Cofnięcie pozwu podlega kontroli sądu

Cofnięcie pozwu przez powoda oznacza rezygnację z kontynuacji postępowania rozpoczętego wskutek jego wniesienia. Czynność ta dotyczyć może wszystkich zgłoszonych roszczeń (w pełnej wysokości) lub tylko ich części. W pierwszym przypadku skutkiem będzie umorzenie całego postępowania (art. 355 par. 1 k.p.c.), w drugim umorzenie tylko jego części i dalsze rozpatrywanie sprawy w pozostałym zakresie.

Powód może zrezygnować z dochodzenia roszczeń w trakcie całego postępowania. Możliwość ta istnieje od chwili wniesienia pozwu do czasu wydania wyroku. Natomiast w sytuacji cofnięcia pozwu już po wydaniu orzeczenia, ale jeszcze przed jego zaskarżeniem, konieczne jest uchylenie wydanego orzeczenia sądu I lub II instancji (art. 332 par. 2 k.p.c., art. 391 k.p.c.).

Osoba, która wniosła pozew, może go wycofać bez zgody pozwanego do chwili rozpoczęcia rozprawy. Po jej rozpoczęciu niezbędna jest już jego zgoda. Brak zgody powoduje, że dokonane cofnięcie pozwu jest bezskuteczne i postępowanie będzie toczyć się dalej. W sytuacji gdy pozwany wyrazi swoje zdanie na rozprawie sąd może wyznaczyć pozwanemu odpowiedni termin celem złożenia stosownego oświadczenia. Gdy cofnięcie pozwu dokonane będzie poza rozprawą, sąd zobowiązany jest zawiadomić o tym pozwanego, który w ciągu dwóch tygodni powinien ustosunkować się do cofnięcia pozwu (art. 203 par. 2 k.p.c.). Brak takiego oświadczenia uznane może być za wyrażenie zgody.

Sąd może uznać za niedopuszczalne cofnięcie pozwu tylko wtedy, gdy okoliczności sprawy wskazują, że czynność ta jest sprzeczna z prawem lub z zasadami współżycia społecznego albo zmierza do obejścia prawa (art. 203 par. 4 k.p.c.). W razie sprzeciwu sądu nie dochodzi do skutecznego cofnięcia pozwu, a wszelkie czynności, choćby podjęte poza sądem, dla uchylenia się od skutków takiego sprzeciwu są nieważne (wyrok z 30 października 1996 r. I PRN 97/96, OSNP 1997/10/164). W wyroku z 30 października 1996 r. Sąd Najwyższy (I PRN 97/96, OSNP 1997/10/164) wskazał, że pracownik nie mógłby zrzec się skutecznie wszelkich roszczeń ze stosunku pracy, gdyż co do niektórych roszczeń mogłaby być to czynność prawna sprzeczna z ustawą albo z zasadami współżycia społecznego. W zależności od tego, jakich roszczeń dotyczyłoby zrzeczenie, np. wynagrodzenia, odszkodowania związanego z zachorowaniem na chorobę zawodową. Ponadto sąd może uznać również cofnięcie pozwu za niedopuszczalne, gdyby czynność ta naruszała słuszny interes pracownika (art. 469 k.p.c.).