Sprawa narodowości śląskiej przed Europejskim Trybunałem Praw Człowieka

W 2011 r. Stowarzyszenie Osób Narodowości Śląskiej uzyskało wpis do Krajowego Rejestru Sądowego. Decyzja ta była podważana przez prokuraturę, a w sprawie wypowiedział się nawet Sąd Najwyższy, uznając, że nazwa stowarzyszenia może – przez sugestię istnienia odrębnego narodu śląskiego – wprowadzać w błąd, i nakazując ponowne zbadanie kwestii rejestracji przez sąd. Konkluzją tego badania było nakazanie stowarzyszeniu zmiany nazwy i określonych fragmentów statutu, a kiedy organizacja nie zrealizowała w pełni tego zobowiązania, sąd zdecydował o jej likwidacji. Stowarzyszenie zaś, po wyczerpaniu krajowych środków odwoławczych, złożyło skargę do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, zarzucając państwu polskiemu naruszenie art. 11 konwencji (wolność zgromadzania się i zrzeszania).

Badając skargę, trybunał powtórzył swoje – wyrażone już wcześniej – stanowisko, że nie można wymagać od państwa, aby wstrzymywało reakcję i czekało, aż jakieś stowarzyszenie zacznie podejmować konkretne działania niezgodne ze standardami konwencji i sprzeczne z zasadami demokracji. W przypadkach mniej skrajnych niż podżeganie do przemocy lub odrzucenie zasad demokratycznych nie można jednak również stosować środków o charakterze prewencyjnym w celu ograniczenia wolności zgromadzeń i wolności wypowiedzi. Trybunał orzekł, że sama świadomość przynależności do mniejszości narodowej (nawet nieuznawanej oficjalnie) oraz podnoszenie chęci kultywowania jej tradycji i kultury nie mogą być z założenia uznawane za zagrożenie dla demokratycznego społeczeństwa, nawet jeśli mogą wywoływać napięcia społeczne.