Prawo zapewnia bezpieczeństwo transakcji

Począwszy od grudnia 2000 r. praktyka leasingu podlega przepisom kodeksu cywilnego (art. 7091 - 70918), które określają główne prawa i obowiązki podmiotu korzystającego z tego instrumentu. W ten sposób prawo stoi na straży wysokiego bezpieczeństwa realizacji tego rodzaju transakcji.

Początkowy artykuł kodeksowej regulacji leasingu stanowi, że "przez umowę leasingu finansujący zobowiązuje się, w zakresie działalności swego przedsiębiorstwa, nabyć rzecz od oznaczonego zbywcy na warunkach określonych w tej umowie i oddać tę rzecz korzystającemu do używania albo używania i pobierania pożytków przez czas oznaczony, a korzystający zobowiązuje się zapłacić finansującemu, w uzgodnionych ratach, wynagrodzenie pieniężne, równe co najmniej cenie, lub wynagrodzeniu z tytułu nabycia rzeczy przez finansującego". Rzeczami, w rozumieniu przepisów kodeksu cywilnego są tylko przedmioty materialne (art. 45 KC). Przedmiot materialny, na gruncie kodeksu cywilnego jest pojęciem znacznie węższym niż dobro materialne wyodrębniane przez ekonomistów. Cechami rzeczy jest materialny charakter oraz wyodrębnienie z przyrody. Nie są więc rzeczami ciecze i gazy, kopaliny, a tym bardziej przedmioty niematerialne, takie jak energia, dobra intelektualne, dobra osobiste, pieniądze, papiery wartościowe, prawa majątkowe.

Jednak dla celów podatkowych rozszerzono definicję przedmiotu leasingu i samej umowy leasingu. Na gruncie przepisów podatkowych leasingu dotyczy też każda inna umowa, na mocy której jedna ze stron, zwana finansującym, oddaje do odpłatnego używania albo używania i pobierania pożytków na warunkach określonych w ustawie drugiej stronie, zwanej korzystającym, podlegające amortyzacji środki trwałe lub wartości niematerialne i prawne, a także grunty (art. 23a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych). Kodeks cywilny wyszczególnia natomiast w art. 70918 jako umowę leasingową tę, w której jedna strona zobowiązuje się oddać rzecz stanowiącą jej własność do używania albo do używania i pobierania pożytków drugiej stronie, a druga strona zobowiązuje się zapłacić właścicielowi rzeczy w umówionych ratach wynagrodzenie pieniężne, równe co najmniej wartości rzeczy w chwili zawarcia tej umowy, do której stosuje się odpowiednio przepisy o leasingu.

Szczegółowe zasady zaliczania przedmiotu leasingu do środków trwałych przedsiębiorstwa, a także zasady ujmowania należności i zobowiązań wynikających z umów leasingowych od strony rachunkowej wynikają z ustawy o rachunkowości. Polskie przepisy są zaś zastosowaniem międzynarodowego standardu rachunkowości nr 17. Przedmiot leasingu można zaliczyć do aktywów trwałych, pod warunkiem, że umowa przenosi własność tego przedmiotu na korzystającego, po zakończeniu okresu jej trwania. Ponadto cena powinna być wówczas niższa od wartości rynkowej z dnia nabycia. Okres, na jaki została zawarta umowa, powinna się pokrywać z przewidywanym okresem ekonomicznej użyteczności środka trwałego, przy czym nie może on być krótszy niż 75 proc. tego okresu. Prawo własności środka trwałego, po okresie trwania umowy, może być przeniesione na korzystającego.

Piotr Samoraj