Sklepy internetowe już dziś powinny pomyśleć o zmianie regulaminów

Nowe prawo konsumenckie, którego część stanowić będą przepisy o obowiązkach informacyjnych nałożonych na przedsiębiorców, przybrało formę dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady nr 2011/83/UE z 25 października 2011 r. (Dz.Urz. UE L 304 z 22.11.2011, s. 64-88). Przewiduje ona konieczność transpozycji jej postanowień do prawa krajowego najpóźniej do 13 czerwca 2014 r. Oznacza to, że stosowne przepisy mogą wejść w życie również wcześniej. Co ważne, nowe obowiązki obejmować będą nie tylko sprzedaż poza lokalem przedsiębiorstwa czy drogą elektroniczną, lecz także inne przypadki handlu z osobami fizycznymi. Zakres zmian w prawach konsumenckich czyni koniecznym wcześniejsze przygotowanie się do nowych przepisów, w szczególności dostosowanie regulaminów, informacji oraz formularzy przekazywanych konsumentom.

W Polsce trwają obecnie prace nad ujednoliceniem oraz usystematyzowaniem rozrzuconych po kilku aktach prawnych przepisów prawa konsumenckiego, które mają zostać zebrane w jednej ustawie. Jej uchwalenia należy spodziewać się w pierwszych miesiącach 2014 roku, aby możliwe było jej wejście w życie w powyższym terminie.

Najważniejsze elementy

Zmiany wprowadzane przez dyrektywę można podzielić na kilka głównych kategorii:

1. Rozszerzenie katalogu informacji, których obowiązek przekazania konsumentowi spoczywać będzie na przedsiębiorcy zawierającym umowę poza lokalem przedsiębiorstwa lub na odległość;

2. Objęcie obowiązkiem informacyjnym również innych rodzajów sprzedaży konsumenckiej,

3. Wydłużenie okresów do odstąpienia od umowy przez konsumenta bez podania przyczyny;

4. Doprecyzowanie terminów wiążących przedsiębiorcę i konsumenta;

5. Ochrona konsumentów przed ukrytymi kosztami usług dodatkowych;

6. Nowe warunki składania zamówień elektronicznych.

Istotne jest również, że informacji wolno będzie udzielać nie tylko w formie pisemnej, lecz także na innym nośniku. Obecnie przedsiębiorca ma obowiązek pisemnego potwierdzenia warunków umownych w sytuacjach opisanych w punkcie 1.

Lista informacji przekazywanych konsumentom w pierwszej z przedstawionych sytuacji znacznie się wydłuży i obejmować będzie nawet 20 pozycji (w zależności od rodzaju towaru/usługi oraz warunków transakcji). Dodane zostaną np.:

wsposób, w jaki ma zostać obliczona cena towaru/usługi, jeśli nie będzie możliwe jej wcześniejsze, precyzyjne określenie,

wprzypomnienie o istnieniu prawnego obowiązku przedsiębiorcy zapewnienia zgodności towarów z umową,

wczas trwania umowy lub, jeżeli umowa zawarta jest na czas nieoznaczony albo ma być automatycznie przedłużana, warunki rozwiązania umowy.

Również dokonujący sprzedaży w siedzibie swojego przedsiębiorstwa obowiązani będą przekazać konsumentom - w jasny i zrozumiały sposób - podstawowe informacje na temat produktu lub usługi oraz samego przedsiębiorstwa. Obowiązek ten nie będzie dotyczył tych przypadków, gdy dane objęte informacją wynikają już z okoliczności danego przypadku (np. główne cechy towaru wynikają z jego rodzaju, dane identyfikujące przedsiębiorcę - z miejsca zakupu produktu itp.).

Niezwykle istotną zmianą jest wydłużenie okresu, w którym konsument uprawniony jest do odstąpienia bez podania przyczyny od umowy zawieranej na odległość lub poza lokalem przedsiębiorstwa (z obecnych 10 dni do 14 dni). Termin ten wydłuży się jeszcze bardziej, gdy przedsiębiorca uchybi swoim obowiązkom informacyjnym (do 12 miesięcy z obecnych trzech).

Nowe przepisy wskazują również wprost, że przedsiębiorca ma obowiązek dostarczyć konsumentowi towar najpóźniej w ciągu 30 dni. Jeśli sprzedawca uchybi temu terminowi, kupujący będzie zobowiązany wezwać go do dostarczenia produktu w dodatkowym terminie zakreślonym stosownie do okoliczności. Uchybienie zaś temu obowiązkowi dawać będzie możliwość natychmiastowego rozwiązania umowy przez drugą stronę.

Przewidziany został również 14-dniowy termin do dokonania zwrotu towaru przedsiębiorcy po odstąpieniu od umowy przez jego kontrahenta. Tyle samo czasu dostanie sprzedawca na zwrot uiszczonej na jego rzecz ceny i innych kosztów.

Koszty usług dodatkowych

Wprowadza się także zabezpieczenie przed obciążaniem konsumentów kosztami usług dodatkowych. Zanim konsument zostanie związany umową lub ofertą, przedsiębiorca będzie miał obowiązek uzyskać wyraźną zgodę konsumenta na każdą dodatkową płatność należną oprócz uzgodnionego wynagrodzenia za główne obowiązki umowne przedsiębiorcy. Jeżeli przedsiębiorca nie otrzyma takiej zgody i jednocześnie założy jej istnienie poprzez stosowanie domyślnych opcji, które konsument musi odrzucić w celu uniknięcia dodatkowej płatności, konsument będzie miał prawo do zwrotu tej płatności. Ma to zapobiec częstym praktykom uruchomiania usług dodatkowych (głównie telekomunikacyjnych i multimedialnych), jeśli konsument nie zaznaczy stosownej opcji na wzorze umownym.

Kolejną istotną zmianą jest nałożenie na przedsiębiorców prowadzących handel elektroniczny obowiązku dodatkowego oznaczenia przycisku lub funkcji prowadzących do złożenia zamówienia. Wymagane będzie, aby przycisk lub podobna funkcja została oznaczona w czytelny sposób jedynie z użyciem słów "zamówienie z obowiązkiem zapłaty" lub równoważnego jednoznacznego sformułowania informującego, że złożenie zamówienia pociąga za sobą obowiązek zapłaty na rzecz przedsiębiorcy. Naruszenie tego obowiązku skutkować będzie brakiem związania konsumenta umową lub zamówieniem.

Dodatkowo na stronach internetowych służących do prowadzenia handlu elektronicznego, najpóźniej na początku procesu składania zamówienia, będzie musiała znaleźć się informacja o tym, czy mają zastosowanie jakiekolwiek ograniczenia w dostarczeniu i jakie sposoby płatności są akceptowane.

Dyrektywa zakłada wiele wyjątków umożliwiających państwom członkowskim wyłączenie stosowania jej przepisów wobec umów zawieranych poza siedzibą przedsiębiorstwa lub na odległość, w większości pokrywają się one z istniejącymi już obecnie wyłączeniami.

Czas na przygotowanie

Stosowne przepisy krajowe wejdą w życie za kilka miesięcy, już teraz jednakże warto pomyśleć o przygotowaniu się na wynikające z nich zmiany. Aktualizacji podlegać będą bowiem nie tylko regulaminy sklepów internetowych, lecz także dostarczane konsumentom formularze odstąpienia od umowy (w zakresie zmiany terminu do odstąpienia) oraz informacje o produkcie lub usłudze i przedsiębiorstwie sprzedawcy. Co ważne, do wypełniania tego typu obowiązków przygotować się muszą także firmy handlujące w sposób tradycyjny (inny niż poza lokalem przedsiębiorstwa lub na odległość).

Niekiedy niezbędne będzie także dostosowanie wzorców umownych stosowanych najczęściej przez dostawców mediów oraz usług telekomunikacyjnych. Dotyczy to informacji o kosztach usług dodatkowych oraz obowiązku uzyskania wyraźnej zgody konsumenta na świadczenie takich usług. Innymi słowy, do ich rozpoczęcia niezbędne będzie zaznaczenie stosownej opcji w umowie.

Ponadto wszystkie sklepy internetowe będą musiały dodać wyraźną informację o odpłatności zamawianych świadczeń, a także o ewentualnych ograniczeniach w dostawie towarów i akceptowanych sposobach płatności.

Tak duża liczba zmian wprowadzanych w obrocie z konsumentami czyni niezbędnym już wcześniejsze przygotowanie stosownych dokumentów oraz procedur składania zamówień elektronicznych, aby przejście na nowe zasady odbyło się płynnie oraz bez szkody dla stron transakcji. W szczególności dla przedsiębiorców, którzy mogą ponosić negatywne skutki uchybienia nałożonym na nich obowiązkom informacyjnym.

@RY1@i02/2013/251/i02.2013.251.21500030a.803.jpg@RY2@

Michał Koralewski radca prawny, wspólnik w Kancelarii Radców Prawnych Legitus s.c. w Gdańsku

Michał Koralewski

radca prawny, wspólnik w Kancelarii Radców Prawnych Legitus s.c. w Gdańsku