W postępowaniu uproszczonym opłatę od apelacji liczy się od wartości przedmiotu zaskarżenia

Nowelizacja art. 28 jest konsekwencją dostosowania systemu prawa do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 16 grudnia 2008 r. (P 17/07), stwierdzającego niezgodność przepisu art. 18 ust. 2 w związku z art. 28 ustawy z 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych z art. 45 ust. 1 i art. 78, w związku z art. 31 ust. 3 konstytucji.

Zakres spraw objętych postępowaniem uproszczonym określa art. 505¹ k.p.c. Zgodnie z tym artykułem, przepisy działu VI stosuje się sprawach należących do właściwości sądów rejonowych, m.in. o roszczenia wynikające z umów, jeżeli wartość przedmiotu sporu nie przekracza 10 tys. zł. Chodzić więc może także o roszczenia z umowy o pracę.

Sąd okręgowy występujący do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym wskazał, że w postępowaniu w II instancji przyjęty sposób określania wysokości opłat od apelacji oznacza, że w postępowaniu zwykłym wysokość opłaty od apelacji zależy od wartości przedmiotu zaskarżenia (art. 13 w związku z art. 18 ust. 2 ustawy), czyli od wartości roszczenia rzeczywiście dochodzonego względnie zwalczanego przez stronę wnoszącą apelację, o tyle w postępowaniu uproszczonym ustawodawca przesądził, że zależy ona jedynie od wartości przedmiotu sporu (umowy).

Zdaniem sądu prowadzi to do sytuacji, w której podmioty dochodzące swych roszczeń w postępowaniu uproszczonym, zaskarżając w części rozstrzygnięcie sądu I instancji, zapłacą znacznie więcej niż strony postępowania zwykłego. Brak jest zatem uzasadnienia obciążania stron postępowania uproszczonego wyższą opłatą od apelacji niż strony postępowania zwykłego, skoro postępowanie to zostało przewidziane do rozpoznawania spraw o niewielkim stopniu skomplikowania, których wartość przedmiotu sporu z reguły nie jest znaczna.

TK zgodził się z poglądem sądu okręgowego i wskazał, że oderwanie kształtowania opłat od interesu podmiotu wnoszącego apelację, przy jednoczesnym zachowaniu jej powiązania z interesem podmiotu wnoszącego pozew (wartość przedmiotu sporu lub umowy), powoduje, że opłaty od apelacji w postępowaniu uproszczonym rosną progresywnie wraz ze wzrostem wartości przedmiotu sporu lub umowy, niezależnie od wartości żądania określonego w apelacji. Nie stwarza to barier ekonomicznych dostępu do sądu przy niskiej wartości przedmiotu zaskarżenia w apelacji, jeśli wartość przedmiotu sporu jest do 2 tys. zł, jednak wnoszący apelację w odniesieniu do takiej samej wartości zaskarżenia, jeśli wartość przedmiotu sporu lub umowy przekracza 7,5 tys. zł, napotka na istotne ograniczenie. Opłata w tym wypadku wyniesie 300 zł, czyli więcej niż w postępowaniu zwykłym.

Stosownie do nowego brzmienia art. 28 ustawy stawki opłaty od apelacji, podobnie jak od pozwu, w postępowaniu uproszonym mają charakter progresywny, ale liczone są od wartości przedmiotu zaskarżenia, a nie jak w I instancji od wartości przedmiotu sporu lub umowy. Wynoszą one:

● do 2 tys. zł - 30 zł,

● ponad 2 tys. zł do 5 tys. zł - 100 zł,

● ponad 5 tys. zł do 7,5 tys. zł - 250 zł,

● ponad 7,5 tys. zł - 300 zł.

Nowelizacja wchodzi w życie 16 grudnia. W myśl art. 2 noweli do apelacji wniesionych przed dniem wejścia w życie tej ustawy, stosuje się przepisy ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych w brzmieniu dotychczasowym.

Leszek Jaworski

Podstawa prawna

Ustawa z 24 września 2009 r. o zmianie ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz.U. nr 202, poz. 1552).