Dzięki zapisowi o karze umownej można uniknąć procesów

@RY1@i02/2012/177/i02.2012.177.18300120c.802.jpg@RY2@

Zdzisław Patryk Galicki, radca prawny w kancelarii Bird & Bird

Kara umowna stanowi niejako odszkodowanie ustalone z góry, co eliminuje konieczność dochodzenia odszkodowania i ustalania jego wysokości przed sądem. Jest to najważniejsza korzyść. Warto dodać, że kara umowna może być zastrzeżona w każdej umowie, także w przedwstępnej. Zapis o karze umownej powinien dotyczyć wyłącznie zobowiązań niepieniężnych (np. oddania zamówionego dzieła). Objęcie karą umowną zobowiązań pieniężnych jest z reguły nieważne. Niedopuszczalne jest zatem żądanie kar umownych za nieterminowe płatności.

Trzeba pamiętać, aby precyzyjnie określić zobowiązania lub pojedynczy obowiązek, którego niewykonanie lub nienależyte wykonanie powoduje obowiązek zapłacenia kary. Nic nie stoi na przeszkodzie, aby ustanowić odrębne kary za niewykonanie i nienależyte wykonanie zobowiązania. Zapis o karze umownej może być dokonany w dowolnej formie. Jeżeli jednak umowa wymaga dla swej ważności formy szczególnej, to w takim przypadku do zastrzeżenia kary umownej konieczne jest zachowanie tejże formy. Także wysokość kary jest w zasadzie dowolna, choć nie powinna ona być źródłem wzbogacenia się poszkodowanego ani przewyższać świadczenia, którego wykonanie zabezpiecza. Karę umowną należy określić w pieniądzu, za pomocą konkretnej kwoty lub parametrów do jej określenia (np. procentu lub ułamka świadczenia głównego).

Obowiązek zapłaty kary umownej powstaje, jeśli za niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania odpowiedzialny jest dłużnik. W razie sporu wierzyciel musi udowodnić istnienie zobowiązania i jego niewykonanie lub nienależyte wykonanie, natomiast nie ma obowiązku dowodzenia powstania szkody i winy dłużnika. Jeżeli zobowiązanie zostało w znacznej części wykonane, dłużnik może żądać zmniejszenia kary umownej. Podobnie w przypadku, gdy jest ona rażąco wygórowana.

not. KT