Czy sąd może orzec wbrew opinii biegłego

Czytelnik, domagający się ustalenia swojej niezdolności do pracy, złożył apelację od wyroku sądu oddalającego jego odwołanie od decyzji organu rentowego. Czytelnik uważa, że chociaż z opinii lekarskiej wynika, że jest on zdolny do pracy, to z jego zeznań, a także z zeznań kilkunastu świadków, przy uwzględnieniu dokumentacji medycznej, należy wysnuć przeciwny wniosek.

- Czy sąd może na tej podstawie uwzględnić apelację - pyta pan Jarosław z Lublina.

Nie. Sąd w sprawie, do której rozstrzygnięcia wymagane są wiadomości specjalne, nie może wydać rozstrzygnięcia wbrew wnioskom wypływającym z opinii biegłego, uznanej za rzetelną i fachową.

Sąd nie może bowiem zastępować biegłego. Pogląd ten znajduje odzwierciedlenie w wielu orzeczeniach Sądu Najwyższego, m.in. w wyroku z 14 maja 2009 r., II UK 211/08, LEX nr 509035. Sąd nie może - wbrew opinii biegłych, dostarczających sądowi wiedzy specjalistycznej koniecznej do dokonania oceny stanu zdrowia osoby ubiegającej się o świadczenie rentowe, w tym rodzaju występujących schorzeń, stopnia ich zaawansowania i nasilenia związanych z nimi dolegliwości, stanowiących łącznie o zdolności do wykonywania zatrudnienia bądź braku takiej zdolności - oprzeć się na własnym przekonaniu, zasadach logicznego myślenia, doświadczenia życiowego i wiedzy powszechnej. Kryteria takie nie obejmują bowiem specjalistycznej wiedzy medycznej. Z tego względu również dowody z zeznań strony bądź przesłuchania świadków mogą mieć wyłącznie charakter uzupełniający - z jednej strony pomocny przy sporządzeniu opinii przez biegłego, a z drugiej pozwalający sądowi ocenić jej przydatność.

Sąd uprawniony jest natomiast do oceny opinii biegłego pod względem fachowości, rzetelności i logiczności. Może pomijać oczywiste pomyłki lub błędy rachunkowe. Sąd nie może jednak nie podzielać poglądów biegłego albo wprowadzać w ich miejsce własnych stwierdzeń. Jedyną możliwością podważenia opinii niekorzystnej dla ubezpieczonego jest zatem dopuszczenie dowodu z opinii innego biegłego, co może nastąpić również przed sądem odwoławczym, o ile apelujący należycie umotywuje taki wniosek - podważając fachowość lub rzetelność poprzedniej opinii.

Rafał Krawczyk

sędzia Sądu Okręgowego w Toruniu

Art. 278 ustawy z 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. nr 43, poz. 296 z późn. zm.).