SN i NSA – odmienne oceny statusu sędziego powołanego z udziałem obecnej KRS

Z jednej strony SN w składzie połączonych Izb: Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych 23 stycznia 2020 r. (sygn. akt BSA I-4110-1/20) w sentencji uchwały stwierdził, że nienależyta obsada sądu w rozumieniu art. 439 par. 1 pkt 2 kodeksu postępowania karnego (k.p.k.) albo sprzeczność składu sądu z przepisami prawa (art. 379 pkt 4 kodeksu postępowania cywilnego – k.p.c.) ma miejsce, gdy w składzie sądu bierze udział osoba powołana na urząd sędziego SN na wniosek obecnej, zdaniem połączonych izb źle obsadzonej, Krajowej Rady Sądownictwa – KRS (bezwzględna wadliwość obsady SN), a w odniesieniu do składu sądów powszechnych albo wojskowych „wadliwość procesu powoływania” może w tym ujęciu prowadzić do naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności sądu (względna wadliwość obsady sądu).

Z drugiej strony Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) postanowieniem z 27 stycznia 2020 r. (sygn. akt I OSK 1917/18) oddalił wniosek o wyłączenie sędziego NSA powołanego przez prezydenta na wniosek obecnej KRS, rozstrzygnął więc zagadnienie bezpośrednio odnoszące się do kwestii nieprawidłowości składu orzekającego. W uzasadnieniu NSA przypomniał, że akt powołania sędziego stanowi „konstytucyjną i ustawową kompetencję prezydenta, która nie wymaga kontrasygnaty prezesa Rady Ministrów (art. 144 ust. 3 pkt 17 konstytucji)”, a w orzecznictwie tak Trybunału Konstytucyjnego, jak i sądów prezentowany jest pogląd o prawie prezydenta do odmowy uwzględnienia wniosku KRS. W rezultacie „gdy prezydent nie znalazł podstaw do odmowy powołania na stanowisko sędziego, to Naczelny Sąd Administracyjny w postępowaniu o wyłączenie sędziego nie może dokonywać oceny prawidłowości powołania takiego sędziego”. W konkluzji NSA stwierdza, że skład sądu w sprawie objętej ww. wnioskiem jest należycie obsadzony, a zarzut wadliwości powołania KRS – zdaniem NSA – nie tworzy „wystarczających podstaw do uwzględnienia zgłoszonego wniosku”.