Sądowa zmiana warunków umowy jest możliwa tylko wtedy, gdy strata przekracza zwykłe ryzyko kontraktowe
Prowadzę firmę zajmującą się prefabrykacją i dostawą rur dla r ó żnych gałęzi przemysłu. Na początku roku podpisałem z moim kontrahentem dwuletnią umowę na dostawę rur. Umowa nie zawiera jednak żadnych postanowień dotyczących waloryzacji wynagrodzenia. Ze względu na kryzys, inflację i wzrost cen materiał ó w nie osiągam żadnego zysku z tego kontraktu, a wręcz przynosi mi on straty. Czy istnieje jakakolwiek możliwość zmiany wysokości wynagrodzenia wynikającego z umowy, czy też muszę dotrwać do jej końca?
Najlepiej oczywiście byłoby, gdyby umowa zawierała klauzulę waloryzacyjną umożliwiającą automatyczny wzrost wynagrodzenia. Jeśli jej nie ma, to zawsze pozostaje możliwość żądania zmiany wynagrodzenia na drodze sądowej. Istnieją dwie potencjalne podstawy prawne: mała i duża klauzula rebus sic stantibus. Mała klauzula, uregulowana w art. 3581 par. 3 kodeksu cywilnego, odnosząca się wyłącznie do spadku wartości pieniądza, nie będzie miała zastosowania do sytuacji opisanej przez czytelnika. Nie może się bowiem powoływać na nią osoba będąca przedsiębiorcą, jeśli świadczenie pozostaje w związku z prowadzeniem przedsiębiorstwa. A wydaje się, że z taką właśnie sytuacją mamy do czynienia w opisanym stanie faktycznym. Pozostaje więc skorzystanie z dużej klauzuli rebus sic stantibus, która jest uregulowana w art. 3571 kodeksu cywilnego. Przepis ten umożliwia sądową zmianę wynagrodzenia wynikającego z umowy (a nawet jej rozwiązanie), jeżeli doszło do nadzwyczajnej zmiany stosunków, z którego to powodu spełnienie świadczenia byłoby związane z nadmiernymi trudnościami lub groziłoby jednej ze stron rażącą stratą, czego strony nie przewidywały przy zawarciu umowy. Wspomniana nadzwyczajna zmiana stosunków dotyczy zjawisk o charakterze powszechnym, przy czym muszą one mieć charakter wyjątkowy, niespotykany w normalnym toku spraw. Uznaje się, że taką nadzwyczajną zmianę stosunków może wywołać gwałtowna inflacja lub pozainflacyjny skokowy wzrost cen materiałów.
Gwałtowność i nadzwyczajność
Zmiana stosunków musi mieć charakter nadzwyczajny, co oznacza, że stopniowy, rozciągnięty w czasie wzrost cen nie będzie co do zasady wystarczającym uzasadnieniem. Dodatkowo ta nadzwyczajna zmiana stosunków musi powodować nadmierną trudność w spełnieniu świadczenia lub rażącą stratę, której rozmiar wykracza poza stratę objętą zwykłym ryzykiem gospodarczym. W orzecznictwie zwraca się uwagę, że chodzi tutaj o sytuację, gdy spełnienie świadczenia prowadziłoby do skutków niedających pogodzić się z zasadami sprawiedliwości.
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone.
Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A. Kup licencję.