Bezpieczeństwo jest sprawą publiczną, opłaty komercją

Nie jest naruszeniem porządku publicznego państwa UE ani żądanie zabezpieczenia na majątku spółek należących do skarbu państwa, ani domaganie się od nich odszkodowania za szkodę. Dlatego państwo - właściciel pozwanych przedsiębiorców nie może kwestionować prawomocnych orzeczeń sądów innego państwa w ich sprawach - orzekł luksemburski Trybunał Sprawiedliwości.

Sędziowie TS musieli rozstrzygnąć, czy domaganie się odszkodowania za szkodę wynikającą z naruszenia prawa konkurencji należy do spraw cywilnych i handlowych, o których mówi rozporządzenie 44/2001 w sprawie jurysdykcji, uznawania i wykonywania orzeczeń sądowych nazywane Brukselą I.

Pytanie to postawił trybunałowi łotewski sąd, do którego trafiła skarga na uznanie orzeczenia sądu litewskiego. Ustanowił on zabezpieczenie na majątku zarządcy lotniska w Rydze i przewoźnika Air Baltic.

Na Litwie obu tych łotewskich przedsiębiorców pozwała flyLAL-Lithuanian Airlines w likwidacji, zarzucając im nadużycie pozycji dominującej poprzez nierówne stosowanie opłat lotniskowych wobec różnych przewoźników. Na samym początku procesu flyLAL zażądała jednak ustanowienia na majątku spółek zabezpieczenia przekraczającego równowartość 58 mln euro.

Litewski sąd apelacyjny przychylił się do wniosku, a sądy dwóch instancji w Rydze postanowiły o uznaniu tego orzeczenia na Łotwie. Wówczas zainteresowane spółki odwołały się do kolejnej instancji, a ten sąd zwrócił się do TS z pytaniami o interpretację Brukseli I.

Chciał ustalić, gdzie leży granica między działaniem publicznym a prywatnoprawnym spółek z udziałem Skarbu Państwa. Zapytał też, czy orzeczenie, które nie pokazuje precyzyjnie metody wyliczenia wysokiej kwoty zabezpieczenia, musi być uznane przez inne państwo UE. Łotewski sąd podkreślił przy tym, że nawet w razie przegrania sprawy przez powoda będącego w likwidacji straty poniesione przez państwo - właściciela pozwanych spółek - mogą być niepowetowane.

Trybunał Sprawiedliwości orzekł, że powództwo o odszkodowanie za naruszenie prawa konkurencji należy do spraw cywilnych i handlowych, o których mówi Bruksela I. Nie można bowiem rozumieć tego pojęcia przez proste odesłanie do systemów krajowych. Nie zapewniałoby to realizacji podstawowego celu, jakim jest równość i jednolitość uprawnień podmiotów w całej Unii. Powództwo tego rodzaju wchodzi zatem w zakres odpowiedzialności z tytułu czynów niedozwolonych.

Co się natomiast tyczy podziału na działalność publiczną i prywatnoprawną spółek ze stuprocentowym lub dominującym udziałem Skarbu Państwa, to - zdaniem europejskich sędziów - tylko kontrola i nadzór nad lotniskiem mogą wchodzić w zakres działań mających znaczenie dla bezpieczeństwa czy porządku ogólnego. Opłaty lotniskowe zaś należą do działalności gospodarczej. Dlatego niedopuszczalna jest odmowa uznania orzeczenia zapadłego w innym państwie, kiedy dotyczy ono czystej komercji.

Nie może być również kwestionowana znacząca wysokość zabezpieczenia ani ostatecznej należności, jeśli zostały zachowane elementarne zasady rzetelności procesowej w innym państwie. Tym razem było to tym bardziej oczywiste, że w litewsko-łotewskim przypadku pozwane nawet nie odwoływały się od orzeczenia ustanawiającego zabezpieczenie - dodali sędziowie Trybunału Sprawiedliwości.

Ważne

Nie może być kwestionowana wysokość należności, jeśli w innym państwie zostały zachowane zasady rzetelności procesowej

Dobromiła Niedzielska-Jakubczyk

dobromila.niedzielska@infor.pl

ORZECZNICTWO

Wyrok TSUE z 23 października 2014 r. w sprawie C-302/13. www.serwisy.gazetaprawna.pl/orzeczenia