Firma nie wywiązała się z umowy, więc zwróci podwojony zadatek

Tak. Z art. 394 par. 1 k.c. wynika, że w braku odmiennego zastrzeżenia umownego lub zwyczaju, w razie niewykonania umowy przez jedną ze stron, druga może od umowy odstąpić i - gdy sama zadatek dała - żądać sumy dwukrotnie wyższej.

W powyższej sprawie strony nie uregulowały skutków wręczonego zadatku inaczej. Zatem w sprawie ma zastosowanie art. 394 par. 1 k.c.

Odnośnie do kwestionowania faktu wypłacenia zadatku należy wskazać, że z orzecznictwa wynika, że nie jest zadatkiem świadczenie wielkością odpowiadające niemal wartości przedmiotu umowy. Zadatek ustalony w nadmiernej wysokości stanowi przejaw obejścia prawa i z tego względu jest nieważny. Wartość wręczonych przy zawieraniu umowy pieniędzy ma wpływ na kwalifikację tej czynności. Przedmiot zadatku jest utożsamiany tylko z pewną częścią świadczenia i stanowi zazwyczaj stosunkowo nieznaczny jego ułamek. Artykuł 394 k.c. nie może znajdować zastosowania, gdy przy zawieraniu umowy wręczane są rzeczy lub pieniądze, których wartość jest zbliżona do wartości umówionego świadczenia, równa jej albo nawet ją przekracza. Tak orzekł Sąd Apelacyjny w Katowicach w wyroku z 19 kwietnia 2013 r. (sygn. akt I ACa 161/13).

Z innej strony, co do zasady, przyjęcie kwoty w znacznej wysokości nie jest okolicznością, która sama przez się upoważnia do uznania, że jest to zaliczka na poczet należnego wynagrodzenia, a nie zadatek, wywołujący skutki przewidziane w art. 394 par. 1 k.c. (tak orzekł Sąd Najwyższy w wyroku z 22 kwietnia 2004 r., sygn. akt II CK 172/03 i 13 lutego 2002 r., sygn. akt IV CKN 672/00). W ramach swobody kontraktowania (art. 353¹ k.c.) dopuszczalne jest zastrzeżenie zadatku o wartości przekraczającej połowę całego świadczenia (wyrok SN z 21 maja 2005 r., sygn. akt V CK 577/04).

Nie pozostają bez znaczenia dla przyjęcia, że wpłacona kwota była zadatkiem, okoliczności sprawy. Tak wysoką jego kwotę zapewne zaproponowała spółka X. Miało to jej zapewnić realizację zamówienia. W przeciwnym razie mogłaby mieć ona problem ze zbytem mebli wykonanych pod wymiar.

Należy przy tym zauważyć, że zadatek dyscyplinuje obie strony umowy do jej wykonania, natomiast zwykła zaliczka przynosi jednostronną korzyść sprzedawcy i w istocie jest formą bezpłatnego kredytowania sprzedawcy przez kupującego.

Traktowanie zadatku w znacznej wysokości jako zwykłej zaliczki prowadziłoby nie tylko do utraty dyscyplinującej funkcji takiego zadatku, ale także dawałoby nieuzasadnioną jednostronną korzyść przyjmującemu zadatek, a w sytuacji gdy kredyt jest drogi, stanowiłoby dla niego wręcz zachętę do zwlekania z wykonaniem umowy.

Tak uznał Sąd Apelacyjny w Łodzi w wyroku z 24 stycznia 2014 r. (sygn. akt I ACa 933/13).

@RY1@i02/2014/169/i02.2014.169.215000600.802.jpg@RY2@

Leszek Jaworski prawnik

Leszek Jaworski

 prawnik

Podstawa prawna

Art. 394 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 121).