W jakich sytuacjach można zostać wpisanym do rejestru długów

Czy do rejestru dłużników mogę zgłosić sąsiada

@RY1@i02/2012/250/i02.2012.250.183001100.813.jpg@RY2@

Prawo złożenia wniosku o wpisanie na listę dłużników mają także osoby fizyczne. Przekazanie informacji o dłużnikach w celu ich ujawnienia jest możliwe dopiero po wcześniejszym zawarciu umowy o udostępnianie informacji gospodarczych z Biurem Informacji Gospodarczej. Umowę taką trzeba sporządzić na piśmie pod rygorem nieważności. Wierzyciel może przekazać do biura informacje gospodarcze o zobowiązaniu dłużnika (tj. osoby fizycznej zobowiązanej względem niego w związku z wykonywaną działalnością gospodarczą lub stosunkiem prawnym), gdy zostały łącznie spełnione trzy warunki. Wierzytelność musi najpierw zostać stwierdzona tytułem wykonawczym. Jest to dokument sądowy nakazujący spłatę zobowiązań, opatrzony klauzulą wykonalności. Poza tym musi upłynąć co najmniej 14 dni od wysłania przez wierzyciela listem poleconym albo doręczenia dłużnikowi do rąk własnych, na adres do doręczeń wskazany przez dłużnika, pisma zawierającego ostrzeżenie o zamiarze przekazania danych do biura z podaniem firmy i adresu siedziby tego biura. Jeżeli dłużnik nie wskazał takiego adresu, pismo musi zostać wysłane na adres miejsca zamieszkania, siedziby lub miejsca wykonywania działalności gospodarczej. Ponadto wierzyciel musi przekazać do biura informację określającą dane organu orzekającego, datę wydania i sygnaturę tytułu wykonawczego stwierdzającego to zobowiązanie.

Podstawa prawna

Art. 16 ustawy z 9 kwietnia 2010 r. o udostępnianiu informacji gospodarczych i wymianie danych gospodarczych (Dz.U. z 2010 r. nr 81, poz. 530 z późn. zm.).

Czy mogę wystąpić z wnioskiem o wykreślenie

@RY1@i02/2012/250/i02.2012.250.183001100.814.jpg@RY2@

Biuro usuwa informacje gospodarcze także na podstawie uzasadnionej informacji o wygaśnięciu zobowiązania, jeżeli dane dotyczą dłużnika będącego konsumentem. Niezależnie od tego, z wnioskiem o wykreślenie z BIG niezwłocznie powinien wystąpić wierzyciel. Ma on obowiązek uczynić to, gdy dłużnik uregulował już zobowiązanie albo też został wpisany do rejestru bezzasadnie (np. niezapłacona kwota jest niższa, niż wymagają tego przepisy, zadłużenie jest wymagalne krócej niż 60 dni, w momencie wpisywania dana osoba nie była w ogóle zadłużona). Aktualizacja informacji gospodarczej w BIG powinna zostać dokonana najpóźniej w ciągu 14 dni od uzyskania informacji o częściowym lub całkowitym wykonaniu zobowiązania albo o jego wygaśnięciu, bądź od powzięcia wiarygodnej informacji o tym, że przekazane do biura dane o zadłużeniu nie są prawdziwe.

Do wystąpienia do BIG może zmusić wierzyciela również dłużnik. Na jego wniosek wierzyciel powinien uzupełnić przesłane wcześniej informacje albo je uaktualnić, sprostować lub usunąć. Na taki wniosek dłużnika wierzyciel, który przekazał informacje gospodarcze do biura, musi poinformować podmiot, który otrzymał informacje gospodarcze od biura (np. bank, który ma udzielić kredytu dłużnikowi), o uzupełnieniu, uaktualnieniu, sprostowaniu lub usunięciu danych dłużnika. Gdy wierzyciel wystąpi z wnioskiem o wykreślenie informacji gospodarczej, biuro musi ją usunąć w ciągu 7 dni. Biuro usuwa też dane przekazane przez wierzyciela, z którym wygasła albo została rozwiązana umowa o udostępnienie informacji gospodarczych. Biuro z urzędu usuwa dane również w sytuacji powzięcia uzasadnionej informacji o nieistnieniu zobowiązania, na podstawie uzasadnionej informacji o wygaśnięciu zobowiązania, jeżeli dane dotyczą dłużnika będącego konsumentem i po upływie 3 lat od ich ostatniej aktualizacji, nie później niż po upływie 10 lat od dnia ich przekazania.

Podstawa prawna

Art. 29-31 ustawy z 9 kwietnia 2010 r. o udostępnianiu informacji gospodarczych i wymianie danych gospodarczych (Dz.U. z 2010 r. nr 81, poz. 530 z późn. zm.).

Czy mogę szybciej złożyć wniosek o wpisanie dłużnika

@RY1@i02/2012/250/i02.2012.250.183001100.815.jpg@RY2@

Aby wpis do rejestru dłużników był możliwy, to w przypadku konsumentów łączna kwota wymagalnych zobowiązań dłużnika wobec wierzyciela musi wynosić co najmniej 200 zł. Dodatkowo muszą być one wymagalne od co najmniej 60 dni. Warunki te muszą być spełnione łącznie. Wyższy limit zadłużenia występuje w przypadku podmiotów niebędących konsumentami, czyli najczęściej przedsiębiorców. Ich zobowiązanie musi powstać w związku z określonym stosunkiem prawnym, w szczególności z tytułu umowy związanej z wykonywaniem działalności. Łączna kwota wymagalnych zobowiązań dłużnika niebędącego konsumentem wobec wierzyciela musi wynosić co najmniej 500 zł oraz musi być wymagalna od co najmniej 60 dni. Za dłużników niebędących konsumentami ustawa uznaje osoby fizyczne wykonujące działalność gospodarczą, zobowiązane względem wierzyciela w związku z wykonywaną działalnością, i osoby prawne lub jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej zobowiązane w związku z wykonywaną działalnością lub stosunkiem prawnym. W każdym z powyższych przypadków warunkiem wpisania na listę dłużników jest upływ co najmniej miesiąca od wysłania przez wierzyciela listem poleconym albo doręczenia dłużnikowi wezwania do zapłaty, zawierającego ostrzeżenie o zamiarze przekazania danych do biura, z podaniem firmy i adresu siedziby tego biura.

Podstawa prawna

Art. 14 i 15 ustawy z 9 kwietnia 2010 r. o udostępnianiu informacji gospodarczych i wymianie danych gospodarczych (Dz.U. z 2010 r. nr 81, poz. 530 z późn. zm.).

Czy za niewykreślenie informacji grozi kara

@RY1@i02/2012/250/i02.2012.250.183001100.816.jpg@RY2@

Każdy wierzyciel w przypadku całkowitego wykonania zobowiązania albo jego wygaśnięcia musi najpóźniej w terminie 14 dni zażądać aktualizacji informacji od biura, któremu przekazał dane o zobowiązaniu. W przeciwnym razie popełnia przestępstwo, za które grozi grzywna do 30 tys. zł. Taka sama kara grozi za niezaktualizowanie danych w BIG w razie stwierdzenia faktu nieistnienia zobowiązania czy przekazywanie do biura nieprawdziwej informacji. Na grzywnę naraża się też wierzyciel, który w przypadku trwałego zaprzestania wykonywania działalności gospodarczej nie rozwiązuje umowy z biurem w terminie 14 dni od dnia tego zaprzestania.

W myśl ustawy wierzycielem jest przede wszystkim osoba fizyczna, której wierzytelność została stwierdzona tytułem wykonawczym, osoba fizyczna wykonująca działalność gospodarczą, osoba prawna lub jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, której w związku z wykonywaną działalnością lub stosunkiem prawnym przysługuje wierzytelność.

Podstawa prawna

Art. 47-49 ustawy z 9 kwietnia 2010 r. o udostępnianiu informacji gospodarczych i wymianie danych gospodarczych (Dz.U. z 2010 r. nr 81, poz. 530 z późn. zm.).

Czy urząd może odmówić udostępnienia danych

@RY1@i02/2012/250/i02.2012.250.183001100.817.jpg@RY2@

Udostępnienie danych osobowych dłużnika może być w takich sytuacjach obowiązkiem urzędu. Zgodnie z procedurą cywilną pierwsze pismo procesowe wnoszone w danej sprawie (a zatem także pozew) powinno zawierać oznaczenie miejsca zamieszkania stron (uczestników) i ewentualnie przedstawicieli ustawowych lub pełnomocników. Jeżeli jednak adres pozwanego nie jest znany wnoszącemu pismo, obowiązujące przepisy przyznają mu uprawnienie do jego uzyskania. Art. 44h ust. 2 pkt 1 ustawy z 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. z 2006 r. nr 139, poz. 993 z późn. zm.) przewiduje, że dane ze zbiorów meldunkowych, zbioru PESEL oraz ewidencji wydanych i unieważnionych dowodów osobistych udostępnia się osobom, które wykażą w tym interes prawny. W przypadku powoływania się na interes prawny wnioskodawca jest zobowiązany wskazać przepis prawa materialnego, na podstawie którego jest uprawniony do żądania udostępnienia danych osobowych innej osoby lub załączyć dokumenty potwierdzające ten interes. Należy jednak podkreślić, że interes prawny w uzyskaniu danych osobowych w rozumieniu ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych wynika już z samego faktu istnienia wierzytelności wnioskodawcy, która może być zrealizowana dopiero po ustaleniu danych dłużnika (patrz odpowiedź Ministerstwa Sprawiedliwości z 4 listopada 2010 r. na interpelację poselską nr 19086).

Podstawa prawna

Art. 126 par. 2 ustawy z 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego.

Art. 44h ust. 2 pkt 1 ustawy z 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. z 2006 r. nr 139, poz. 993 z późn. zm.).

Czy mogę sprawdzić listę dłużników

@RY1@i02/2012/250/i02.2012.250.183001100.818.jpg@RY2@

Każdy ma prawo dostępu do dotyczących go informacji gospodarczych przechowywanych przez biuro informacji gospodarczej. Dostęp do takich informacji dotyczących dłużników będących konsumentami jest bezpłatny, jeżeli następuje nie częściej niż raz na 6 miesięcy. W pozostałych przypadkach dostęp podlega opłacie nie wyższej niż 0,5 proc. minimalnego wynagrodzenia za pracę ustalonego na podstawie przepisów ustawy z 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę (Dz.U. z 2002 r. nr 200, poz. 1679 z późn. zm.). W 2012 r. maksymalna opłata wynosi 75 zł, w 2013 r. 80 zł. Aby sprawdzić informacje na swój temat w BIG, należy złożyć wniosek o udostępnienie raportu.

Podstawa prawna

Art. 23 ustawy z 9 kwietnia 2010 r. o udostępnianiu informacji gospodarczych i wymianie danych gospodarczych (Dz.U. z 2010 r. nr 81, poz. 530 z późn. zm.).

Adam Makosz

adam.makosz@infor.pl