W jaki sposób zakwestionować tytuł wykonawczy

Pracodawca czytelnika procesował się z nim o zapłatę odszkodowania. Czytelnik kwestionował to powództwo. Przed wydaniem wyroku spłacił jednak pracodawcę, o czym poinformował sąd. Sąd przeoczył ten fakt i wydał wyrok zasądzający, który się uprawomocnił.

- Czy w tej sytuacji mogę wnieść powództwo przeciwegzekucyjne oparte na zarzucie spełnienia świadczenia - pyta pan Jan z Wrocławia.

Tak. Takie prawo daje art. 840 par. 1 pkt 2 k.p.c. Zgodnie z tym przepisem dłużnik może w drodze powództwa żądać pozbawienia tytułu wykonawczego wykonalności, m.in. w przypadku gdy podnosi spełnienie świadczenia, jeżeli zarzut ten nie był przedmiotem rozpoznania w sprawie.

W opinii Sądu Najwyższego przepis ten pozwala na wniesienie przez dłużnika powództwa przeciwegzekucyjnego, w sytuacji gdy zarzut spełnienia świadczenia został zgłoszony w trakcie postępowania rozpoznawczego przez pozwanego (dłużnika), ale pozostał nierozpoznany przez sąd (por. uchwała SN z 21 lipca 2010 r., III CZP 47/10, Biul. SN 2010/7/7). Odnosi się to do dwóch sytuacji, to jest kiedy sąd nie rozpoznał zgłoszonego przez pozwanego zarzutu na skutek przeoczenia lub gdy ocenił, że jego rozpoznanie jest niedopuszczalne z przyczyny zbyt późnego zgłoszenia, czyli z powodu tzw. prekluzji procesowej (por. np. art. 207 par. 3, art. 493 par. 1, art. 503 par. 1 i art. 505⁵ par. 1 k.p.c.).

Uznaje się bowiem, że spełnienie zasądzonego świadczenia przed zamknięciem rozprawy jest na tyle istotnym zdarzeniem, powodującym wygaśnięcie zobowiązania, że może stanowić podstawę powództwa opozycyjnego, w sytuacji gdy dłużnik zgłosił taki zarzut w postępowaniu rozpoznawczym, ale zarzut ten nie został przez sąd z jakichkolwiek przyczyn rozpatrzony.

Odnosi się to odpowiednio również do wypadków, gdy rozpoznanie sprawy następuje na posiedzeniu niejawnym, np. przez wydanie nakazu zapłaty Jeżeli dłużnik w tym postępowaniu zgłosił zarzut spełnienia świadczenia np. w sprzeciwie od wydanego nakazu zapłaty, lecz zarzut ten nie został rozpoznany przez sąd, to może on stanowić następnie podstawę powództwa opozycyjnego.

Rafał Krawczyk

sędzia Sądu Okręgowego w Toruniu

Art. 840 par. 1 pkt 2 ustawy z 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. nr 43, poz. 296 z późn. zm.).