Jak dochodzić zapłaty roszczeń pieniężnych

Bardzo często wybór właściwego trybu dochodzenia roszczeń przesądza o tym, czy pieniądze zostaną nam zwrócone. Można skorzystać z postępowania nakazowego bądź upominawczego. Są to postępowania odrębne, a także przyspieszone w stosunku do postępowania zwykłego. W pierwszym postępowaniu sąd wydaje nakaz zapłaty tylko na podstawie wniosku powoda złożonego w pozwie. Inaczej jest w postępowaniu upominawczym. W tym trybie nie jest potrzebny dodatkowy wniosek. Sąd bada, czy uzasadnione jest wydanie nakazu zapłaty.

Zarówno postępowanie nakazowe, jak i upominawcze należy do właściwości sądów rejonowych i okręgowych, a rozpoznanie sprawy następuje na posiedzeniu niejawnym. Aby sąd wydał nakaz zapłaty w postępowaniu nakazowym, należy uprawdopodobnić okoliczności uzasadniające dochodzone roszczenie. Przepisy mówią tu między innymi o konieczności dołączenia do pisma procesowego dokumentu urzędowego lub zaakceptowanego przez dłużnika rachunku czy też wezwania dłużnika do zapłaty i pisemnego oświadczenia dłużnika o uznaniu długu. W postępowaniu upominawczym nie są wymagane szczególne dokumenty, które powinien przedstawić powód. Można zatem dołączyć do pozwu na poparcie swoich racji zarówno takie dokumenty, jakie są wymagane dla wydania nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym, jak również inne dokumenty, które zdaniem powoda stanowią dowód tego, że pozwany jest dłużnikiem. Sąd nie wydaje w tym trybie nakazu zapłaty, gdy roszczenie jest oczywiście bezzasadne, czy też budzi wątpliwości. Podobnie jeśli spełnienie świadczenia zależy od spełnienia świadczenia wzajemnego.

W przypadku postępowania nakazowego powód ponosi niższe koszty postępowania, gdyż opłata od pozwu wynosi 1/4 opłaty, jaką musiałby wnieść w postępowaniu upominawczym, kiedy to 3/4 wpisu sąd zwraca dopiero po uprawomocnieniu się orzeczenia, co może trwać dość długo. Ponadto w postępowaniu nakazowym to dłużnika, a nie wierzyciela obciąża obowiązek wniesienia opłaty od zarzutów w wysokości 3/4 opłaty stosunkowej.

Wydany przez sąd nakaz zapłaty w obu postępowaniach musi się uprawomocnić, zanim stanie się tytułem wykonawczym umożliwiającym egzekucję komorniczą. Dłużnik może w ciągu 14 dni złożyć sprzeciw od nakazu zapłaty i wtedy zostaje on uchylony, a sąd wyznacza rozprawę. Korzystniejsze jest postępowanie nakazowe, ponieważ nawet w przypadku złożenia sprzeciwu wcześniej wydany nakaz stanowi tytuł zabezpieczenia. Polega to na tym, że kwota zasądzona nakazem wraz z odsetkami musi być zabezpieczona.

Nakaz zapłaty po uprawomocnieniu staje się tytułem egzekucyjnym. Wówczas sąd, który go wydał, nadaje mu z urzędu klauzulę wykonalności. Mając już tytuł wykonawczy, należy złożyć wniosek o egzekucję, stosownie do właściwości sądowi lub komornikowi.

ewelina.kaczmarczyk@infor.pl

Art. 481 - 505 ustawy z 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (t.j. Dz.U. z 1964 r. nr 43, poz. 296 z późn. zm.).