Elektroniczny protokół zamiast tradycyjnego

Od 1 lipca 2010 r. obowiązują zmiany w kodeksie postępowania cywilnego dotyczące zasad utrwalania przebiegu posiedzenia. Dotyczą one zarówno spraw rozpoznawanych w procesie, jak i postępowaniu nieprocesowym. W konsekwencji np. w sprawach o rozwód czy stwierdzenie zasiedzenia zamiast tradycyjnych pisemnych protokołów rozprawy powinny zostać wprowadzone ich elektroniczne odpowiedniki, a więc rejestrujące dźwięk albo dźwięk i obraz.

Zgodnie ze znowelizowanym art. 157 kodeksu postępowania cywilnego, z przebiegu posiedzenia jawnego protokolant sporządza protokół. Utrwali przebieg posiedzenia za pomocą urządzenia rejestrującego dźwięk albo obraz i dźwięk. Oznacza to, że zasadą będzie prowadzenie elektronicznych protokołów. Zostanie ona ograniczona, jeżeli ze względów technicznych utrwalenie przebiegu posiedzenia za pomocą urządzenia rejestrującego dźwięk albo obraz i dźwięk nie będzie możliwe. W takim przypadku protokół będzie sporządzany wyłącznie pisemnie, pod kierunkiem przewodniczącego.

Pisemna wersja protokołu będzie zawierała oznaczenie sądu, miejsca i daty posiedzenia, nazwiska sędziów, protokolanta, prokuratora, stron, interwenientów, jak również obecnych na posiedzeniu przedstawicieli ustawowych i pełnomocników oraz oznaczenie sprawy i wzmianki co do jawności. Ponadto protokół sporządzony pisemnie powinien zawierać wymienienie zarządzeń i orzeczeń wydanych na posiedzeniu oraz stwierdzenie, czy zostały ogłoszone, a także czynności stron wpływające na rozstrzygnięcie sądu (ugoda, zrzeczenie się roszczenia, uznanie powództwa, cofnięcie, zmiana, rozszerzenie lub ograniczenie żądania pozwu) oraz inne czynności stron, które według szczególnych przepisów ustawy powinny być wciągnięte, wpisane, przyjęte, złożone, zgłoszone lub wniesione do protokołu.

Jeżeli sporządzenie odrębnej sentencji orzeczenia nie jest wymagane, wystarcza zamieszczenie w protokole treści samego rozstrzygnięcia. Dodatkowo powinny być w nim zwarte wnioski oraz twierdzenia stron, a także wyniki postępowania dowodowego oraz inne okoliczności istotne dla przebiegu posiedzenia. Równocześnie zamiast podania wniosków i twierdzeń można w protokole powołać się na pisma przygotowawcze.

Równocześnie jeżeli jest to niezbędne dla zapewnienia prawidłowego orzekania w sprawie, prezes sądu na wniosek przewodniczącego może zarządzić sporządzenie transkrypcji odpowiedniej części protokołu sporządzonego za pomocą urządzenia rejestrującego dźwięk albo obraz i dźwięk.

Konsekwencją wprowadzenia nowych przepisów przede wszystkim zapewnia lepsze podstawy do oceny zebranego materiału dowodowego i kontroli instancyjnej niż tradycyjny protokół. Przewodniczący w trakcie rozprawy będzie zwolniony z konieczności dyktowania treści protokołu, co przyczyni się do skrócenia czasu rozprawy.

Zmiany nie zostaną w każdym sądzie wprowadzone od razu. Na ich pełne wdrożenie potrzeba czasu. Należy przy tym pamiętać, że nie każdy sąd wyposażony jest w odpowiedni sprzęt czy jego odpowiednią ilość.

Niezbędne parametry techniczne, w tym rodzaje urządzeń i środków technicznych służących do sporządzania protokołów elektronicznych oraz sposób przeprowadzenia identyfikacji osób je sporządzających, a także przechowywania elektronicznych protokołów określi minister sprawiedliwości w rozporządzeniu. Określi ono również rodzaje urządzeń i środków technicznych służących do utrwalania dźwięku albo obrazu i dźwięku, sposób sporządzania zapisów dźwięku albo obrazu i dźwięku oraz sposób identyfikacji osób je sporządzających, jak również sposób udostępniania oraz przechowywania takich zapisów.

Łukasz Sobiech

Ustawa z 29 kwietnia 2010 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. nr 108, poz. 684).