Konkurenci raz umówieni są już zmówieni

W zakresie, w jakim przedsiębiorstwo uczestniczące w uzgodnieniu dalej działa na danym rynku, domniemanie istnienia związku przyczynowego pomiędzy uzgodnieniem a zachowaniem tego przedsiębiorstwa na tym rynku ma zastosowanie, nawet jeżeli uzgodnienie zostało oparte tylko i wyłącznie na jednorazowym spotkaniu – orzekł Europejski Trybunał Sprawiedliwości (ETS) w wyroku z 4 czerwca 2009 r. w sprawie T-Mobile Netherlands B.V. i in./Raad van bestuur van de Nederlandse Mededingingsautoriteit.

O wydanie orzeczenia prejudycjalnego poprosił ETS sąd holenderski, który rozstrzygał w sprawie o grzywny nałożone na T-Mobile i innych holenderskich operatorów sieci komórkowej (m.in. Vodafone, Orange) przez holenderski Urząd Ochrony Konkurencji z powodu niekonkurencyjnego zachowanie tych firm polegającego na udziale w porozumieniu naruszającym art. 81 TWE i krajowe przepisy o ochronie konkurencji. Sprawa dotyczyła jednorazowego spotkania, odbytego w 2001 roku przez wszystkich ówczesnych uczestników holenderskiego rynku telefonii komórkowej. W wyniku spotkania postanowiono o obniżeniu wynagrodzenia podstawowego dla dystrybutorów pośredniczących w zawieraniu umów abonamentowych oraz wymieniono pewne poufne informacje. Holenderski urząd ochrony konkurencji uznał to działanie za sprzeczne z konkurencją. Operatorzy sprzeciwili się decyzji urzędu. W toku postępowania sąd krajowy zapytał ETS, czy w rozumieniu art. 81 TWE domniemanie istnienia związku przyczynowego między uzgodnieniem a zachowaniem na rynku obowiązuje również wtedy, gdy uzgodniona praktyka miała miejsce tylko raz czy też tylko w przypadkach, gdy uzgodnione praktyki były stosowane z pewną regularnością w dłuższym okresie.

Zdaniem ETS pojęcia: porozumienie, decyzja związków przedsiębiorstw lub praktyka uzgodniona stanowią, z subiektywnego punktu widzenia, rodzaje zmowy mające taki sam charakter i różniące się od siebie jedynie intensywnością i formami, w których się ujawniają. Zarówno przedmiot uzgodnienia, jak i okoliczności danego rynku wyjaśniają częstotliwość, przerwy i sposób, w jaki konkurenci nawiązują kontakt ze sobą, aby doprowadzić do ustalenia ich zachowań na rynku. Jeżeli dane przedsiębiorstwa zawierają porozumienie z kompleksowym systemem uzgodnienia dotyczące licznych aspektów ich zachowania na rynku, mogą one mieć potrzebę regularnych kontaktów w dłuższym okresie. Natomiast jeżeli uzgodnienie ma charakter punktowy i ma na celu harmonizację w zakresie pojedynczego elementu zachowania na rynku w odniesieniu do pojedynczego parametru konkurencji, jednorazowe nawiązanie kontaktu może być wystarczające dla zrealizowania antykonkurencyjnego celu, o który chodziło T-Mobile i pozostałym operatorom. W tej sytuacji decydująca jest nie tyle liczba spotkań odbytych przez przedsiębiorstwa, co raczej fakt, czy kontakt bądź kontakty, które miały miejsce, stworzyły tym przedsiębiorstwom możliwość wzięcia pod uwagę informacji wymienionych z ich konkurentami w celu zdeterminowania ich zachowania na danym rynku i świadomego zastąpienia praktycznej współpracy między nimi zagrażającego konkurencji.