Ankiety nie naruszają dóbr osobistych

Nie, ponieważ dobra osobiste mogą być naruszone przez działanie bezprawne (wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z 7 listopada 2013 r., sygn. akt III APa 14/13, LEX nr 1394152). W tym przypadku możliwość zbierania ankiet od studentów wynika z art. 132 ust. 3 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 572 ze zm.; dalej: p.s.w.). Zgodnie z nim podmiot wskazany w statucie przy dokonywaniu oceny nauczyciela akademickiego w zakresie wypełniania przez niego obowiązków dydaktycznych uwzględnia ocenę przedstawianą przez studentów i doktorantów po zakończeniu każdego cyklu zajęć dydaktycznych. Zasady dokonywania tej oceny i sposób jej wykorzystania określa statut uczelni.

Dokonuje się ją nie rzadziej niż raz na dwa lata lub na wniosek kierownika jednostki.

Sąd Najwyższy dopuszcza możliwość kontroli sądu powszechnego pod kątem rzetelności tych ocen, jak też dokonanie ich analizy w kontekście, czy nie wkraczają one ponad potrzebę w sferę dóbr osobistych (por. wyroki SN z: 28 kwietnia 1997 r., sygn. akt I PKN 116/97, OSNP 1998/5/148, 9 grudnia 1998 r., sygn. akt I PKN 500/98, OSNP 2000/3/106; 29 czerwca 2000 r., sygn. akt I PKN 710/99, OSNP 2002/1/6).

Sam fakt dokonywania ocen na podstawie ankiet nie stanowi naruszenia dóbr osobistych. W konkretnym jednak przypadku ocena ta może być nierzetelna i niesprawiedliwa. A poważne naruszenie procedury przez organ oceniający może oznaczać, że działanie to będzie bezprawne, co skutkuje odpowiedzialnością cywilną za naruszenie dóbr osobistych.

Trzeba także wskazać, że Sąd Apelacyjny w Łodzi w wyroku z 6 marca 2013 r. (sygn. akt III APa 5/13; LEX nr 1305959) wskazał, że nauczyciel akademicki nie ma interesu prawnego w rozumieniu art. 189 ustawy z 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 101) w wytoczeniu powództwa o ustalenie, że pozwany uniwersytet nie jest uprawniony do przeprowadzania anonimowej ankiety dotyczącej wykonywania przez powoda obowiązków dydaktycznych. Zdaniem tego sądu działanie uczelni w zakresie organizacji i trybu dokonywania oceny pracy nauczycieli akademickich, w tym uwzględniania w tej kwestii również oceny studentów wyrażonych w anonimowych ankietach, znajdują oparcie w art. 132 p.s.w.

Anonimowość ankiet nie narusza norm konstytucyjnych. Celem ankiet jest bowiem m.in. zapewnienie przez ustawodawcę władzom uczelni prawa do doboru najlepszej merytorycznie kadry. A anonimowość gwarantuje swobodę wypowiedzi studentów. Tym samym pozwala na dokonanie przez władze uniwersytetu obiektywnej i wszechstronnej oceny pracy nauczycieli akademickich.

Leszek Jaworski

dgp@infor.pl