Dystrybutor leków nie może być wspólnikiem apteki

Skargę Komisji należy oddalić – orzekł ETS w wyroku z 19 maja 2009 r. w sprawie Komisja Wspólnot Europejskich / Włochy

Komisja wniosła do ETS skargę przeciwko Włochom o stwierdzenie naruszenia zobowiązań państwa członkowskiego ze względu na regulację, która zabrania przedsiębiorcom prowadzącym dystrybucję leków udziału w spółkach prowadzących apteki gminne. Komisja uznała, że włoski system prowadzenia aptek jest niezgodny z art. 43 i 56 TWE. Komisja wskazała m.in., że zakaz nabywania przez przedsiębiorstwa zajmujące się dystrybucją udziałów w aptekach gminnych nie jest niezbędny, ponieważ wspomniany cel może być osiągnięty poprzez inne, mniej ograniczające środki, takie jak obowiązek obecności farmaceuty w placówce, obowiązek zawarcia umowy ubezpieczeniowej lub wprowadzenie systemu odpowiednich kontroli i skutecznych sankcji. Z kolei Włochy wskazały, że zakaz ten uzasadniony jest ogólnym interesem ochrony zdrowia publicznego. Jest on stosowany bez dyskryminacji, a jego celem jest uniemożliwienie przedsiębiorstwom zajmującym się dystrybucją promowania produktów leczniczych, które sprzedają za pośrednictwem aptek gminnych. Tymczasem inne, mniej ograniczające środki nie zapewniają osiągnięcia tego celu z zakresu interesu ogólnego z taką samą skutecznością.

ETS przyznał zasadniczo rację Komisji, że takie uregulowania krajowe naruszają art. 43 i 56 TWE. Sprzeciwiają się one bowiem temu, by niektóre podmioty gospodarcze, czyli podmioty zajmujące się dystrybucją produktów leczniczych, prowadziły jednocześnie działalność w ramach aptek gminnych. Podobnie takie uregulowania uniemożliwiają inwestorom pochodzącym z państw członkowskich innych niż Republika Włoska, którzy prowadzą przedsiębiorstwa zajmujące się dystrybucją, nabycie udziałów w spółkach zajmujących się prowadzeniem aptek gminnych. Jednocześnie ETS zauważył, że regulacje te mają zastosowanie bez dyskryminacji ze względu na przynależność państwową i że ich celem jest zapewnienie zaopatrzenia ludności w produkty lecznicze należytej jakości. Jednocześnie ETS uznał, że dane państwo członkowskie może w ramach przysługującego mu uznania stwierdzić, że uprawnienia gmin do kontrolowania spółek zajmujących się zarządzaniem aptekami gminnymi nie są właściwe do zapobieżenia wywieraniu przez przedsiębiorstwa zajmujące się dystrybucją wpływu na zatrudnionych farmaceutów. Z tego powodu ETS uznał racje włoskie i stwierdził, że ze względu na ochronę zdrowia publicznego państwo członkowskie może uznać, że istnieje zagrożenie, iż przepisy ustawowe chroniące niezależność zawodową farmaceutów mogą być w praktyce naruszane lub obchodzone. Podobnie nie można nie definitywnie wykluczyć zagrożenia dla pewności i jakości zaopatrzenia ludności w produkty lecznicze za pomocą obowiązku zawarcia umowy ubezpieczeniowej, ponieważ taki środek niekoniecznie uniemożliwi danemu prowadzącemu aptekę wywieranie wpływu na zatrudnionych farmaceutów.