Sąd pracy może z urzędu uwzględnić roszczenie pracownika

W razie niezgodnego z prawem wypowiedzenia umowy o pracę podwładnemu przysługują dwa roszczenia: żądanie przywrócenia do pracy (gdy upłynął już okres wymówienia) albo zasądzenia odpowiedniej kwoty odszkodowania (art. 45 par. 1 kodeksu pracy; dalej: k.p.). Jeżeli pracownik dokonał wyboru jednego z przysługujących mu alternatywnie roszczeń, a to zgłoszone przez niego okaże się nieuzasadnione, sąd fakultatywnie uwzględnia inne roszczenie alternatywne. Tak stanowi art. 4771 kodeksu postępowania cywilnego (dalej: k.p.c.). Cytowana regulacja dotyczy zatem sytuacji, gdy powództwo pracownika jest co do zasady uzasadnione, a jedynie wskazane przez niego żądanie jest w danym przypadku bezpodstawne, bo np. jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Podkreślić należy, że sąd jedynie może, ale nie musi skorzystać z tego rozwiązania. Przy ocenie, czy w celu jego uwzględnienia konieczne jest powołanie się na powyższy przepis, najczęściej bierze się pod uwagę poziom wykształcenia pracownika (powoda), logikę jego wypowiedzi czy np. zdolność rozumienia przez niego pytań sądu. Jednocześnie wskazana wyżej regulacja adresowana jest do tych osób (powodów), którzy z różnych względów nie korzystają w danej sprawie z pomocy adwokata lub radcy prawnego. W przeciwnym wypadku to fachowy pełnomocnik powinien samodzielnie – stosownie do okoliczności – zmodyfikować żądanie pozwu w odpowiednim momencie procesu sądowego.