Wysokość strat do obowiązkowego udowodnienia przed sądem

Zgodnie ze znowelizowaną ustawą o swobodzie działalności gospodarczej przedsiębiorcy, który poniósł szkodę na skutek przeprowadzenia czynności kontrolnych z naruszeniem przepisów prawa dotyczących kontroli działalności gospodarczej, przysługuje odszkodowanie.

Przedsiębiorca zatem może ubiegać się o odszkodowanie w przypadku, gdy poniesie szkodę na skutek czynności niezgodnych z nowymi zasadami, czyli np. w sytuacji gdy:

● nie został zawiadomiony o zamiarze wszczęcia kontroli (z wyłączeniem szczególnych przypadków określonych w ustawie),

● czynności kontrolnych dokonano podczas jego nieobecności lub osoby przez niego upoważnionej,

● podjęto czynności kontrolne, gdy w zakładzie prowadzona już była inna kontrola,

● przekroczono określony w ustawie czas trwania kontroli lub jej zakres,

● czynności kontrolne wykonywano bez upoważnienia bądź z jego przekroczeniem.

Zgodnie z nowymi przepisami dochodzenie roszczeń przez przedsiębiorcę ma przebiegać według zasad i w trybie, które określono w odrębnych przepisach. Chodzi w tym przypadku o przepisy kodeksu cywilnego w zakresie odpowiedzialności za szkodę. Samo dochodzenie roszczeń będzie następowało na zasadach i w trybie określonym dla postępowania cywilnego. Przedsiębiorca będzie musiał w sądzie powszechnym udowodnić, że na skutek nieprawidłowej kontroli poniósł konkretne straty.

W praktyce przedsiębiorca może dochodzić odszkodowania nie tylko za rzeczywiście poniesioną stratę, ale również za utracone korzyści. Musi jednak wykazać, że przyczyną tych szkód było zawinione zachowanie (działalnie lub zaniechanie) kontrolującego niezgodne z przepisami prawa. Musi też udowodnić przed sądem związek przyczynowy między szkodą i przeprowadzoną kontrolą.

Udowodnienie jednak tych okoliczności w praktyce może być trudne. Jeżeli przykładowo dojdzie do przekroczenia zakresu kontroli, natomiast przedsiębiorca nie będzie w stanie wykazać rzeczywistego rozmiaru szkody, to nie będzie on mógł dochodzić skutecznie odszkodowania na podstawie ustawy o swobodzie działalności gospodarczej.

Trudności mogą pojawić się również przy określaniu rozmiarów utraconych przez przedsiębiorcę korzyści. Ten element szkody opiera się zawsze na hipotezach. Przedsiębiorca powinien dążyć do tego, żeby jego hipotezy były uzasadnione stanem rzeczy sprzed wyrządzenia szkody i zobiektywizowane przez odniesienie do sytuacji innych firm, których wadliwe działanie organów kontroli nie dotknęło.