Zakazane mataczenie dostawcy i producenta

Artykuł 11 Dyrektywy Rady 85/374/EWG z 25 lipca 1985 r. w sprawie zbliżenia przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych państw członkowskich dotyczących odpowiedzialności za produkty wadliwe sprzeciwia się temu, by uregulowanie krajowe, które zezwala na zmianę strony pozwanej w toku postępowania sądowego prowadziło do wstąpienia - po upływie okresu przedawnienia - producenta (w rozumieniu art. 3 tej dyrektywy) w miejsce pozwanego w postępowaniu wszczętym w dopuszczalnym terminie.

Jednocześnie wykładni art. 3 ust. 3 Dyrektywy 85/374 należy dokonać w ten sposób, że gdy poszkodowany zastosowaniem rzekomo wadliwego produktu nie mógł racjonalnie zidentyfikować producenta przed podniesieniem roszczeń wobec dostawcy, to dostawcę należy uznać za producenta. Jest to możliwe przede wszystkim wtedy, kiedy przedsiębiorca ów nie poinformował poszkodowanego z własnej inicjatywy i w staranny sposób o tożsamości producenta lub swego dostawcy, a ocena w tym zakresie należy do sądu krajowego.

Brytyjska Izba Lordów dziś pełni jedynie rolę ciała opiniującego ustawy uchwalane przez Izbę Gmin (bez prawa weta ostatecznego), ponieważ w 2009 roku najwyższe funkcje sądowe zostały przeniesione do Sądu Najwyższego. Zdążyła jednak w ubiegłym roku - jako SN - złożyć wniosek do ETS o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym. Chodziło o ustalenie wykładni Dyrektywy 85/374/ EWG, zmienionej Dyrektywą 1999/34/WE w związku ze sporem OB, któremu zaaplikowano wadliwą szczepionkę, z Aventis Pasteur SA (APSA), spółką z siedzibą we Francji, która wyprodukowała ten lek. Problem powstał dlatego, że producent zmieniał nazwę wskutek połączenia spółek, powód zaś - niedoinformowany przez tę firmę - nie mógł tego uchwycić. Wszczął więc postępowanie przeciw ASPAD w przewidzianym zarówno przez prawo krajowe, jak i wspólnotowe dziesięcioletnim terminie. Następnie złożył wniosek o wstąpienie ASPA w miejsce pierwotnie oznaczonego producenta. Ta ostatnia przyznała wprawdzie, że jest producentem szczepionki, niemniej twierdziła, że powództwo przeciw niej jest nieskuteczne, ponieważ zostało wniesione po terminie przedawnienia.

Trybunał stwierdził, że bez uszczerbku dla ewentualnego zastosowania uprawnień z tytułu odpowiedzialności umownej lub pozaumownej, względnie szczególnego - jak w Anglii - systemu odpowiedzialności istniejącego w chwili ogłoszenia Dyrektywy 85/374, producent zostaje zwolniony z odpowiedzialności wynikającej z tej dyrektywy wraz z upływem dziesięciu lat od wprowadzenia do obrotu jego produktu, chyba że wcześniej zostało wszczęte postępowanie przeciwko niemu. Dlatego - co do zasady - przepis krajowy, zezwalający na zamianę pozwanego w trakcie postępowania sądowego nie może zostać zastosowany po upływie przedawnienia. W tym konkretnym przypadku jednak, art. 11 Dyrektywy 85/374 nie stoi na przeszkodzie uznaniu przez sąd, że w postępowaniu wszczętym w stosownym terminie przeciwko spółce zależnej, zgodnie z systemem odpowiedzialności przewidzianym w tej dyrektywie, spółka dominująca, będąca producentem w rozumieniu art. 3 ust. 1 tej dyrektywy może wstąpić w miejsce pozwanej wcześniej spółki zależnej. Co więcej, zdaniem Trybunału, złożenie przez OB pozwu w pierwotnym brzmieniu przerwało wobec niego bieg przedawnienia.

Dobromiła Niedzielska-Jakubczyk