Niedozwolone ograniczenia we wprowadzaniu produktów na rynek

Francja złamała zakaz wprowadzania ograniczeń dla importu z innych państw Unii. Uczyniła to, wprowadzając naruszający zasadę proporcjonalności system uprzednich zezwoleń dla substancji wykorzystywanych w produkcji żywności, a także dla środków spożywczych z innych państw Wspólnoty. Substancje te i produkty żywnościowe są bowiem legalnie produkowane lub sprzedawane w innych krajach UE.

Komisja Europejska monitowała kilkakrotnie Francję w sprawie sprzeczności jej dekretów z 1912 i 2001 r. z art. 28 traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską. Mówi on bowiem, że zakazane są między państwami członkowskimi ograniczenia ilościowe w wywozie oraz wszelkie środki o podobnym skutku. Tymczasem francuskie regulacje wprowadzają dwa systemy uprzedniego zezwolenia na wprowadzanie towarów na obszar Republiki. I choć zasadniczo nie jest to zabronione, to jednak wykorzystanie tego rodzaju instrumentów powinno mieć ograniczony zasięg i szczegółowe uzasadnienie naukowe. Francuski system uprzednich zezwoleń opiera się natomiast na ogólnym domniemaniu istnienia ryzyka. Jest więc nieproporcjonalny do ewentualnego zagrożenia. Poza tym dekrety (ani akty wykonawcze do nich) nie ustanawiają wystarczająco jasnych i łatwo dostępnych procedur pozwalających uzyskać zezwolenie na stosowanie tzw. środków pomocniczych w przetwarzaniu. Chodzi o substancje wykorzystywane w produkcji środków spożywczych. Zdaniem Komisji utrudnia to swobodny przepływ towarów. Łamie więc jedną z kardynalnych zasad UE. Francja replikowała, że dekret z 2001 roku przyjęła w zasadzie ze względu na brak mechanizmu zapewniającego wzajemne uznawanie norm. Zwróciła także Komisji uwagę na ryzyko, jakie przedstawia stosowanie środków pomocniczych w preparatach biobójczych lub odkażających.

Trybunał przypomniał, że o swobodnym przepływie żywności we Wspólnocie można mówić tylko wtedy, kiedy wymagania dotyczące bezpieczeństwa środków spożywczych nie różnią się znacząco między państwami członkowskimi. Wynika to z rozporządzenia nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z 28 stycznia 2002 r. ustanawiającego ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego. I choć nie są wykluczone tymczasowe środki zarządzania ryzykiem, konieczne do zapewnienia wysokiego poziomu ochrony zdrowia we Wspólnocie, to jednak powinny one być proporcjonalne i nie bardziej restrykcyjne w wypadku importu niż jest to konieczne. Tym bardziej że, zgodnie z rozporządzeniem, środek spożywczy uznawany jest w UE za niebezpieczny, jeżeli jest szkodliwy dla zdrowia lub nie nadaje się do spożycia przez ludzi. W razie zaś braku szczegółowych przepisów wspólnotowych, żywność uważana jest za bezpieczną, o ile jest zgodna ze szczegółowymi przepisami krajowego prawa żywnościowego państwa, na którego terytorium wprowadzana jest do obrotu. Dlatego TS uznał, że Francja uchybiła zobowiązaniom członka Wspólnoty. Jej system prawa utrudnia bowiem swobodny przepływ środków pomocniczych do produkcji żywności z innych państw członkowskich, w których są legalnie produkowane lub sprzedawane.