Czy trzeba wykazać wszystkie transakcje

Czytelnik od niedawna prowadzi działalność gospodarczą polegającą na sprzedaży urządzeń kserograficznych. W ostatnim czasie otrzymał wezwanie od organizacji zbiorowego zarządzania prawami autorskimi zobowiązujące go do przedstawienia informacji o zawartych umowach sprzedaży. Zastanawia się, czy w odpowiedzi musi również wskazywać transakcje przeprowadzone z osobami fizycznymi.

Tak. Producenci oraz importerzy kserokopiarek i podobnych urządzeń obowiązani są udzielić organizacji zbiorowego zarządzania informacji o wszystkich umowach sprzedaży. Obowiązek ten spoczywa na nich niezależnie od tego, czy sprzedali sprzęt osobom fizycznym czy hurtownikom.

Ochrona praw

Prawo autorskie nakłada m.in. na producentów i importerów kserokopiarek, skanerów i innych podobnych urządzeń reprograficznych, umożliwiających pozyskiwanie kopii całości lub części egzemplarza opublikowanego utworu, obowiązek wnoszenia na rzecz organizacji zbiorowego zarządzania, działającym na rzecz twórców, artystów wykonawców, producentów fonogramów i wideogramów oraz wydawców, opłat w wysokości nieprzekraczającej 3 proc. kwoty należnej z tytułu sprzedaży tych urządzeń.

Podobne obowiązki ciążą również na producentach magnetofonów czy magnetowidów i innych podobnych urządzeń. Samo wskazanie przedmiotów objętych tą opłatą oraz jej wysokość precyzuje rozporządzenie w sprawie określenia kategorii urządzeń i nośników służących do utrwalania utworów oraz opłat od tych urządzeń i nośników z tytułu ich sprzedaży przez producentów i importerów.

Wysokość opłaty przysługującej od zobowiązanego jest zaś ustalana na podstawie informacji trafiających do organizacji zbiorowego zarządzania. Zgodnie bowiem z art. 105 ust. 2 prawa autorskiego w zakresie swojej działalności organizacje zbiorowego zarządzania mogą domagać się udzielenia informacji oraz udostępnienia dokumentów niezbędnych do określenia wysokości dochodzonych przez nią wynagrodzeń i opłat.

Takie uregulowania mają w założeniu rekompensować twórcom i wydawcom straty wynikające z powszechnego w obecnie kopiowania utworów chronionych prawem autorskim, dozwolonego w celach osobistych.

W doktrynie podkreśla się, że cel ten jest realizowany przez nabywców urządzeń, gdyż w cenie takiego urządzenia reprograficznego zawarta jest także opłata, naliczona z mocy prawa producentowi lub importerowi urządzenia.

Problemy praktyczne wzbudziła jednak ostatnio kwestia, czy obowiązek przekazywania stosownych informacji organizacjom zarządzania o dokonywanych transakcjach sprzedaży ciąży również na przedsiębiorcach niesprzedających urządzeń bezpośrednio podmiotom, które miałyby korzystać z kopiowania dla celów osobistych, a więc np. konsumentom.

Obowiązek informacji

Rozstrzygając te wątpliwości, Sąd Najwyższy w uchwale z 26 października 2011 r. (III CZP 61/11, www.sn.pl) mimo pewnej rozbieżności pomiędzy ustawodawstwem krajowym a dyrektywą nr 2001/29/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 22 maja 2001 r. w sprawie harmonizacji niektórych aspektów praw autorskich i pokrewnych w społeczeństwie informacyjnym (Dz.Urz. UE L 167 z 22 czerwca 2001 r., s. 10) stanął na stanowisku, że zobowiązany do ponoszenia omawianej opłaty jest producent lub importer urządzeń reprograficznych bez względu na to, komu urządzenia te następnie sprzedaje.

Równocześnie wskazał, że to na nim w stosunku do wszystkich umów sprzedaży takich urządzeń ciąży obowiązek udzielenia informacji właściwej organizacji zbiorowego zarządzania prawami autorskimi. Obowiązek ten dotyczy również udostępnienia dokumentów o tych umowach. Wszystko po to, aby można było określić, czy i w jakiej wysokości należą się opłaty reprograficzne.

Należy również pamiętać, że w ostatnim czasie za zgodne z konstytucją Trybunał Konstytucyjny uznał także samo żądanie informacji o sprzedaży urządzeń reprograficznych przez organizacje zbiorowego zarządzania prawami autorskimi (wyrok P 18/09 z 11 października 2011 r.).

Łukasz Sobiech

lukasz.sobiech@infor.pl

Podstawa prawna

Art. 20 i 105 ustawy z 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (Dz.U. z 2006 r. nr 90, poz. 631 z późn. zm.).

Rozporządzenie ministra kultury z 2 czerwca 2003 r. w sprawie określenia kategorii urządzeń i nośników służących do utrwalania utworów oraz opłat od tych urządzeń i nośników z tytułu ich sprzedaży przez producentów i importerów (Dz.U. nr 105, poz. 991 z późn. zm.).