Przepisy pozwalające skarżyć nieprawidłowe doręczenie muszą być jednoznaczne

W kodeksie postępowania cywilnego należy sprecyzować, z jakiego środka prawnego powinna skorzystać osoba, której doręczono wyrok sądowy na niewłaściwy adres. Z takim postulatem wystąpił rzecznik praw obywatelskich do ministra sprawiedliwości.

Wiele osób w skargach do RPO informuje, że dowiadują się o obowiązku zapłaty określonej sumy pieniężnej dopiero od komornika przy pierwszych czynnościach egzekucyjnych. Wszystko przez to, że w praktyce pisma sądowe są kierowane na nieaktualny lub nieprawdziwy adres pozwanych. Dochodzi więc do wydania i wykonania wyroku w sytuacji, gdy pozwany nie wiedział o toczącym się postępowaniu. Problem dotyczy przede wszystkim postępowań uproszczonych oraz wyroków zaocznych.

– Należy doprecyzować w przepisach zasady kwestionowania przez strony postępowania prawidłowości doręczenia pism sądowych, które gwarantowałyby stronom uruchomienie przed sądem odpowiedniej procedury – wskazuje Janusz Kochanowski.

Pisma należy doręczać osobie, która jest jego adresatem. Od tej reguły prawo przewiduje wyjątki. Jeżeli doręczający nie zastanie adresata w mieszkaniu, może doręczyć pismo sądowe dorosłemu domownikowi, a gdyby go nie było – administracji domu, dozorcy lub sołtysowi. Gdy nie ma takiej możliwości, pismo przesłane pocztą należy złożyć na poczcie, umieszczając awizo w drzwiach lub w skrzynce. Jeżeli adresat nie zgłosi się w ciągu siedmiu dni od awizowania, poczta sporządza powtórne zawiadomienie. Tym razem list można odebrać w terminie kolejnych siedmiu dni, licząc od dnia następnego po dniu sporządzenia awizo.

Niestety, takie doręczenie zastępcze rodzi poważne konsekwencje, gdy pisma były skierowane na niewłaściwe adresy. Rodzaj dostępnych (dla stron) środków prawnych zależy od tego, czy wyrok sądu jest prawomocny, a to z kolei zależy od prawidłowości jego doręczenia.

Skarga o wznowienie postępowania przysługuje od orzeczenia prawomocnego, czyli prawidłowo doręczonego, sprzeciw – od wyroku zaocznego, który nie jest jeszcze prawomocny, a wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia sprzeciwu, jeśli doręczenie orzeczenia nastąpiło na prawidłowy adres, a strona z usprawiedliwionych przyczyn nie mogła odebrać przesyłki – sygnalizuje problem RPO.

Jego zdaniem istnienie różnych środków prawnych w sytuacji nieprawidłowego doręczenia zastępczego powoduje przeniesienie w całości ryzyka na adresata tej przesyłki, który, niestety, musi się domyślać, z jakiego środka prawnego powinien skorzystać. Niewłaściwe doręczenie zastępcze nie może uniemożliwiać dostępu do sądu.