Darowizna dla jednego małżonka jest jego odrębnym majątkiem
Pani Maria K. trzy lata po ślubie otrzymała od rodziców w drodze darowizny gospodarstwo rolne. Umowa została zawarta przed notariuszem. Akt notarialny miał następującą treść: "Rodzice przenoszą na rzecz swojej córki Marii K. gospodarstwo rolne wraz z budynkami, a Maria K. na to przeniesienie wyraża zgodę i nabywa to z majątku odrębnego". W akcie notarialnym nie było wzmianki o przeniesieniu gospodarstwa rolnego także na męża pani Marii. Zaraz po ustanowieniu darowizny mąż zaczął znęcać się fizycznie i psychicznie nad swoją małżonką i jej rodzicami. Pani Maria wniosła pozew rozwodowy, a sąd orzekł rozwód z winy jej męża. Mąż z kolei wniósł sprawę o podział majątku. Żądał połowy gospodarstwa rolnego, które nasza czytelniczka otrzymała umową darowizny od swoich rodziców. Sędzia zaliczył gospodarstwo do majątku wspólnego. - Powiedział, że po ślubie powstaje wspólność majątkowa między małżonkami. Wiem o tym i dlatego gospodarstwo było odpisywane tylko dla mnie - pisze pani Maria. - Co mam teraz zrobić? - pyta.
Rodzice pani Marii w akcie notarialnym umowy darowizny wprost wskazali, że darują gospodarstwo rolne tylko swojej córce. Sąd na tej podstawie powinien zaliczyć darowiznę do jej majątku osobistego. Jeśli więc zaliczył ją do majątku wspólnego, postanowienie sądu należy zaskarżyć.
Jeżeli sąd w postanowieniu działowym zaliczył do dzielonej masy majątkowej składnik majątku jednego z uczestników, uczestnikowi przysługuje apelacja.
Zasadą jest, że przedmioty nabyte przez darowiznę należą do majątku osobistego, jeżeli darczyńca nie postanowił inaczej. Przedmiot darowizny wchodzi do majątku wspólnego wtedy, gdy oboje małżonkowie są stroną umowy darowizny dokonanej przez darczyńcę na ich rzecz na zasadach wspólności ustawowej, a także wtedy, gdy stroną umowy (obdarowanym) jest tylko jeden z małżonków, ale w umowie darczyńca zastrzegł, że przedmiot darowizny zostaje objęty wspólnością. W drugim przypadku nie jest wymagane przyjęcie darowizny przez drugiego z małżonków, który nie był stroną umowy.
Do ustalenia, że dany przedmiot majątkowy wszedł do majątku osobistego, wystarczające jest wykazanie, że został darowany na rzecz jednego z małżonków (to utarty pogląd w obowiązującej linii orzeczniczej). W takiej sytuacji drugi małżonek musi wykazać, że np. - jak w przypadku naszej czytelniczki - gospodarstwo rolne weszło jednak do majątku wspólnego, ponieważ wolą darczyńców było obdarowanie obojga małżonków.
Inaczej wygląda sprawa, jeżeli gospodarstwo rolne przekazywane jest na innej podstawie niż umowa darowizny, np. umową przekazania. Należy do majątku wspólnego, jeśli zostało przekazane następcy pozostającemu w ustawowej wspólności małżeńskiej na podstawie ustawy z 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz o innych świadczeniach dla rolników i członków ich rodzin.
Podobnie jest w sytuacji, jeśli zostało przekazane na podstawie ustawy z 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin.
@RY1@i02/2013/023/i02.2013.023.00700030h.804.jpg@RY2@
@RY1@i02/2013/023/i02.2013.023.00700030h.805.jpg@RY2@
shutterstock
PORADA EKSPERTA
@RY1@i02/2013/023/i02.2013.023.00700030h.806.jpg@RY2@
Maciej Obrębski, Celichowski Spółka Partnerska, Kancelaria Adwokatów i Radców Prawnych
Skoro w niniejszej sprawie sąd zaliczył gospodarstwo do majątku wspólnego, czytelniczka powinna wnieść apelację od wyroku sądu I instancji. Może to uczynić w terminie 14 dni od dnia doręczenia jej postanowienia wraz z uzasadnieniem. Podstawowym zarzutem będzie potraktowanie przez sąd przedmiotu darowizny jako składnika majątku wspólnego, a więc naruszenie przepisów kodeksu rodzinnego i opiekuńczego oraz kodeksu postępowania cywilnego. Wpis od apelacji jest stały i wynosi 1000 zł. Należy go uiścić przed wniesieniem tego środka zaskarżenia.
Od chwili ustania wspólności ustawowej do majątku, który był nią objęty, jak również do podziału tego majątku, stosuje się odpowiednio przepisy o wspólności majątku spadkowego i o dziale spadku. Tym samym przepisy dotyczące podziału majątku wspólnego są niestety rozproszone.
Sąd w postępowaniu o podział majątku wspólnego musi dokonać następujących zabiegów:
1) ustalić skład i wartość majątku wspólnego oraz jego podział między byłych małżonków;
2) ustalić roszczenia pomiędzy małżonkami podlegające rozliczeniu przy podziale majątku wspólnego powstałe w czasie trwania wspólności oraz po jej ustaniu;
3) ustalić nierówne udziały w majątku wspólnym;
4 ) ustalić ewentualnie nieważność umowy majątkowej małżeńskiej.
Co istotne, zgodnie z utrwalonym stanowiskiem orzecznictwa w sprawie o podział majątku wspólnego między byłymi małżonkami sąd z urzędu ustala skład i wartości majątku wspólnego byłych małżonków. Tym samym w sprawie czytelniczki sąd powinien sam zweryfikować, w jaki sposób nabyła ona gospodarstwo rolne. Jeśli ustaliłby, że nastąpiło to w drodze darowizny, to bezwzględnie winien zaliczyć je do majątku osobistego i wyłączyć z podziału.
Czytelniczka powinna jednak mieć na uwadze, iż na przedmiotowe gospodarstwo mogły być czynione nakłady z majątku wspólnego, co w takim przypadku będzie podlegać rozliczeniu. Stanie się tak nawet wtedy, gdy żadna ze stron o to nie wniesie, a sąd taką okoliczność ustali w trakcie postępowania.
Mariusz Mosiołek
Podstawa prawna
Art. 33 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz.U. 2012 r. poz. 788).
Postanowienie Sądu Okręgowego w Białymstoku z 18 marca 2010 r., II Ca 28/2010.
Uchwała 7 sędziów Sądu Najwyższego z 25 listopada 2005 r. (III CZP 59/05).
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone.
Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A. Kup licencję.
Wpisz adres e-mail wybranej osoby, a my wyślemy jej bezpłatny dostęp do tego artykułu