krajowy zawsze musi stosować oprócz przepisów krajowych prawo Unii. Podobnie jak uczynił w tej sprawie urząd ochrony konkurencji.

Organy wymiaru sprawiedliwości państw członkowskich muszą więc zapewniać pełną skuteczność norm traktatowych. W razie konieczności powinny robić to z własnej inicjatywy, nie stosując sprzecznych z nimi przepisów krajowych, nawet bez zwracania się o ich uprzednie uchylenie.

Trybunał podkreślił, że chociaż w przypadku włoskich geologów sprawa wydaje się przesądzona, to jednak nie wszystkie decyzje związków przedsiębiorców, które ograniczają swobodę działania stron, muszą być objęte zakazem art. 101 TFUE. Dlatego sądy krajowe, orzekając w tego rodzaju sprawach, powinny uwzględniać i ogólny kontekst, i cel przepisów korporacyjnych.

w sprawie C-136/12

DGP przypomina

Wyroki w podobnych sprawach

● C-42/10, C-45/10, C-57/10 Vlaamse i Janssens - stronom nie przysługuje uprawnienie do zmieniania pytań do TS sformułowanych przez sąd rozpatrujący ich sprawę

● C-519/04 Meca-Medina przeciwko komisji - sąd musi zbadać, czy zaskarżone normy wykraczają ponad to, co niezbędne do realizacji słusznych celów

Dobromiła Niedzielska-Jakubczyk

dobromila.niedzielska@infor.pl

Komentarz eksperta

Dopuszczalne rekomendacje

@RY1@i02/2013/143/i02.2013.143.02300020b.803.jpg@RY2@

Karolina Stawicka senior associate Bird & Bird

Trybunał Sprawiedliwości zwrócił uwagę na rolę korporacji zawodowych w kształtowaniu wysokości wynagrodzenia za usługi. W mojej ocenie nic nie stoi na przeszkodzie, by wprowadzały one własne wytyczne dotyczące zasad opłacania ich członków przy założeniu, że rekomendacje te - z natury rzeczy - nie mogą mieć charakteru prawa powszechnie obowiązującego. Celem uregulowań dotyczących wynagrodzenia jest bowiem ochrona zarówno określonej grupy zawodowej, jak i jej klientów. Normy dotyczące wynagrodzenia w kodeksach deontologicznych służą wszak zapobieganiu takim zjawiskom, jak korupcja czy dumping, których skutkiem może być obniżenie jakości specjalistycznych usług. Te zaś z kolei zazwyczaj mają istotne znaczenie dla porządku prawnego. Tak jest w przypadku geologów czy geodetów, ponieważ efekty ich pracy są podstawą wielu decyzji administracyjnych. Chociaż więc TS potwierdził, że wynagrodzenie zawsze powinno być ustalane na podstawie ogółu kryteriów, takich jak: wartość i trudność wykonanej pracy, godność zawodu, umiejętności techniczne oraz konieczny nakład czasu, to jednak w Unii - bez względu na wytyczne korporacyjne - i tak sam rynek jest głównym czynnikiem wypływającym na wysokość wynagrodzenia każdego usługodawcy.