W jakim przypadku sąd uwzględni wniosek o ustanowienie pełnomocnika

W sprawie o zapłatę zaległego wynagrodzenia pracownik domaga się ustanowienia dla siebie adwokata z urzędu. Pracownik prawidłowo wypełnił formularz pozwu, który wniósł w postępowaniu uproszczonym, zgłosił wszystkie możliwe wnioski dowodowe i bierze aktywny udział w sprawie.

- Czy w takiej sytuacji sąd musi uwzględnić wniosek o ustanowienie adwokata - pyta pan Robert z Zielonej Góry.

Nie. Pracownik sam może właściwie reprezentować swoje interesy, w związku z czym przyznanie mu pełnomocnika z urzędu jest w tej sytuacji wątpliwe.

Poza niemożnością poniesienia kosztów wynagrodzenia pełnomocnika, okolicznością uzasadniającą przyznanie pełnomocnika z urzędu jest potrzeba jego ustanowienia. Oceny potrzeby ustanowienia pełnomocnika z urzędu dokonuje sąd rozpoznający wniosek.

Potrzebę ustanowienia takiego pełnomocnika determinują dwie przesłanki. Pierwszą z nich jest nieporadność strony. Oceny celowości ustanowienia adwokata z tej przyczyny sąd może dokonać uwzględniając sposób, w jaki pracownik prowadzi proces, czego wyrazem może być jego aktywność na rozprawach, prawidłowość sporządzania pism procesowych i usuwania na żądanie sądu ich braków formalnych, składanie wniosków dowodowych, dochowywanie terminów procesowych.

Takie działania strony, które prowadzą do naruszania jej własnych interesów, bądź wywoływania przez własne działania negatywnych dla siebie skutków procesowych z reguły będą świadczyły o potrzebie ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Jednak nawet rozpoznanie u wnioskodawcy choroby psychicznej o niewielkim nasileniu lub upośledzenia umysłowego nie jest samo w sobie przesłanką obligującą sąd do uwzględnienia wniosku o ustanowienie adwokata z urzędu (por. wyroki Sądu Najwyższego z 16 grudnia 1997 r., II UKN 404/97, OSNP 1998/ 21/641 oraz z 6 listopada 1996 r., II UKN 7/96, OSNP 1997/11/200).

Drugą przesłanką świadczącą o potrzebie ustanowienia adwokata lub radcy prawnego jest skomplikowany charakter sprawy - zarówno pod względem prawnym, jak i faktycznym.

Rafał Krawczyk

sędzia Sądu Okręgowego w Toruniu

Art. 117 par. 5 ustawy z 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. nr 43, poz. 296 z późn. zm.).