Stowarzyszenie dla wspólnej działalności

Przepisy przewidują różne formy współdziałania, które mają prowadzić do realizacji założonego przez nas celu. Jeżeli działalność ma być zorganizowana i planowana jest na dłuższy czas, najlepiej utworzyć do tego osobę prawną, czyli samodzielną strukturę, która we własnym imieniu będzie wykonywać statutowe zadania. Takie rozwiązanie stwarza dodatkowe możliwości pozyskiwania pieniędzy i promocji naszej idei.

Prawo zna wiele tego typu podmiotów, a wybór należy podporządkować rodzajowi działalności. W przypadku czytelnika na pewno nie wchodzą w grę spółki, gdyż te nastawione są przede wszystkim na zysk. Powinien natomiast rozważyć założenie stowarzyszenia albo fundacji, ponieważ najlepiej nadają się do aktywności społecznej. Choć jednak łączy je wiele cech wspólnych, trzeba pamiętać, że siłą stowarzyszenia są ludzie, fundacja zaś opiera się na majątku przekazanym przez fundatora lub fundatorów. Inaczej mówiąc, stowarzyszenie to grupa ludzi skupionych wokół wspólnego celu, wspólnej idei, zainteresowań. Fundację, tak jak stowarzyszenie, tworzą ludzie, ale o jej powołaniu i o tym, czym będzie się zajmować, decyduje zwykle jedna lub kilka osób (fundator lub fundatorzy), które chcą osiągnąć jakiś ważny cel (np. podnieść poziom wykształcenia młodych osób w danej miejscowości lub rozwój ekonomiczny określonego obszaru) i na ten cel przekazują majątek. W sensie prawnym fundacja to właśnie ten majątek. Mogą to być np. pieniądze, ruchomości lub nieruchomości.

Do założenia stowarzyszenia nie jest potrzebny majątek, konieczne jest natomiast 15 osób posiadających obywatelstwo polskie. Przygotowują one statut, w którym powinny określić przede wszystkim zasady przystępowania do organizacji i wysokość składki członkowskiej (jest ona podstawowym źródłem dochodów). Następnie wybierają zarząd i komisję rewizyjną, która będzie kontrolować, czy przybliża on organizację do wskazanych celów. Działalność obu organów co roku jest zatwierdzana przez walne zgromadzenie wszystkich członków. Stowarzyszenie może zacząć działać po wpisaniu do Krajowego Rejestru Sądowego.

Konstrukcja fundacji jest inna. Fundator, którym może być jedna osoba lub kilka, niezależnie od pochodzenia i miejsca zamieszkania, określa w statucie sumę pieniędzy, którą przekazuje na realizację określonego celu (nie mniej niż 1000 zł). W akcie założycielskim powołuje zarząd, który prowadzi bieżącą działalność (podpisuje umowy, przyjmuje darowizny itp.) i czuwa nad prawidłowym wydatkowaniem środków. Może oddać tę funkcję doświadczonym menedżerom albo zasiąść w nim samemu. Zarząd ma także obowiązek przekazywać co roku właściwemu ministrowi merytoryczne sprawozdanie ze swojej działalności. Fundacja, podobnie jak stowarzyszenie, musi zostać obowiązkowo wpisana do KRS.

Dodatkowa różnica wynika z faktu, że o ile stowarzyszenie może funkcjonować tak długo, jak chcą tego członkowie, o tyle fundacja ulega likwidacji z chwilą, gdy został zrealizowany cel statutowy albo wyczerpały się środki przeznaczone na jej działalność.

@RY1@i02/2014/230/i02.2014.230.007000200.803.jpg@RY2@

SHUTTERSTOCK

Michał Kuc

 michal.kuc@infor.pl

Podstawa prawna

Art. 1-3, 9, 11, 20-23 ustawy z 7 kwietnia 1989 r. - Prawo o stowarzyszeniach (t.j. Dz.U. z 2001 r. nr 79, poz. 855 ze zm.). Art. 1-2, 5, 7, 13-15 ustawy z 6 kwietnia 1984 r. o fundacjach (t.j. Dz.U. z 1991 r. nr 46, poz. 203 ze zm.).

PORADA EKSPERTA

@RY1@i02/2014/230/i02.2014.230.007000200.804.jpg@RY2@

Katarzyna Król prawnik z kancelarii radcy prawnego Dobiesława Stefaniaka

Obowiązki podatkowe stowarzyszenia i fundacji zależą w dużej mierze od tego, czy prowadzą one działalność gospodarczą. Jeżeli tak, muszą wpisać się do rejestru przedsiębiorców KRS. Przy czym należy pamiętać, że działalność gospodarcza ma służyć realizacji celów statutowych, a uzyskane z niej środki nie mogą być przeznaczone do podziału między członków lub fundatorów.

W każdym przypadku podmioty te są objęte podatkiem dochodowym od osób prawnych (CIT). Ich dochód może podlegać jednak zwolnieniu, jeżeli przeznaczony jest na cele statutowe, do których należeć mogą: działalność naukowa, oświatowa, kulturalna, dotycząca kultury fizycznej i sportu, ochrony środowiska, dobroczynności, ochrony zdrowia i pomocy społecznej oraz kultu religijnego. Rozliczanie odbywa się na formularzu CIT-8, nawet jeżeli korzystają one z powyższego zwolnienia.

Jeżeli stowarzyszenie lub fundacja prowadzą działalność gospodarczą, muszą dodatkowo utrzymywać pełną księgowość. Podmioty te powinny też odrębnie ewidencjonować przychody i koszty z działalności statutowej i gospodarczej w celu odrębnego ustalenia wyniku finansowego dla każdej z tych działalności.